Салықтық әкімшілендіру нәтижелері бойынша шетелдік Pinduoduo интернет-компаниясы және Claude ЖИ-ассистентін әзірлеуші Anthropic Қазақстан бюджетіне 8 млрд теңге аударды. ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитетінің 2026 жылғы 19 қазандағы хабарламасына сәйкес, Pinduoduo 6,8 млрд теңге, ал Anthropic — 1,2 млрд теңге төледі.
Не болды
Мемлекеттік кірістер комитеті Қазақстан аумағында жұмыс істейтін шетелдік интернет-платформалардың салық төлеуін қамтамасыз ету жөніндегі жұмысын жалғастыруда. Салықтық әкімшілендіру нәтижесінде екі шетелдік компания жалпы сомасы 8 млрд теңге төледі.
Бұл соманың негізгі бөлігі Pinduoduo-ға тиесілі — 6,8 млрд теңге, бұл МКК хабарламасында 15,1 млн АҚШ доллары деп те бағаланған. Anthropic, PBC 1,2 млрд теңге немесе шамамен 2,6 млн АҚШ долларын аударды. Anthropic Claude ЖИ-ассистентін әзірлеуші ретінде белгілі.
Бастапқы хабарламада бұл нәтиже камералдық бақылаумен байланыстырылады. Бұл ретте қолжетімді мәліметтерде салық кезеңдері, салық түрлері, анықталған алшақтықтардың мазмұны және оларды әр компанияның жою тәртібі ашып көрсетілмеген. Сондықтан нақты бұзушылықтар туралы қорытынды жасауға немесе осы сомалар негізінде басқа платформалардың қосымша міндеттемелерін есептеуге болмайды.
Бұл жаңалық бизнес үшін неліктен маңызды
МКК хабарламасы Қазақстан нарығында жұмыс істейтін шетелдік цифрлық платформалар салықтық әкімшілендіру аясында екенін көрсетеді. Компанияның шетелдік мәртебесі қазақстандық нарыққа қатысты операциялар мемлекеттік кірістер органдарының назарынан тыс қалады дегенді білдірмейді.
Қазақстандық бухгалтерлер үшін бұл жаңалық, ең алдымен, практикалық белгі ретінде маңызды: шетелдік платформалармен есеп айырысуды нақты шарттар, шоттар, актілер, төлем құжаттары және сатып алынған қызметтің сипаты негізінде көрсету қажет. МКК жарияланымы жергілікті бизнес үшін жаңа мөлшерлеме, жеке есеп немесе жаңа мерзім белгілемейді және нақты операцияны талдауды алмастырмайды.
Егер ұйым шетелдік платформадан қызметтер сатып алса, бухгалтер тараптардың мәртебесі мен мәміленің мазмұнын анықтап, шарттық құжаттарды тексеріп, оларды бухгалтерлік және салықтық есеп деректерімен салыстыруы керек. Pinduoduo мен Anthropic төлеген сомаларды қазақстандық сатып алушының міндеттемелеріне автоматты түрде көшіруге болмайды: хабарламада мұндай есеп жүргізуге мүмкіндік беретін деректер жоқ.
Бухгалтер нені тексеруі керек
Осындай хабарламалардан кейін шетелдік цифрлық сервистермен жасалған операциялар бойынша ішкі салыстырып тексеру жүргізген пайдалы. Тексеру мыналарды қамтуы мүмкін:
- компания ақша аударған шетелдік платформалардың тізбесі;
- шарттар, оферталар, инвойстар, актілер және төлемді растау құжаттары;
- сатып алынған әрбір қызметтің мақсаты және оны пайдалану кезеңі;
- бастапқы құжаттардың бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкестігі;
- операциялардың қолданылатын салық есептілігінде дұрыс көрсетілуі;
- төлемнің экономикалық мазмұнын түсіндіретін хат-хабарлардың және өзге де құжаттардың болуы.
Егер салыстырып тексеру қорытындысы бойынша алшақтықтар анықталса, одан арғы іс-қимыл тәртібін нақты мәміленің мән-жайлары мен қолданыстағы нормаларға сәйкес айқындау қажет. Құжаттар жеткіліксіз болған жағдайда оларды платформадан немесе төлем делдалынан сұратқан, ал даулы салықтық саралауды есеп пен есептілікке өзгерістер енгізгенге дейін нақтылаған орынды.
Жаңалықтағы фактіні нақты салық төлеушінің практикалық міндеттерінен ажырату маңызды. Екі компанияның салықтық әкімшілендіру нәтижелері бойынша жалпы сомасы 8 млрд теңге төлегені анық хабарланған. Алайда жарияланымда шетелдік сервистерді пайдаланушылардың барлығына арналған салықтарды есептеудің әмбебап алгоритмі жоқ.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстан бюджетіне 8 млрд теңгені кім аударды? — Pinduoduo 6,8 млрд теңге, ал Claude әзірлеушісі Anthropic, PBC — 1,2 млрд теңге төледі.
Бұл 8 млрд теңге бір компанияға қатысты ма? — Жоқ. Бұл МКК хабарламасында көрсетілген екі шетелдік компания төлемдерінің жалпы сомасы.
Бұл жаңалық қазақстандық компаниялар үшін жаңа салық енгізілгенін білдіре ме? — Қолжетімді деректерде жаңа салықтың, мөлшерлеменің немесе мерзімнің белгіленгені туралы хабарланбаған. Жаңалық шетелдік интернет-платформаларды салықтық әкімшілендіру нәтижелеріне арналған.
Жарияланған сомалар бойынша қызметтерді сатып алушының міндеттемелерін есептеуге бола ма? — Жоқ. Ол үшін хабарламада салық түрлері, кезеңдер, операциялар және есептеу негіздері туралы деректер жеткіліксіз.
Егер компания шетелдік платформаларды пайдаланса, бухгалтер не істеуі керек? — Шарттарды, төлемдерді, бастапқы құжаттарды және операциялардың есепте көрсетілуін тексеріп, әрбір мәміленің салықтық салдарын жеке айқындау керек.
Дереккөздер
Камералдық бақылау нәтижелері бойынша «Pinduoduo» және «Claude» Қазақстан бюджетіне 8 млрд.теңге төледі