Қазақстандағы бизнеске қандай 1С бағдарламалары қолайлы
1С бағдарламалары — бухгалтерлік және басқарушылық есепке, жалақыны есептеуге, саудаға, кассалық операцияларға, құжат айналымына және басқа да процестерді автоматтандыруға арналған шешімдер. Қазақстандағы бухгалтер үшін атауы қолайлы өнімді ғана емес, Қазақстан нарығына арналған конфигурацияны таңдау маңызды: таңдау кезінде қолданылатын салық салу режимін, есеп жүргізу валютасын, құжаттардың нысандарын және есептілікті дайындау тәртібін ескеру қажет.
Таңдау компанияның міндеттеріне байланысты. Есеп жүргізу үшін әдетте бухгалтерлік конфигурация, сату және қойма операциялары үшін — 1С СБ бағдарламасы, бөлшек сауда нүктесі үшін — кассалық шешім, ал кешенді автоматтандыру үшін бірнеше учаскені біріктіретін жүйе қарастырылады. Бұл ретте бір бағдарлама бизнестің барлық қажеттіліктерін міндетті түрде қамти бермейді.
Сатып алар алдында операциялардың тізбесін жасаған пайдалы:
- бухгалтерлік және салықтық есеп;
- жалақыны есептеу және кадрлық процестер;
- сатып алу, сату және қойма;
- бөлшек сауда кассасы және чектерді ресімдеу;
- шарттар мен ішкі құжаттарды келісу;
- банкпен, интернет-дүкенмен және басқа сервистермен деректер алмасу;
- басшыға арналған есептерді қалыптастыру.
2026 жылы бухгалтер релиздің өзектілігін, қазақстандық жергіліктендірудің болуын және компанияға қажетті есептілік нысандарының қолдауын бөлек тексеруі керек. Заңнама нормаларын бағдарламаның атауына ғана қарап айқындауға болмайды: қолданылатын ережелер нақты операцияға, салық төлеушінің мәртебесіне және таңдалған режимге байланысты. Арнаулы салық режимі ол үшін белгіленген талаптарға сәйкес келген кезде таңдалады; көзделген жағдайларда таңдау хабарлама арқылы ресімделеді (ҚР СК 716-бабы).
Бухгалтерия, жалақы, сауда және құжат айналымы
1С бухгалтерлік бағдарламасы ең алдымен шаруашылық операцияларды көрсетуге, активтер мен міндеттемелерді есепке алуға, контрагенттермен есеп айырысуға және регламенттелген есептілікті дайындауға қажет. Енгізер алдында конфигурацияның ұйымдық-құқықтық нысанға, салық салу режиміне, операциялардың құрамына және компанияның есеп саясатына сәйкестігін тексеру керек.
1С Жалақы бағдарламасы кадрлық есепке және қызметкерлермен есеп айырысуға қолданылады. Есептеулер ғана емес, ұсталымдарды, демалыстарды, еңбекке уақытша жарамсыздық парақтарын, кадрлық ауыстырулар мен төлемдерді дұрыс көрсету де маңызды. Қызметкерлердің дербес деректерге қол жеткізуін рөлдер бойынша шектеу қажет.
1С СБ бағдарламасы, яғни сауданы басқаруға арналған шешім, сатып алуға, сатуға, қорларға, бағаларға және өзара есеп айырысуға бағытталған. Ол көтерме сауда компаниясына немесе қоймалық есебі дамыған ұйымға пайдалы болуы мүмкін. Бухгалтер сауда контурынан бухгалтерлік контурға қандай құжаттар берілетінін, деректер алмасудың қандай мерзімділікпен орындалатынын және алшақтықтарды түзетуге кім жауапты екенін алдын ала айқындауы маңызды.
1С Құжат айналымы бағдарламасы құжаттарды тіркеуге, келісуге және олардың орындалуын бақылауға арналған. Оны енгізу үшін келісу бағыттарын, қол жеткізу құқықтарын, құжаттарды сақтау қағидаларын және пайдаланылатын басқа шешімдермен байланысты баптау қажет.
Егер бірнеше учаске болса, негізгі базаны және деректер алмасу тәртібін айқындау керек. Номенклатура, контрагенттер немесе қызметкерлер анықтамалықтарының қайталануы құжаттар мен есептердегі алшақтықтарға жиі әкеледі. Сондықтан іске қосар алдында карточкаларды толтырудың бірыңғай қағидаларын, деректерді түзету тәртібін және олардың сапасына жауапты адамдарды бекіткен жөн.
1С онлайн бағдарламасы және бөлшек саудаға арналған касса
1С онлайн бағдарламасы пайдаланушыны бір кеңсе компьютеріне тұрақты түрде байламай, интернет арқылы жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Мұндай формат қашықтан жұмыс істейтін бухгалтерияға, бірнеше бөлімшеге және есептерге қол жеткізуі қажет басшыларға ыңғайлы. Сервисті таңдар алдында базаның қайда орналасатынын, резервтік көшірменің қалай жасалатынын, жаңартуларды кім орнататынын және іркілістен кейін жұмыстың қалай қалпына келтірілетінін анықтаған жөн.
Онлайн қолжетімділік барлық есеп операциялары автоматты түрде орындалады дегенді өздігінен білдірмейді. Бастапқы құжаттарды бұрынғыдай уақтылы ресімдеу, тексеру және есепте көрсету, ал пайдаланушылардың құқықтарын олардың міндеттеріне сәйкес шектеу қажет. Сондай-ақ деректер алмасуды, кезеңдердің жабылуын және қателердің жойылуын кім бақылайтынын айқындау керек.
Кассирге арналған 1С бағдарламасы бөлшек саудадағы сатуды автоматтандыру үшін пайдаланылады. Шешім таңдаған кезде оның мүмкіндіктерін сауда нүктесіндегі процестермен: тауарларды қабылдаумен, сатуды есепке алумен, чектерді, қайтарулар мен түзетулерді ресімдеумен, қолданылатын төлем түрлерімен, жеңілдіктермен және қажетті талдамамен салыстыру қажет. Қажетті интерфейс тілдерінің болуын, онлайн-кассамен үйлесімділігін және қосымша жабдықты қосу шарттарын бөлек тексереді.
Егер онлайн-касса тауарлық есеп немесе бухгалтерлік жүйемен біріктірілсе, үйлесімді конфигурациялар мен нұсқалардың тізбесін қоспас бұрын тексеру қажет. Жүйелер арасында қандай мәліметтер берілетінін, тауарлар мен төлем түрлерінің қалай сәйкестендірілетінін, деректер алмасудың толықтығын кім бақылайтынын және алшақтықтардың қалай түзетілетінін алдын ала айқындау маңызды.
Кассалық бағдарламаны таңдаған кезде бухгалтер мен сауда нүктесінің иесі мыналарды тексеруі керек:
- сатуды, қайтаруды және түзетулерді ресімдеуді;
- деректерді фискалдық деректер операторына беруді;
- пайдаланылатын конфигурациямен және оның нұсқасымен үйлесімділікті;
- қолма-қол ақшамен, карталармен және электрондық ақшамен жұмыс істеуді;
- таңбаланған тауарлар ассортиментте болса, оларды есепке алуды;
- кассир, әкімші және бухгалтер арасындағы құқықтарды бөлуді.
1С бағдарламалау және енгізу тәртібі
1С бағдарламалау типтік конфигурацияның мүмкіндіктері жеткіліксіз болғанда: жаңа есеп, интеграция, баспа нысаны немесе ерекше алгоритм қажет болғанда қолданылады. Алайда әрбір пысықтауды кейінгі жаңартулар тұрғысынан бағалау керек. Типтік жүйе неғұрлым көп өзгертілсе, оны сүйемелдеу және кезекті жаңартуларды көшіру соғұрлым күрделі болуы мүмкін.
1С бағдарламашылары үшін міндет код жазудан емес, бизнес-процесті сипаттаудан басталады. Тапсырыс берушіге бастапқы деректерді, күтілетін нәтижені, пайдаланушылардың құқықтарын және қабылдау өлшемшарттарын тіркеп қойған пайдалы. Бухгалтер құжаттың немесе есептің сыртқы көрінісін ғана емес, сценарийде көзделген операциялардағы бухгалтерлік жазбаларды, тіркелімдер бойынша қозғалыстарды және қорытынды көрсеткіштерді де тексеруі керек.
1С бағдарламалау негіздеріне конфигурация объектілерін, анықтамалықтарды, құжаттарды, тіркелімдерді, сұрау салуларды және қол жеткізу құқықтарын түсіну кіреді. Жеке тестілік базада үйрену қауіпсіздеу. Жұмыс жүйесін резервтік көшірмесіз, алдын ала тестілеусіз және нәтижені тексермей өзгерту тәуекелді.
Енгізудің практикалық тәртібі мынадай:
- Есеп учаскелері мен міндетті операцияларды сипаттау.
- Қазақстандық конфигурацияны және қолайлы жұмыс форматын таңдау.
- Кассаның, банктің, сайттың және басқа сервистердің үйлесімділігін тексеру.
- Анықтамалықтарды дайындау және қалдықтарды көшіру қағидаларын айқындау.
- Рөлдер мен қаржылық және дербес деректерге қол жеткізуді баптау.
- Тестілік операцияларды жүргізу және нәтижелерді бастапқы құжаттармен салыстыру.
- Пайдаланушыларды оқыту және базаны жаңарту тәртібін белгілеу.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстандағы бухгалтерге қандай 1С бағдарламасы қажет? — Таңдау қолданылатын салық салу режиміне, операциялардың құрамына және компанияның ауқымына байланысты. Өзекті жаңартулары және компанияға қажетті есеп пен есептілік нысандары бар Қазақстанға арналған конфигурация қажет.
1С онлайн бағдарламасын пайдалануға бола ма? — Иә, егер таңдалған сервис қажетті конфигурацияны, резервтік көшірме жасауды, деректерді қорғауды және тұрақты жаңартуларды қамтамасыз етсе. Қол жеткізу, деректерді сақтау және базаны қалпына келтіру шарттарын жұмыс басталғанға дейін тексеру қажет.
1С СБ бағдарламасының бухгалтерлік бағдарламадан айырмашылығы неде? — СБ саудаға, сатып алуға, қоймаға және өзара есеп айырысуға, ал бухгалтерлік бағдарлама бухгалтерлік және салықтық есепке бағытталған. Олардың арасында деректер алмасуды баптауға болады, оның құрамы мен тәртібі енгізуге дейін айқындалады.
1С бағдарламалау қашан қажет? — Ол типтік шешімде жоқ интеграциялар, арнайы есептер мен процестер үшін қажет. Алдымен міндетті конфигурацияны өзгертпей, стандартты баптау арқылы шешуге болатынын тексерген жөн.
1С кассирге қолайлы ма? — Бөлшек саудада жұмыс істеу үшін пайдаланылатын конфигурациямен үйлесімді кассалық шешімдер қолданылады. Енгізер алдында қажетті операциялардың қолдауын, жабдықтың, есеп жүйесінің, онлайн-кассаның және қолданылатын төлем тәсілдерінің үйлесімділігін тексеру қажет.
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 716-бап.