2026 жылы ҚҚС бойынша міндетті есепке қою үшін айналымның шекті мөлшері АЕК 4 325 теңге болған кезде 10 000 АЕК немесе 43 250 000 теңгені құрайды. Салықтық өтінішті айналым осы шектен асқан кезде, шектен асқан күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей беру қажет; егер бір мәміле шектен асуға әкелсе, өтініш ол бойынша айналым жасалғанға дейін беріледі (ҚР СК 99, 101-баптары).
2026 жылғы ҚҚС шегі: мөлшері қандай және қалай есептеледі
Қазақстан Республикасында ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою үшін айналымның шекті мөлшері тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болатын АЕК-ке байланысты белгіленеді (ҚР СК 99-бабы). Есептеу формуласы:
- 10 000 × АЕК = айналымның шекті мөлшері;
- 2026 жылға: 10 000 × 4 325 = 43 250 000 теңге.
Есепке қою мақсатында айналым Кодексте көзделген айналымдардың тиісті есептеу басталған күннен бастап өспелі қорытындымен есептелген сомасы ретінде айқындалады (ҚР СК 99, 101-баптары). Жаңадан құрылған заңды тұлға үшін есептеу мемлекеттік тіркелген күннен, ЖК ретінде жаңадан тіркелген жеке тұлға үшін ЖК-ні тіркеу есебіне қойған күннен басталады. Арнаулы салық режимінен жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке көшкеннен кейін айналым көшкен күннен бастап, ал өзге салық төлеушілер үшін ағымдағы күнтізбелік жылдың 1 қаңтарынан бастап есептеледі (ҚР СК 101-бабы).
Бухгалтер үшін 2026 жылғы практикалық бағдар — 43 250 000 теңге. Міндет осы сомаға жеткен кезде емес, одан асқан кезде туындайды. Сондықтан айналымды өспелі қорытындымен бақылап, әрқайсысы өздігінен шектен асуға әкелуі мүмкін мәмілелерді бөлек қадағалау керек.
2025 және 2026 жылдардағы ҚҚС шегі: неліктен ескі көрсеткіштерді қолдануға болмайды
2026 жылғы айналымдар үшін 2026 жылғы 1 қаңтарда қолданыста болған АЕК негізінде есептелген көрсеткіш қолданылады. Шекті мөлшер 10 000 АЕК-ке тең, сондықтан 2026 жылы ол 43 250 000 теңгені құрайды (ҚР СК 99-бабы). 2025 жылға есептелген мәнді 2026 жылға қолдануға болмайды.
Егер бухгалтер әртүрлі кезеңдердегі деректерді салыстырса, екі шаманы ескеру қажет:
- тиісті кезең үшін салық заңнамасында белгіленген АЕК еселігін;
- тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болған АЕК мөлшерін.
Сондай-ақ нақты салық төлеуші үшін айналымды есептеуді бастау қағидаларын қолдану маңызды. Мысалы, арнаулы салық режимінен жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке көшкеннен кейін есепке қоюға арналған айналым оған дейінгі бүкіл күнтізбелік жыл үшін емес, осындай ауысқан күннен бастап есептеледі (ҚР СК 101-бабы).
2026 жылы ЖК және оңайлатылған режим үшін ҚҚС шегі
Жалпыға бірдей белгіленген тәртіптегі ЖК үшін шекті мөлшер жалпы формула бойынша есептеледі: 10 000 АЕК немесе 2026 жылы 43 250 000 теңге. Жаңадан тіркелген ЖК-нің айналымы оны салық органдарында тіркеу есебіне қойған күннен бастап есептеледі (ҚР СК 99, 101-баптары).
Арнаулы салық режимін қолданатын салық төлеушілер ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қоюға жатпайды (ҚР СК 99-бабы). Сондықтан оңайлатылған декларация негізіндегі ЖК үшін 43 250 000 теңге шегін ҚҚС бойынша міндетті есепке қоюға негіз ретінде қолдану дұрыс емес. Егер ЖК арнаулы салық режимінен жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке көшсе, есепке қою мақсатындағы айналым осындай ауысқан күннен бастап есептеле бастайды (ҚР СК 101-бабы).
ЖК үшін практикалық ұсынымдар:
- егер бұрын арнаулы салық режимі қолданылса, жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке көшкен күнді тіркеп қойыңыз;
- осы күннен бастап айналымды өспелі қорытындымен бақылаңыз;
- шектен бірден асуға әкелуі мүмкін мәмілелерді бөлек қадағалаңыз;
- арнаулы салық режимін қолдану шарттарын ҚҚС бойынша есепке қою қағидаларымен араластырмаңыз.
Айналым шекке жақындаса, бухгалтер не істеуі керек
Айналым өскен кезде бухгалтер оны бақылауды алдын ала ұйымдастырып, тіркеу деректерін дайындауы қажет.
1. Айналымды бақылауды реттеңіз. Есепке алу жүйесінде айналымды өспелі қорытындымен көрсетіп, оны 43 250 000 теңге шегімен салыстыратын есепті қалыптастырыңыз. Ішкі бақылау үшін, мысалы, шектің 80–90% деңгейінде ескерту белгісін орнатуға болады.
2. Шектен асу сәтін бақылаңыз. Салықтық өтініш айналымның шекті мөлшерінен асқан кезде, бірақ шектен асқан күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей беріледі. Егер айналымы шектен асуға әкелетін мәміле жоспарланса, өтініш осы мәміле бойынша айналым жасалғанға дейін берілуі қажет (ҚР СК 101-бабы).
3. Орналасқан жеріңіз бойынша өтініш беріңіз. Тіркеу есебіне қою салық төлеушінің орналасқан жері бойынша салық органына берілген салықтық өтініш негізінде жүргізіледі. Тұлға өтініш берілген күннен бастап есепке қойылды деп есептеледі (ҚР СК 99-бабы).
4. Кешіктіру салдарын ескеріңіз. Есепке қойылған күнге дейін жасалған шекті мөлшерден асатын айналым заңнамада белгіленген жауапкершілікке тарту үшін есепке қойылмаған кезеңдегі салық салынатын айналым деп танылады (ҚР СК 101-бабы).
5. Шарттар мен есепке алу жүйесін дайындаңыз. Қолданыстағы шарттардағы баға мен ҚҚС туралы талаптарды тексеріңіз, есепке алу базасында есепке қойылған күнді тіркеп, тиісті күннен бастап ҚҚС-тың қолданыстағы 16% мөлшерлемесін қолдануды реттеңіз. Есепке қойылғаннан кейін басшы мен бюджетпен есеп айырысуға жауапты тұлға салық органдарында ЭШФ АЖ-мен және электрондық шот-фактураларды жазып беру тәртібімен танысуға міндетті (ҚР СК 99-бабы).
Есепке қойылғаннан кейін ҚҚС-ты есепке жатқызу: 1С жүйесінде неге назар аудару керек
Есепке қойылғаннан кейін алдымен 1С жүйесінде ҚҚС бойынша тіркелген нақты күнді белгілеңіз: Кодекс бойынша бұл салықтық өтініш берілген күн (ҚР СК 99-бабы). Осы күннен бастап бухгалтер есепке қоюға дейінгі және одан кейінгі операцияларды бөліп, есепке алу жүйесіндегі ҚҚС реттеулерін тексеруі керек.
Есепке алуды дайындау кезінде мынадай әрекеттерді орындаңыз:
- ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылған күнді енгізіңіз;
- осы күннен кейін жасалатын құжаттарда ҚҚС-тың 16% мөлшерлемесінің қолданылуын тексеріңіз;
- ЭШФ АЖ-мен жұмыс істеу үшін ұйым мен жауапты тұлғалардың деректемелерін салыстырып тексеріңіз;
- тіркелгенге дейінгі және одан кейінгі кезеңдерге қатысты құжаттарды бөлек тексеруді ұйымдастырыңыз;
- «Қазақстанға арналған бухгалтерия» 3.0.74.x өзекті шығарылымын пайдаланыңыз.
Кіріс ЭШФ-лармен жұмыс істеген кезде операцияны есепке алуда көрсеткенге дейін деректемелерді, күндер мен сомаларды бастапқы құжаттармен салыстырып тексеріңіз. Есепке жатқызылатын ҚҚС сомасын айқындау қағидалары нақты сатып алуларға қолданылады; тіркеу есебіне қойылған күннің өзі базада дұрыс көрсетілуі тиіс.
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы Қазақстандағы ҚҚС шегі қандай? — 10 000 АЕК, яғни АЕК 4 325 теңге болған кезде 43 250 000 теңге. Міндетті есепке қою туралы өтініш осы сомаға жеткен кезде емес, одан асқаннан кейін беріледі (ҚР СК 99, 101-баптары).
Шектен асқаннан кейін өтініш беру мерзімі қандай? — Айналымның шекті мөлшерінен асқан күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей. Егер бір мәміле шектен асуға әкелсе, өтініш осы мәміле бойынша айналым жасалғанға дейін беріледі (ҚР СК 101-бабы).
ЖК үшін ҚҚС шегі ЖШС үшін белгіленген шекпен бірдей ме? — Жалпыға бірдей белгіленген тәртіптегі ЖК үшін 10 000 АЕК жалпы шегі қолданылады. Арнаулы салық режиміндегі салық төлеушілер ҚҚС бойынша есепке қоюға жатпайды (ҚР СК 99-бабы).
Оңайлатылған режим лимиті мен ҚҚС шегі бір нәрсе ме? — Жоқ. Арнаулы салық режимін қолдану шарттарын ҚҚС бойынша есепке қою үшін айналымның шекті мөлшерімен араластыруға болмайды. Жалпыға бірдей белгіленген тәртіпке көшкен кезде осы мақсаттағы айналым көшкен күннен бастап есептеледі (ҚР СК 101-бабы).
2026 жылы 2025 жылғы ҚҚС шегін бағдар ретінде қолдануға бола ма? — Жоқ. Шек тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыста болған АЕК ескеріле отырып есептеледі. 2026 жыл үшін 43 250 000 теңге сомасы қолданылады (ҚР СК 99-бабы).
Шектен асқанға дейін ҚҚС бойынша тіркелуге бола ма? — Иә. Есепке қоюдан алып тасталған санаттарға жатпайтын салық төлеуші айналымның шекті мөлшеріне жеткенге дейін ерікті түрде тіркелуге құқылы (ҚР СК 100-бабы).
Тұлға қай күннен бастап ҚҚС төлеуші болып есептеледі? — Тіркеу есебіне қою салық төлеушінің орналасқан жері бойынша салық органына салықтық өтініш берілген күннен бастап жүзеге асырылады (ҚР СК 99-бабы).