2026 жылы 1С жүйесінде тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің және негізгі құралдардың түсімі сатып алудың экономикалық мазмұны мен ұйымның есеп саясаты ескеріле отырып, өнім берушінің бастапқы құжаттары негізінде ресімделеді. Негізгі құрал ретінде есепке алынатын жеңіл автомобиль бойынша, егер автомобильді алу күні немесе шот-фактураны жазып беру күні 2026 жылғы 1 қаңтардан басталатын кезеңге сәйкес келсе, ҚР СК 49-тарауының талаптары сақталған жағдайда, ҚҚС 2026 жылы есепке жатқызылады (ҚР СК 832-бабы).
1С жүйесінде түсімді қалай ресімдеуге болады
Операцияны енгізбес бұрын ұйымның нақты не сатып алғанын анықтаңыз: қайта сатуға арналған тауарлар, материалдар, көрсетілетін қызметтер, жабдық немесе басқа актив. Құжаттың түрі, есеп талдауы және объектіні одан әрі өңдеу сатып алудың экономикалық мазмұнына байланысты.
Ресімдеу үшін өнім берушінің бастапқы құжаттарын және мәміле талаптары туралы мәліметтерді дайындаңыз. Контрагент пен шарт карточкаларында атауын, сәйкестендіру деректерін, есеп айырысу валютасын және ұйым пайдаланатын басқа деректемелерді тексеріңіз. Егер өнім беруші немесе шарт дерекқорда бұрыннан бар болса, телнұсқа жасамаңыз: алдымен бар жазбаны табыңыз.
Түсім құжатында әдетте мыналар толтырылады:
- егер осындай есеп жүргізілсе, ұйым және бөлімше;
- өнім беруші және шарт;
- бастапқы құжаттың күні мен нөмірі;
- қойма немесе сақтау орны;
- тауарлар, материалдар немесе көрсетілетін қызметтер;
- саны, бағасы және сомасы;
- операцияның салықтық параметрлері;
- есеп шоттары және қажетті талдау.
Пәрмендердің атаулары мен бөлімдердің орналасуы конфигурацияға, бағдарламаның нұсқасына, интерфейске және пайдаланушы құқықтарына байланысты. Сондықтан мәзірдегі жолды пайдаланылатын конфигурацияны ескере отырып, тікелей жұмыс дерекқорында анықтау керек.
Толтырғаннан кейін құжатты өткізіп, қалыптастырылған қозғалыстарды зерделеңіз. Құжаттың сәтті өткізілуінің өзі операцияның дұрыс көрсетілгенін білдірмейді: бағдарлама қате таңдалған номенклатурасы, қоймасы, шарты немесе есеп шоты бар құжатты қабылдауы мүмкін.
Өткізгеннен кейін нені тексеру керек
Алдымен 1С жүйесіндегі қорытынды соманы бастапқы құжаттармен салыстырыңыз. Содан кейін әрбір позиция бойынша санын, бағасын, өлшем бірлігін және салықтық параметрлерін тексеріңіз. Егер құжатта қосымша шығыстар болса, оларды көрсетудің таңдалған тәсілі ұйымның есеп саясатына сәйкес келетініне көз жеткізіңіз.
Өнім берушімен өзара есеп айырысуларды тексерген жөн: берешек тиісті контрагент пен шартқа жатқызылуға тиіс. Шарттағы қате төлем мен түсімнің әртүрлі талдамалық бөліктерде көрсетілуіне әкелуі мүмкін, тіпті өнім беруші біреу болса да.
Қойма позициялары үшін қойма, номенклатуралық карточка және, егер қолданылса, тауардың сипаттамасы маңызды. Номенклатура телнұсқалары мен әртүрлі өлшем бірліктері қалдықтарды бұрмалап, есеп деректерін нақты қолда бар мүлікпен салыстыруды қиындатады.
Егер өткізу нәтижесі түсініксіз болса, құжат қозғалыстарын ашып, оларды жолдар бойынша талдаңыз. Егер есеп саясаты мен конфигурацияның функционалдық мүмкіндіктерінде түзетудің басқа тәртібі көзделмесе, операцияны бастапқы құжатта түзету керек.
1С жүйесіндегі көрсетілетін қызметтер түсімі
Көрсетілетін қызмет әдетте қоймаға сандық қалдықты кіріске алмай көрсетіледі. Енгізу кезінде ұйымда қолданылатын шығындар бабын немесе бағытын, бөлімшені, жобаны не басқа талдауды дұрыс таңдау маңызды.
Өткізбес бұрын көрсетілетін қызметтің мақсатын анықтаңыз. Өнім берушінің бірдей тұжырымдамасы қызметтің қандай жұмыс бағыты және қай бөлімше үшін сатып алынғанына қарай әртүрлі шығыстарға жатқызылуы мүмкін. Жол атауының өзі операцияның экономикалық мазмұнын бағалауды алмастырмайды.
Қызмет көрсету кезеңі мен операцияны көрсету күнін бастапқы құжаттармен және ұйымның есепке алу қағидаларымен салыстырыңыз. Егер қызмет бірнеше қызмет бағытына қатысты болса, бөлу тәртібін кезең жабылғанға дейін анықтау керек. Талдауды алдыңғы құжаттан автоматты түрде қойылғаны үшін ғана таңдамаңыз.
1С жүйесіндегі НҚ түсімі
Негізгі құралдың түсімі өзара байланысты бірнеше құжатпен ресімделуі мүмкін. Қолданылатын конфигурацияда объектіні сатып алу оны есепке қабылдау мен пайдалануға беруден бөлек көрсетілуі мүмкін. Ресімдеу реттілігі ұйымның есеп саясатына және дерекқор баптауларына сәйкес болуға тиіс.
Жабдықты ресімдеу кезінде мыналарды тексеріңіз:
- объектінің нақты атауы мен мақсатын;
- өнім берушіні және негіздеме құжатты;
- сатып алу құнын;
- объектіге байланысты қосымша шығындарды;
- орналасқан жерін және жауапты тұлғаны;
- болжамды пайдалану тәртібін;
- ұйым қабылдаған есеп параметрлерін.
Кез келген қымбат сатып алуды автоматты түрде негізгі құрал деп санауға болмайды. Сыныптау бағасына ғана емес, объектінің сипатына, оны пайдалану мерзімі мен тәсіліне, сондай-ақ ұйымның есепке алу қағидаларына байланысты. Оны түпкілікті есеп операцияларын өткізгенге дейін анықтау қажет.
НҚ түсімін ресімдегеннен кейін жабдықтың есептің аралық кезеңінде ғана қалып қоймағанын тексеріңіз. Процесті аяқтау үшін объектіні есепке қабылдау немесе пайдалануға беру бойынша бөлек әрекет қажет болуы мүмкін. Құжаттың нақты атауы 1С конфигурациясына байланысты.
Негізгі құрал ретінде есепке алынатын жеңіл автомобильді сатып алу кезінде бөлек қағида қолданылады. Егер автомобильді алу күні немесе оны сатып алу бойынша шот-фактураны жазып беру күні 2026 жылғы 1 қаңтардан басталатын кезеңге сәйкес келсе, ҚР СК 49-тарауының талаптары сақталған жағдайда, ҚҚС сомасы 2026 жылы есепке жатқызылады (ҚР СК 832-бабы).
Жиі кездесетін қателер және оларды түзету тәртібі
Жиі кездесетін қате — операция түрін дұрыс таңдамау. Мысалы, жабдық кәдімгі тауар ретінде көрсетіледі, ал көрсетілетін қызмет қойма қорларына арналған кестелік бөлікке енгізіледі. Нәтижесінде бағдарлама сатып алудың экономикалық мазмұнына сәйкес келмейтін қозғалыстарды қалыптастырады.
Сондай-ақ контрагенттердің, шарттар мен номенклатураның телнұсқалары, дұрыс көрсетілмеген қойма, толтырылмаған шығындар талдауы және қағаздағы немесе электрондық құжаттар мен дерекқор деректері арасындағы алшақтықтар кездеседі. Түзетпес бұрын қатенің көзін анықтаңыз: құжат деректемесі, карточка баптауы, есеп саясаты немесе пайдаланушы құқықтары.
Егер құжат жабылған кезеңге қатысты болса, оны өзгертпес бұрын салдарын бағалаңыз. Түзету қалдықтарға, өнім берушілермен есеп айырысуға және дайындалған есептілікке әсер етуі мүмкін. Түзету тәсілі кезеңнің жай-күйі мен ұйымда қабылданған қателерді түзету тәртібі ескеріле отырып таңдалады.
Құжат өткізілмесе, бағдарламаның хабарламасын толық оқып шығыңыз. Қате міндетті деректеменің толтырылмауына, құқықтардың болмауына немесе есеп баптауларына байланысты болуы мүмкін. Бұлттық 1С жүйесіне кіру мәселесі туындаса, сақталған есептік деректер мен құпиясөздің дұрыстығын бөлек тексеріңіз: бұл түсімді ресімдеу емес, қол жеткізу мәселесі.
Жиі қойылатын сұрақтар
1С жүйесінде түсім үшін қандай құжатты таңдау керек? — Таңдау сатып алу нысанына: тауарға, материалға, көрсетілетін қызметке немесе жабдыққа байланысты. Құжаттың атауы мен қолжетімді операциялар конфигурацияларға қарай ерекшеленеді, сондықтан мәміленің экономикалық мәні мен жұмыс дерекқорының баптауларын басшылыққа алыңыз.
Неліктен түсімнен кейін тауар қажетті қоймада пайда болмады? — Құжаттың тақырып бөлігіндегі немесе жолдарындағы қойманы, номенклатура карточкасын және өткізу нәтижесін тексеріңіз. Қалдықтардың көрсетілуіне таңдалған ұйым, бөлімше және тауар сипаттамасы да әсер етуі мүмкін.
Тауарлар мен көрсетілетін қызметтерді бір құжатпен ресімдеуге бола ма? — Егер пайдаланылатын конфигурацияда тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге арналған бөлек кестелік бөліктер көзделсе, оларды бір құжатта толтыруға болады. Өткізгеннен кейін көрсетілетін қызметтер бойынша қозғалыстар мен шығындар талдауын тексеріңіз.
НҚ түсімінің кәдімгі сатып алудан айырмашылығы неде? — Негізгі құрал үшін өнім берушімен есеп айырысуды тіркеп қана қоймай, объектінің одан арғы есебін де анықтау маңызды. Конфигурацияға қарай есепке қабылдау немесе пайдалануға беру бөлек ресімделеді. НҚ ретінде есепке алынатын және 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап алынған жеңіл автомобиль үшін ҚҚС-ты есепке жатқызудың арнайы өтпелі қағидасы қолданылады (ҚР СК 832-бабы).
1С құжатты қабылдамаса не істеу керек? — Қате туралы хабарламаны зерделеп, міндетті деректемелерді толтырыңыз және пайдаланушы құқықтарын тексеріңіз. Егер себеп есеп әдіснамасына байланысты болса, операцияны көрсету тәсілін ұйымның есеп саясатын ескере отырып, жауапты бухгалтер анықтайды.
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 832-бап — негізгі құрал ретінде есепке алынатын жеңіл автомобиль бойынша ҚҚС сомасын есепке жатқызудың өтпелі ережелері.