2025 жылғы 24 қарашада Қазақстан мен Түрікменстанның еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрліктері зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы ақпараттық өзара іс-қимыл туралы келісім жасасты. Құжат бейінді ведомстволар арасындағы мәліметтер алмасуға қатысты, алайда ұсынылған деректерде оның нақты рәсімдері, орындау мерзімдері және күшіне ену күні ашып көрсетілмеген.
Не болды
Келісім Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мен Түрікменстанның Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі арасында жасалды. Оның нысанасы ретінде зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы ақпараттық өзара іс-қимыл көрсетілген.
Құжаттың атауынан өзара іс-қимыл екі елдің мемлекеттік органдары деңгейінде ұйымдастырылатыны аңғарылады. Бұл ретте қолда бар мәліметтер бойынша берілетін деректердің тізбесін, сұрау салуларды жіберу тәсілдерін, жауаптарды дайындау мерзімдерін немесе ақпарат беруден бас тарту негіздерін анықтау мүмкін емес.
Құжатты бір елдің екінші елде тұратын немесе жұмыс істеген азаматтарына зейнетақы тағайындау немесе төлеу туралы келісім деп автоматты түрде санауға болмайды. Мұндай қорытынды жасау үшін реттеу нысанасын, тараптардың өкілеттіктерін және ықтимал шектеулерді қоса алғанда, толық мәтінді зерделеу қажет.
Келісім кімдерге қатысты болуы мүмкін
Келісім Қазақстан мен Түрікменстанның уәкілетті министрліктерінің жұмысына тікелей қатысты. Іс жүзінде мұндай өзара іс-қимыл туралы мәліметтер зейнетақы құқықтары екі елмен де байланысты адамдар үшін маңызды болуы мүмкін: мысалы, әртүрлі мемлекеттерде ресімделген жұмыс істеу, тұру кезеңдері немесе зейнетақы құжаттары болған кезде.
Алайда келісімнің жасалу фактісінің өзі азаматқа:
- басқа елде жинақталған еңбек өтілі автоматты түрде есепке алынатынын;
- бұрын тағайындалған зейнетақы қайта есептелетінін;
- өтінішсіз жаңа төлем тағайындалатынын;
- растаушы құжаттарды ұсыну міндеті жойылатынын;
- зейнетақы төлемдерін аударудың арнайы тәртібі белгіленетінін растамайды.
Осы мәселелердің әрқайсысы жеке құқықтық негізді талап етеді. Жұмыс берушілер мен кадр қызметтері де ақпараттық өзара іс-қимыл туралы келісімнің жасалуына ғана байланысты еңбек құжаттарын ресімдеу тәртібін өзгертпеуі керек.
Өтініш беруші нені тексеруі керек
Егер зейнетақы мәселесі Қазақстанмен және Түрікменстанмен байланысты болса, алдымен нақты қандай нәтиже қажет екенін анықтаған жөн: жұмыс кезеңін растау, архивтік анықтама алу, зейнетақы аударымдары туралы мәліметтерді нақтылау немесе төлем алу құқығын қарау.
Содан кейін мыналар ұсынылады:
- Тұратын немесе зейнетақы тағайындалатын елдің құзыретті органына жүгіну.
- Келісім азаматтың нақты жағдайына қолданыла ма, соны нақтылау.
- Ведомство мәліметтерді екінші тараптан өз бетінше сұрата ала ма, соны тексеру.
- Өтініш беруші қандай құжаттарды өзі ұсынуға тиіс екенін білу.
- Өтінішті қарау тәртібі мен мерзімдері туралы түсіндірме алу.
Келісімнің толық мәтінімен танысқанға дейін ведомствоаралық алмасу еңбек кітапшасын, архивтік анықтамаларды, төлемдер туралы мәліметтерді немесе басқа дәлелдемелерді толығымен алмастырады деген қорытынды жасауға болмайды. Өтініштердің және алынған жауаптардың көшірмелерін сақтап, ал құжаттарды тапсырған кезде олардың қабылданғаны туралы растауды сұратқан пайдалы.
Бухгалтер мен кадр маманы нені ескеруі керек
Ұйымдарға жұмыскерлерден зейнетақы ісі үшін маңызы болуы мүмкін жұмыспен қамтылуын, табысын немесе өзге де мәліметтерді растау туралы сұрау салулар түсуі мүмкін. Мұндай жағдайда құжаттарды қолданылатын заңнама шеңберінде және жұмыс берушіде немесе архивте нақты бар деректер негізінде беру керек.
Расталмаған жұмыс кезеңдерін, сомаларды немесе лауазымдарды көрсетуге болмайды. Егер бастапқы құжаттар болмаса, бұл туралы өтініш берушіге хабарлап, мұндай ақпарат белгілі болса, ұйымның архиві қайда берілгенін түсіндірген дұрыс.
Келісімнің өзі дербес деректерді шетелдік органға негізсіз беруге құқық бермейді. Мәліметтерді ұсынар алдында адресаттың өкілеттігін, сұрау салудың мазмұнын және ақпараттың рұқсат етілген көлемін тексеру қажет. Ақпарат алмасудың нақты тәртібін құжаттың ресми мәтіні мен құзыретті органдардың түсіндірмелері негізінде белгілеу керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
Келісім Қазақстан мен Түрікменстан азаматтарына зейнетақыны автоматты түрде тағайындай ма? — Ұсынылған деректерден мұндай қорытынды туындамайды. Құжат министрліктердің ақпараттық өзара іс-қимылына арналған, ал зейнетақы алу құқығын қолданылатын нормалар мен нақты адамның мән-жайлары бойынша тексеру қажет.
Келісім негізінде басқа елдегі еңбек өтілін есепке алуға бола ма? — Толық мәтінсіз мұндай қорытынды жасауға болмайды. Қандай кезеңдердің есепке алынуы мүмкін екенін және олардың қандай құжаттармен расталатынын құзыретті органнан нақтылау керек.
Жеке өтініш беру қажет пе? — Қолда бар мәліметтер өтініш беру рәсімін белгілемейді. Өтініш беру қажеттілігі мен құжаттар топтамасын зейнетақы мәселесін қарайтын органнан нақтылау керек.
Келісімнің күшіне ену күні белгілі ме? — Бастапқы деректерде ол көрсетілмеген. Қолданыла бастайтын күнін ресми жарияланымнан немесе тиісті министрліктің түсіндірмесінен тексеру қажет.
Дереккөздер
Қазақстан мен Түрікменстан министрліктері арасындағы зейнетақымен қамсыздандыру саласындағы ақпараттық өзара іс-қимыл туралы 2025 жылғы 24 қарашадағы келісім