2026 жылы 1С жүйесіндегі деректер объектінің түріне қарай өзгертіледі: «теңге» деп жазылуы — валюта карточкасында, ЭЦҚ сертификаты — ЭШФ АЖ пайдаланушысының баптауларында, жол мәндері — «Ерекшеленгендерді өзгерту» пәрменімен. ҚР СК-нің 488, 628, 631 және 710-баптары 1С интерфейсінде бұл әрекеттерді орындау тәртібін емес, салық мәселелерін реттейді (ҚР СК-нің 488, 628, 631, 710-баптары).
1С жүйесінде нені өзгертуге болады
«1С жүйесінде қалай өзгертуге болады» деген сұрау бағдарламаның әртүрлі объектілеріне қатысты болуы мүмкін. Бухгалтерге қажетті өрісті тауып қана қоймай, өзгерістің салдарын да түсіну маңызды: мәтіннің көрсетілуі, пайдаланушы баптауы немесе бұрын жасалған құжаттың мазмұны түзетіле ме.
Өзгертпес бұрын мыналарды тексеріңіз:
- қай ақпараттық базада жұмыс істеп жатқаныңызды;
- қай ұйым мен қай пайдаланушыны таңдағаныңызды;
- өзгеріс тек көрсету баптауына қатысты ма, әлде есептік деректерді де қозғай ма;
- түзетілуі қажет құжат өткізілген бе;
- таңдалған мән есептілікте, электрондық шот-фактураларда немесе сыртқы жүйемен алмасу кезінде пайдаланылмай ма.
Бөлімдердің атаулары мен пәрмендердің орналасуы конфигурацияға, релизге, интерфейс баптауларына және қол жеткізу құқықтарына қарай өзгеше болуы мүмкін. «Қазақстанға арналған бухгалтерияның» 3.0.74.x және «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқарудың» 3.1.37.x өзекті релиздерінде төменде келтірілген бөлімнің мақсаты мен объектілердің атауларын басшылыққа алған жөн. Қажетті пәрмен болмаса, пайдаланушы құқықтары мен орнатылған конфигурацияның интерфейсін тексеріңіз.
Жазуды немесе сертификатты техникалық тұрғыдан өзгерту салықтық есептің дұрыстығын өздігінен растамайды. Егер түзету операция сомасына, күнге, контрагентке, салыққа немесе жіберіліп қойған электрондық құжатқа қатысты болса, деректерді бастапқы құжаттармен және нақты операцияға қолданылатын Қазақстан заңнамасының талаптарымен бөлек салыстырыңыз.
1С жүйесінде тенгені теңгеге қалай өзгертуге болады
«Қазақстанға арналған бухгалтерияның» үлгілік интерфейсінде валюта карточкасын «Банк және касса» бөлімі және анықтамалықтар мен баптаулар блогындағы «Валюталар» тізімі арқылы табуға болады. «Қазақстан теңгесі» карточкасын ашып, соманы жазбаша көрсету кезінде пайдаланылатын, редакциялауға қолжетімді өрістерде «теңге» деген дұрыс жазылуын көрсетіңіз.
Іс жүзіндегі әрекеттер тәртібі:
- «Банк және касса» бөлімі арқылы валюталар анықтамалығын ашыңыз.
- Қазақстан теңгесінің карточкасын тауып, ашыңыз.
- Соманы жазбаша көрсету кезіндегі валютаның көрсетілуіне жауап беретін өрістерді тексеріңіз.
- Тиісті өрістегі жазуды «теңге» деп түзетіңіз.
- Карточканы сақтаңыз.
- Сынақ баспа нысанын қалыптастырып, сөздің дұрыс көрсетілетініне көз жеткізіңіз.
Мұндай түзету валютаның мәтіндік көрсетіліміне қатысты: карточканың тиісті өрісін редакциялаған кезде бұрын толтырылған құжаттың сомасы, бағамы және валютасы өзгеріссіз қалады. Сақтағаннан кейін бір баспа нысанын ғана емес, сомасы жазбаша көрсетілетін басқа құжаттарды да тексерген жөн.
Егер түзету бұрын қалыптастырылған құжатта көрінбесе, оның баспа нысанын қайта ашыңыз немесе оны жаңадан қалыптастырыңыз. Егер жазылуы бұрынғыдай қалса, бұл баспа нысаны өзгертілген валюта карточкасының деректемесін пайдаланатынын тексеріңіз. Пысықталған конфигурацияда мәтін нысанның макетінде немесе бағдарламалық кодында берілуі мүмкін.
1С баптауларында ЭЦҚ кілтін қалай өзгертуге болады
Жаңа ЭЦҚ кілттері шығарылғаннан кейін тиісті сертификат ЭШФ АЖ-мен алмасу атынан жүзеге асырылатын пайдаланушының баптауларында таңдалады. Үлгілік интерфейсте қажетті нысан мына жол бойынша орналасуы мүмкін: «Әкімшілендіру» → «Жалпы баптаулар» → «Электрондық шот-фактуралар» → «Электрондық шот-фактураларды баптау» → «ЭШФ АЖ пайдаланушылары».
Қажетті пайдаланушыны таңдап, «ЭШФ АЖ-ға кіру сертификатын таңдау» пәрменін немесе ағымдағы релиздегі мақсаты ұқсас пәрменді пайдаланыңыз. Электрондық шот-фактуралармен жұмыс кімнің атынан жүргізілсе, дәл сол қызметкердің немесе есептік жазбаның баптауын өзгертіп жатқаныңызға көз жеткізіңіз.
Сертификатты таңдағаннан кейін мыналарды тексеріңіз:
- сертификат қажетті пайдаланушы мен ұйымға сәйкес келе ме;
- кілт жұмыс орнында қолжетімді ме;
- өзгертілген баптау сақталды ма;
- ЭШФ АЖ-ға таңдалған сертификатпен кіру орындала ма.
Қажеттілік болмаса, басқа пайдаланушылардың баптауларын жоймаңыз және ауыстырмаңыз. Егер сертификат таңдалғанымен, қосылу орындалмаса, бағдарламаның хабарламасын оқып, кілтке қол жеткізуді, пайдаланушы құқықтарын және жұмыс орнының баптауларын ретімен тексеріңіз. Нақты әрекеттер қате мәтініне және кілтті сақтаудың қолданылатын тәсіліне байланысты.
Құжаттың бүкіл бағанындағы мәндерді қалай өзгертуге болады
Егер құжаттың кестелік бөлігіндегі бірнеше жолға бірдей мәнді бірден орнату қажет болса, қажетті ұяшықтарды немесе жолдарды ерекшелеп, тінтуірдің оң жақ батырмасымен мәнмәтіндік мәзірді ашыңыз да, «Ерекшеленгендерді өзгерту» пәрменін таңдаңыз. Содан кейін жаңа мәнді көрсетіп, өзгерісті қолданыңыз. Пәрменнің атауы мен болуы нақты нысанға және конфигурацияға байланысты.
Жаппай ауыстыру алдында тек қажетті жолдар ерекшеленгеніне көз жеткізіңіз. Пәрмен бірден бірнеше позицияны өзгертуі мүмкін, сондықтан артық жолдың кездейсоқ қосылуы құжаттың қате толтырылуына әкеледі.
Операцияны орындағаннан кейін:
- өзгертілген тізімнің басы мен соңын қарап шығыңыз;
- стандартты емес шарттары бар жолдарды тексеріңіз;
- қорытынды деректерді бастапқы құжатпен салыстырыңыз;
- қажет болса, құжатты конфигурацияның штаттық пәрменімен қайта есептеңіз;
- тексергеннен кейін ғана құжатты жазыңыз немесе өткізіңіз.
Бір деректеме бірнеше позиция үшін бірдей болуы керек кезде жаппай өзгерту ыңғайлы. Алайда ол мазмұндық тексеруді алмастырмайды. Егер шартқа, жүкқұжатқа немесе өзге бастапқы құжатқа сәйкес жолдарда әртүрлі мәндер болуы керек болса, бүкіл ерекшеленген ауқымға бір ауыстыруды қолдануға болмайды.
Егер «Ерекшеленгендерді өзгерту» тармағы болмаса, меңзер редакциялауға қолжетімді кестелік бөліктің ішінде тұрғанына және тиісті ұяшықтар немесе жолдар ерекшеленгеніне көз жеткізіңіз. Пәрменнің қолжетімділігі конфигурацияға, құжат нысанына, қарау режиміне және пайдаланушы құқықтарына байланысты болуы мүмкін.
Жиі қойылатын сұрақтар
1С жүйесінде тенгені теңгеге қалай өзгертуге болады? — «Валюталар» анықтамалығын ашып, «Қазақстан теңгесі» карточкасын таңдаңыз және соманы жазбаша көрсету үшін пайдаланылатын өрістердегі жазуды түзетіңіз. Сақтағаннан кейін нәтижені сынақ баспа нысанында тексеріңіз.
«Тенге» сөзін түзеткеннен кейін құжат сомасы өзгере ме? — Жоқ, егер валютаның мәтіндік көрсетілімінің өрісі ғана редакцияланса. Мұндай түзету кезінде сома, құжат валютасы және бағам өзгеріссіз қалады, бірақ нәтижені пайдаланылатын баспа нысанында тексеру қажет.
ЭШФ АЖ үшін ЭЦҚ сертификатын қай жерде өзгертуге болады? — Электрондық шот-фактуралардың баптауларын ашып, ЭШФ АЖ пайдаланушыларына өтіңіз, қажетті пайдаланушыны таңдаңыз және оған кіруге арналған жаңа сертификатты тағайындаңыз. Нысанға өту жолы конфигурация мен релизге қарай өзгеше болуы мүмкін.
Бүкіл бағандағы бір мәнді бірден қалай ауыстыруға болады? — Кестелік бөліктің қажетті ұяшықтарын немесе жолдарын ерекшелеп, мәнмәтіндік мәзірді ашыңыз да, «Ерекшеленгендерді өзгерту» пәрменін пайдаланыңыз. Сақтау алдында өзгеріс енгізілген барлық позицияларды тексеріңіз.
Неліктен қажетті мәзір тармағы жоқ? — Пәрмендердің орналасуы мен қолжетімділігі конфигурацияға, релизге, нысанға, интерфейс режиміне және пайдаланушы құқықтарына байланысты. Қажетті объект редакциялау режимінде ашылғанын және оның деректемелерін өзгерту қолжетімді екенін тексеріңіз.
Дереккөздер
Сипатталған әрекеттер 1С интерфейсі мен баптауларына қатысты. ҚР СК-нің 488-бабы пропорционалды әдіспен есепке жатқызуға рұқсат етілген ҚҚС сомасын айқындау тәртібін белгілейді (ҚР СК-нің 488-бабы). 628 және 631-баптар су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақының мөлшерлемелерін, есептелуі мен төленуін, сондай-ақ балық шаруашылығы су айдындарының учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақының жекелеген қағидаларын реттейді (ҚР СК-нің 628, 631-баптары). 710-бап жекелеген жағдайларда шығыстарды пропорционалды бөлу әдісін қолдану кезінде бейрезидент заңды тұлғаның қаржылық есептілік деректерін түзету тәртібін айқындайды (ҚР СК-нің 710-бабы). Бұл нормаларда валюта карточкасын өзгерту, ЭЦҚ сертификатын таңдау немесе 1С жүйесіндегі кестелік бөлікті редакциялау жөніндегі нұсқаулар қамтылмаған.