Не болды
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі басқармасының 2026 жылғы 27 тамыздағы № 105 қаулысы қабылданды, ол 2019 жылғы 30 наурыздағы № 40 «Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүргізу ережелерін бекіту туралы» қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізуді қарастырады. Құжат 2026 жылғы 31 тамызда Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде № 39735 болып тіркелді.
Ұсынылған мәліметтерден ережелердің нақты қандай нормалары түзетілгені және олар қандай күннен бастап қолданылатыны туралы ақпарат жоқ. Сондықтан қаулының атауына қарап, жаңа міндеттемелер, шектеулер, құжаттар немесе процедуралар туралы қорытынды жасауға болмайды. Практикалық қолдану үшін толық ресми мәтінмен және ережелердің қолданыстағы редакциясымен салыстыру қажет.
Бұл тақырыпты валюталардың ресми бағамы немесе Ұлттық Банктің базалық ставкасының өзгеруімен шатастырмау да маңызды. Аталған құжат валюталық операцияларды жүргізу жөніндегі нормативтік ережелерге қатысты. Оның қабылданғаны тенге бағамының, ставканың мөлшерінің немесе нақты банктік өнімнің шарттарының өзгергенін растамайды.
Өзгерістер кімдерге қатысты болуы мүмкін
Валюталық операциялар ережелері шетел валютасымен операциялар жүргізетін немесе трансшекаралық есеп айырысуларға қатысатын жеке және заңды тұлғалар үшін әлеуетті маңызды. Практикада жаңартылған редакцияға назар аудару қажет болуы мүмкін:
- шетелге ақша аударушы немесе шетелдік аударым алушы азаматтар;
- шетелдік контрагенттермен есеп айырысатын компаниялар мен жеке кәсіпкерлер;
- экспортшылар мен импортшылар;
- валюталық операцияларды жүргізетін банктер мен басқа ұйымдар;
- шарттар, төлемдер, бухгалтерлік есеп және ішкі бақылау үшін жауап беретін бизнес өкілдері.
Дегенмен, осы санаттардың біріне жату қаулының нақты операцияның тәртібін міндетті түрде өзгертетінін білдірмейді. Бұл тек толық мәтінді өзгерістермен, төлем түрімен, қатысушылардың мәртебесімен, шарттың талаптарымен және қызмет көрсететін банктің талаптарымен салыстырғаннан кейін анықталуы мүмкін.
Валюталық операциядан бұрын не тексеру керек
Алдымен № 105 қаулысының ресми мәтінін және № 40 қаулысымен бекітілген ережелердің өзекті редакциясын табу қажет. Оқығанда өзгертілген нормаларды түзетусіз әрекет ететін ережелерден ажырату маңызды.
Содан кейін валюталық операцияларға қатысты ішкі процестер мен құжаттарды тексеру пайдалы. Бизнесте бұл резидент еместермен жасалған шарттар, шоттар, төлем тапсырмалары, растайтын құжаттар, банктік анкеталар, бухгалтерияға арналған нұсқаулықтар және төлемдерді келісу тәртібі болуы мүмкін. Жеке тұлғаларға жоспарланған аударым немесе басқа операция үшін банкке қажетті ақпараттар мен құжаттар тізімін алдын ала нақтылау ұсынылады.
Практикалық әрекеттердің тәртібі мынадай болуы мүмкін:
1. Операцияның түрін және қатысушылардың мәртебесін анықтау.
2. Қолданыстағы ережелердің редакциясынан осы операцияға қатысты нормаларды табу.
3. Оларды бұрынғы редакциямен және № 105 қаулысының мәтінімен салыстыру.
4. Қызмет көрсететін банктен оның формалары, талаптары немесе тексеру тәртібі өзгергенін нақтылау.
5. Өзгерістердің мазмұны мен қолдану күні расталғаннан кейін ғана ішкі нұсқаулықтарды жаңарту.
Егер операция шұғыл немесе бизнес үшін маңызды болса, банкке рәсім бойынша жазбаша түсініктеме сұрау орынды. Күрделі мәміле құрылымында нақты операцияның құжаттары мен жағдайларын ескере отырып, кәсіби кеңес алу қажет болуы мүмкін.
Мерзімдер мен қолдану
Қаулы 2026 жылғы 27 тамызда қабылданды және 2026 жылғы 31 тамызда тіркелді. Ұсынылған мәліметтерде өзгерістердің күшіне енетін күні көрсетілмеген. Оны құжаттың ресми мәтінінде, соның ішінде күшіне енгізу туралы қорытынды ережелерде тексеру қажет.
Мұндай тексерусіз қабылданған күнді немесе мемлекеттік тіркеуді барлық өзгерістердің қолдану басталу күні ретінде автоматты түрде санауға болмайды. Ұйымдарға ресми редакцияны зерттеген күні, қандай процестердің әсер еткенін және жаңартылған формалар немесе нұсқаулықтар қашан қолданылуы тиіс екенін белгілеу пайдалы.
Жиі қойылатын сұрақтар
№ 105 қаулысы тенге бағамын өзгертеді ме? — Ұсынылған мәліметтер бұл туралы растамайды. Құжат валюталық операцияларды жүргізу ережелеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу ретінде жарияланған.
Қандай талаптардың өзгергені белгілі ме? — Жоқ, қолда бар мәліметтерде жеке түзетулердің мазмұны ашылмаған. Дәл өзгерістерді ресми мәтін мен ережелердің өзекті редакциясынан көру қажет.
Жаңа нормалар қашан күшіне енеді? — Ұсынылған мәліметтерде қолдану күні жоқ. Оны қаулының ресми мәтіні бойынша анықтау қажет.
Шарттар мен ішкі нұсқаулықтарды дереу өзгерту керек пе? — Автоматты түрде емес. Алдымен өзгерістер ұйымның нақты операциялары мен құжаттарын қамтитынын анықтау қажет.
Операцияны жүргізу тәртібін қайдан нақтылауға болады? — Ресми ережелер мәтінінен басқа, қызмет көрсететін банкке жүгініп, нақты төлем, оның қатысушылары мен мақсатын сипаттауға болады.
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі басқармасының 2019 жылғы 30 наурыздағы № 40 қаулысына «Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды жүргізу ережелеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы»