2026 жылдан бастап не өзгерді
Декларация тапсырылғаннан кейін корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдерді есептеу үшін 101.02-нысан қолданылады. Оны жасау бойынша бекітілген қағидалар 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап туындаған құқықтық қатынастарға қолданылады.
Нысан декларацияны тапсырғаннан кейін аванстық төлемдерді есептеу және төлеу міндеті жүктелген КТС төлеушілеріне арналған. Сондықтан бухгалтер алдымен ұйымның осындай төлеушілер қатарына жататынын анықтап, содан кейін нысанның өзекті нұсқасы мен оны толтыру қағидаларын пайдалануы қажет.
2026 жылдан бастап туындаған құқықтық қатынастарға арналған қағидалардың пайда болуы 101.02-нысан КТС төлейтін әрбір ұйым үшін міндетті дегенді білдірмейді. Міндет нақты салық төлеушінің мәртебесі мен мән-жайларына байланысты. Егер нысанды қолдану қажеттілігі күмән тудырса, оны Салық кодексінің қолданыстағы редакциясы және салықтық ақпараттық жүйедегі мәліметтер бойынша тексерген дұрыс.
101.02 есеп-қисабын қалай толтыру керек
Есеп-қисапты қағаз түрінде немесе электрондық түрде жасауға болады. Электрондық құжат Салық кодексінің талаптарына сәйкес толтырылады. Қағаз түріндегі есеп-қисап қазақ және (немесе) орыс тілінде екі данада ресімделіп, оған қол қойылады және қажет болған жағдайда мөрмен куәландырылады.
Нысанды дайындау кезінде белгіленген қағидаларды ескеру қажет:
- түзетулерге, өшірулерге және шимайларға жол берілмейді;
- көрсеткіштері жоқ ұяшықтар толтырылмайды;
- теріс сома тиісті жолдың немесе бағанның сол жақтағы бірінші ұяшығында «–» белгісімен көрсетіледі;
- қағаз нысан қара немесе көк сиямен баспа бас әріптерімен не басып шығару құрылғысының көмегімен толтырылады.
Жіберер алдында есеп-қисапты бухгалтерлік және салықтық есепке алу деректерімен, бұрын тапсырылған декларациямен және салық міндеттемелерінің болжамымен салыстырған жөн. Сома белгісін, міндетті деректемелердің толтырылуын және қол қоюшының өкілеттіктерін бөлек тексеру қажет. Есеп-қисаптың көшірмесі мен оның қабылданғаны туралы растауды КТС бойынша жұмыс есеп-қисаптарымен бірге сақтаған дұрыс.
Бухгалтер нені тексеруі керек
Практикалық жұмысты ұйымның 101.02-нысанды тапсыру міндетін тексеруден бастаған дұрыс. Содан кейін тиісті кезеңге қолданылатын нысанның редакциясы пайдаланылғанына және есеп-қисаптың декларация тапсырылғаннан кейінгі төлемдерге арналғанына көз жеткізу қажет.
КТС бойынша жылдық есептілік үшін 100.00-нысан пайдаланылады. Оны КТС төлеушілер — Қазақстанның резидент заңды тұлғалары және елде тұрақты мекеме арқылы жұмыс істейтін бейрезидент заңды тұлғалар тапсырады. Бұл нысанды тапсыру мерзімі — есепті күнтізбелік жылдан кейінгі жылдың 31 наурызынан кешіктірмей. Бұл ретте қағидаларда салық төлеушілердің жекелеген санаттары мен қызмет түрлері үшін ерекшеліктер көзделген. 100.00-нысанды аванстық төлемдердің 101.02 есеп-қисабымен шатастырмау керек: құжаттардың мақсаты әртүрлі.
Әкімшілік тәуекелге байланысты аванстар сомасын бақылау ерекше маңызды. Егер салық кезеңі үшін іс жүзінде есептелген КТС осы кезең ішінде есептелген аванстық төлемдер сомасынан 20%-дан астам асып кетсе, нақты салықтың асып кеткен сомасының 20% мөлшерінде айыппұл көзделген. Бұдан бөлек, есеп-қисапта ағымдағы төлемдерді кемітіп көрсеткені үшін жеке жауапкершілік көзделген; оның мөлшері субъектінің санатына байланысты.
Сондықтан кезең ішінде күтілетін қаржылық нәтижені, салықтық түзетулерді және КТС-тің есептік сомасын тұрақты түрде қайта қараған жөн. Егер бизнес көрсеткіштері елеулі түрде өзгерсе, есеп-қисапты түзету қажет пе және оны қолданыстағы нормаларға сәйкес қалай ресімдеу керектігін тексеру қажет. Нақты тәртіп заңнаманың өзекті редакциясы мен ұйымның мән-жайларына қарай айқындалуы керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
101.02-нысанды кім жасауы керек? — Салық кодексімен декларация тапсырылғаннан кейін аванстық төлемдерді есептеу және төлеу міндеті жүктелген КТС төлеушілері. Нысанның қолданылуын нақты ұйым бойынша тексеру қажет.
Толтырудың жаңа қағидалары қай күннен бастап қолданылады? — Есеп-қисап қағидалары 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап туындаған құқықтық қатынастарға қолданылады.
Қағаз түріндегі есеп-қисапты қолмен түзетуге бола ма? — Жоқ. Нысанды толтыру кезінде түзетулерге, өшірулерге және шимайларға жол берілмейді.
Барлық бос ұяшықтарға нөл қою керек пе? — Жоқ. Егер көрсеткіш болмаса, тиісті ұяшық толтырылмайды.
Аванстарды КТС-тің күтілетін сомасымен салыстыру неге маңызды? — Іс жүзінде есептелген салықтың аванстық төлемдерден едәуір асып кетуі әкімшілік айыппұлға әкелуі мүмкін. Сондықтан есеп-қисапты салық кезеңі ішінде бақылаған жөн.
Дереккөздер
- Корпоративтік табыс салығы (КТС) бойынша аванстық төлемдер: не өзгерді
- 101.02-нысанды жасау қағидалары
- Салық есептілігі нысандарын тапсыру тәртібі мен мерзімдері
- 278-бап. Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер сомаларын кемітіп көрсету