2026 жылы 1С жүйесіндегі сату мәміленің нақты талаптарына сәйкес өткізу құжатымен ресімделеді: ҚР СК-де өткізу деп сату, айырбастау немесе өтеусіз беру мақсатында тауарлар мен өзге де мүлікті тиеп-жөнелту немесе беру, жұмыстарды орындау не қызметтер көрсету танылады (ҚР СК-нің 8-бабы). Бухгалтер сатып алушыны, шартты, тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді, баға мен салық параметрлерін көрсетеді, содан кейін құжаттың қозғалыстары мен байланысты құжаттарды тексереді.
1С:Бухгалтерияда сатуды қалай жүргізуге болады
Жұмысты бухгалтерлік жазбалардан емес, бастапқы деректерді тексеруден бастаған дұрыс. Ұйымның, контрагенттің, шарттың және номенклатураның карточкаларында операцияның көрсетілуіне әсер ететін мәліметтер толтырылуға тиіс. Номенклатура түріне, өлшем бірлігіне, қоймаға, шарт валютасына, бағаға және салықтық баптауларға ерекше назар аудару қажет.
Сатуды ресімдеудің әдеттегі тәртібі мынадай:
- Ұйымды, сатып алушыны және шартты таңдау.
- Операция күнін және тауарлар өткізілетін болса, қойманы көрсету.
- Тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді қосып, саны мен бағасын тексеру.
- Сатушының мәртебесі мен операцияның сипатына сәйкес салық деректемелерін толтыру.
- Құжатты жүргізіп, қалыптастырылған қозғалыстарды зерделеу.
- Нақты мәміле үшін қажет байланысты құжаттарды ресімдеу.
- Сатып алушымен есеп айырысуды және түсімнің есептерде көрсетілуін салыстырып тексеру.
Құжаттың атауы, қойындылардың құрамы және пәрмендердің орналасуы 1С конфигурациясына, нұсқасына және орындалған пысықтауларға байланысты өзгеше болуы мүмкін. Сондықтан бухгалтер үшін «Жүргізу» түймесіне ғана емес, нәтиженің экономикалық мәніне де бағдарлану маңызды: өткізу танылды ма, өзіндік құн есептен шығарылды ма, сатып алушының берешегі пайда болды ма және салықтар дұрыс көрсетілді ме.
Кезеңді жабар алдында өткізу құжаттарын төлемдермен, қайтарулармен, түзетулермен және электрондық құжаттармен салыстырған пайдалы. Егер сату сақталғанымен, жүргізілмесе, құжат деректері бухгалтерлік тіркелімдер мен қорытынды талдауға түспеуі мүмкін.
1С:Бухгалтерия — сату және нәтижені бақылау
Сату құжаттарын енгізгеннен кейін операцияны бірнеше бағыт бойынша тексеру керек. Біріншіден, оның қажетті кезеңде көрсетілгеніне көз жеткізу қажет. Екіншіден, сатып алушы мен шарт бойынша талдаманы тексеру керек. Үшіншіден, өткізілген тауарлар санын қойма есебінің деректерімен салыстыру қажет. Қызметтер мен жұмыстар бойынша бастапқы құжаттардың мазмұнын және олардың шарт талаптарына сәйкестігін тексеру маңызды.
Талдамалық бақылау үшін пайдаланылатын конфигурацияда «Сату» есебі көзделуі мүмкін. Оның орналасуы, көрсеткіштер құрамы және қолжетімді талдау бөліктері конфигурацияға, нұсқаға, пайдаланушы құқықтарына және интерфейс баптауларына байланысты. Есепті пайдаланар алдында бухгалтер таңдалған кезеңді, ұйымды, іріктеу шарттарын және деректерді топтастыру тәсілін тексеруге тиіс.
Мұндай есеп өткізуді талдауға көмектеседі, бірақ бухгалтерлік тексеруді алмастырмайды. Сату сомасының өзі шоттардың, салық параметрлерінің және операцияны көрсету күнінің дұрыс таңдалғанын әлі білдірмейді. Алшақтықтар болған кезде қорытынды көрсеткіштен негіз құжаттар мен олардың қозғалыстарына өту керек.
Бухгалтерге арналған қолайлы бақылау тізімі:
- құжаттар дұрыс айға жатады;
- контрагент пен шарт қатесіз таңдалған;
- тауар қажетті қоймадан есептен шығарылған;
- баға мен саны бастапқы құжаттарға сәйкес келеді;
- қайтарулар мен түзетулер бастапқы сатумен байланыстырылған;
- төлем аванспен немесе басқа мәміленің төлемімен шатастырылмаған;
- электрондық құжаттар есептік базаның деректерімен салыстырылған.
1С жүйесіндегі бөлшек сауда және негізгі құралдарды сату
1С жүйесіндегі бөлшек сауда нақты сатып алушыға әдеттегі өткізуден ресімдеу тәртібімен және пайдаланылатын құжаттар жиынтығымен ерекшеленеді. Мұнда есеп жүйесін кассалық және сауда жабдығымен үйлестіру, ауысымдарды, төлемдерді, қайтаруларды және тауарлар қозғалысын бақылау қажет. Нақты схема пайдаланылатын конфигурацияға, кассаға және бапталған алмасуға байланысты. Баптауларда қателер болған жағдайда касса мен бухгалтерлік базаның деректері алшақ болуы мүмкін.
Бөлшек сауданы тексерген кезде бухгалтер түсімді, төлем тәсілдерін, қайтаруларды және қойма қалдықтарын салыстыруы керек. Мәліметтер бірнеше есептік база арасында берілетін жағдайлар бөлек бақыланады. Алмасуды баптау және жабдықты қосу ақпараттық жүйелердің құрамы мен қабылданған есеп жүргізу тәртібі ескеріле отырып орындалады.
1С жүйесінде НҚ сату кәдімгі тауарды өткізуден өзгеше тәсілді талап етеді. Операцияны жүргізгенге дейін объектінің негізгі құрал ретінде есепке алынғанына көз жеткізіп, оның шығу күніндегі есептік деректерін анықтау және бастапқы құжаттарды дайындау қажет. Жүргізгеннен кейін сатып алушымен есеп айырысуды, объектінің шығуын, оның құны мен қаржылық нәтиженің көрсетілуін тексеру керек.
Негізгі құралды сатудың салықтық салдары активтің түрі, сатушының мәртебесі және нақты мәміленің талаптары ескеріле отырып айқындалады. Сондықтан операцияның салық параметрлерін тауарларды сату құжаттарынан автоматты түрде көшірмей, өткізудің нақты мән-жайлары мен 2026 жылы қолданыстағы нормалардың негізінде толтыру керек.
1С жүйесінде сатуды басқару және болжау
Ақпараттық жүйеде сатуды басқару үшін клиенттер, шарттар, тапсырыстар, тиеп-жөнелтулер және төлемдер туралы мәліметтерді пайдалануға болады. Мұндай талдаманың толықтығы қолданылатын конфигурацияға, баптауларға және деректерді енгізу тәртібінің сақталуына байланысты. Өзара іс-қимыл тарихы мен менеджерлер жұмысының көрсеткіштері нақты жүйенің функционалдық мүмкіндіктері мен баптауларында көзделген көлемде ғана қолжетімді.
Сатуды болжау бастапқы деректер сапалы болғанда ғана мәнге ие. Егер бір сатып алушы бірнеше рет енгізілсе, номенклатура қайталанса, құжаттар кешіктіріліп енгізілсе немесе төлемдер мәмілелермен байланыстырылмаса, болжам бұрмаланады. Жоспарлар құруға дейін анықтамалықтарды ретке келтіріп, құжаттарды енгізудің бірыңғай қағидаларын белгілеу керек.
1С бағдарламасын сатып алғанда жеткізілімнің өз құны мен енгізуге жұмсалатын шығыстарды ажырату маңызды. Жаңарту, алмасуларды баптау, деректерді көшіру, кассалық жабдықты қосу, оқыту және есептерді пысықтау бөлек бағалануы мүмкін. Жұмыс көлемі пайдаланушылар, конфигурациялар мен интеграциялар санына және есепке қойылатын талаптарға байланысты, сондықтан жобаның құрамын техникалық тапсырмада алдын ала бекіткен дұрыс.
Жиі қойылатын сұрақтар
1С жүйесінде сатуды қайдан көруге болады? — Есептер бөлімінен немесе пәрмендерді іздеу арқылы «Сату» есебін табыңыз. Оның орналасуы конфигурацияға, нұсқаға, пайдаланушы құқықтарына және интерфейс баптауларына байланысты.
Сату неге есепке түспеді? — Күнді, ұйымды, құжаттың жүргізілу күйін және іріктеу баптауларын тексеріңіз. Сондай-ақ басқа шарттың, қойманың, бөлімшенің немесе операция түрінің таңдалуы себеп болуы мүмкін.
«Сату» есебі бойынша салықтарды тексеруге бола ма? — Есеп өткізуді талдау үшін пайдаланылады. Салық параметрлері құжаттарда, олардың қозғалыстарында және пайдаланылатын конфигурацияның регламенттелген тіркелімдерінде қосымша тексеріледі.
Негізгі құралды сатуды қалай ресімдеуге болады? — Объектінің карточкасы мен оның есептік деректерін алдын ала тексеріп, конфигурацияңызда көзделген НҚ шығару операциясын пайдаланыңыз. Жүргізгеннен кейін сатып алушымен есеп айырысуды, активтің шығуын және қаржылық нәтижені бақылаңыз.
Бөлшек сауда үшін бөлек баптау қажет пе? — Ол кассамен, сканермен, чек принтерімен, таразымен жұмыс істегенде немесе базалар арасында алмасу кезінде қажет болуы мүмкін. Баптау құрамы жабдыққа, конфигурацияға және қабылданған деректер алмасу схемасына байланысты.
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 8-бап — тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді және өзге де мүлікті өткізу ұғымы.