2026 жылы уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақының 25 АЕК мөлшеріндегі айлық шегі қолданылған кезде оның сомасы 108 125 ₸ болады: 25 × 4 325 ₸. ҚР СК-нің 317, 356, 808 және 833-баптарында мұндай жәрдемақыны есептеу және төлеу қағидалары белгіленбеген, сондықтан оларға шекті қолданудың негізі ретінде сілтеме жасауға болмайды.
2026 жылы еңбекке жарамсыздық парағы қалай төленеді
Қызметкер ұсынған уақытша еңбекке жарамсыздық парағы есептеу үшін негіз болып табылады. Құжатты алғаннан кейін бухгалтер қызметкердің жұмыста болмаған кезеңін тіркейді және қолданылатын есептеу тәртібіне сәйкес уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша әлеуметтік жәрдемақыны есептейді.
Жәрдемақыны жұмыс беруші өз қаражаты есебінен төлейді. Есепте еңбекке жарамсыздық кезеңін және есептелген соманы қызметкермен есеп айырысуда көрсету қажет.
Жәрдемақыны есептеу кезінде бухгалтер мыналарды ретімен тексеруі қажет:
- уақытша еңбекке жарамсыздық парағы кімге берілгенін;
- жұмыста болмаған кезеңнің қай уақыт аралығына расталғанын;
- демалыспен, есептелген жалақымен немесе тіркелген басқа жұмыста болмау кезеңімен қабаттасудың бар-жоғын;
- орташа күндік табысты айқындау кезінде табыс туралы қандай мәліметтер пайдаланылатынын;
- жәрдемақының айлық шектеуі қолданылғанын;
- есепке алу жүйесінің баптауларын ескере отырып, салықтардың, жарналар мен аударымдардың дұрыс есептелгенін.
Егер еңбекке жарамсыздық кезеңі жалақы немесе демалыс төлемдері есептеліп қойған кезеңмен қабаттасса, бухгалтер тиісті есептелген сомаларды қайта есептеу қажеттігін айқындауы керек. Есептеуді аяқтағанға дейін жәрдемақы сомасын қызметкердің есеп айырысу парағындағы басқа жолдар бойынша өзгерістермен салыстырып, бір күндер үшін екі рет есептеуге жол бермеу қажет.
Қазақстандағы еңбекке жарамсыздық парағын төлеу шегі
Жәрдемақының айлық шектеуі 25 АЕК және АЕК 4 325 ₸ болған кезде 2026 жылғы есептік шек айына 108 125 ₸ болады. Егер еңбекке жарамсыздық кезеңі бірнеше айды қамтыса, айлық шектеудің қолданылуы еңбекке жарамсыздық кезеңінің әрбір айы бойынша жеке тексеріледі.
Қызметкердің орташа табысының жоғары болуы жәрдемақы аурудың барлық күні үшін есептелген орташа табысқа тең болады дегенді білдірмейді. Төленетін күндер үшін соманы айқындағаннан кейін бухгалтер нәтижені қолданылатын айлық шекпен салыстырады.
Егер есептелген сома күтілгеннен төмен болып көрінсе, мыналарды тексеру қажет:
- есептеуге енгізілген табыс туралы мәліметтерді;
- төленетін күндер санын;
- қызметкердің жұмыс кестесін;
- еңбекке жарамсыздық кезеңінің айлар бойынша бөлінуін;
- 25 АЕК, яғни айына 108 125 ₸ шектеуінің қолданылуын;
- қабаттасқан күндер үшін бұрын есептелген жалақының немесе демалыс төлемдерінің қайта есептелуін.
Автоматты есептеу нәтижесін тек оңайлатылған формула бойынша алынған сомадан өзгеше болғандықтан ғана қолмен ауыстыруға болмайды. Алдымен қорытындыға табыс туралы қандай мәліметтер, кесте бойынша күндер, қабаттасқан есептеулер және айлық шек әсер еткенін айқындау қажет. Қолмен түзету айырмашылықтың нақты себебі анықталғаннан кейін ғана орындалуы тиіс.
Қазақстанға арналған 1С: ЖПБ жүйесінде еңбекке жарамсыздық парақтарын төлеу
Жұмыста болмауды тіркеу және жәрдемақыны есептеу үшін конфигурацияда «Еңбекке жарамсыздық парағы» құжаты қолданылады. Оның бағдарлама бөлімдерінде орналасуы конфигурация нұсқасына, пайдаланушы құқықтарына және интерфейс баптауларына байланысты.
Құжатта уақытша еңбекке жарамсыздық кезеңі тіркеліп, есепке алу базасындағы мәліметтер бойынша жәрдемақы есептеледі. Егер көрсетілген кезең демалыспен немесе бұрын тіркелген басқа жұмыста болмау кезеңімен сәйкес келсе, бухгалтер есептелген сомаларға байланысты қайта есептеулерді және қабаттасқан кезеңдердің көрсетілу нәтижесін тексеруі қажет.
Құжатты өткізер алдында қызметкерді, еңбекке жарамсыздық күндерін, есептік кезеңді, табыс туралы мәліметтерді, жұмыс кестесін және жәрдемақы шектеуінің қолданылуын тексеру қажет. Қазақстандық есептің қолданыстағы баптаулары бойынша бағдарлама есептеген салықтар, жарналар, аударымдар мен шегерімдер жеке бақыланады.
Жекелеген өрістердің атаулары мен пәрмендердің орналасуы шығарылымға және интерфейс нұсқасына байланысты өзгеше болуы мүмкін. Жұмыс барысында қазақстандық есепке қатысты деректемелерді және ұйым нақты қолданатын есептеу баптауларын басшылыққа алу қажет.
Автоматты түрде толтырылғаннан кейін құжатты өткізгенге дейін тексеру қажет. Бір айдан екінші айға өтетін еңбекке жарамсыздық кезеңдері, демалыспен қабаттасу, жабылып қойған ай үшін есептеу және қолмен түзетулер ерекше назар аударуды талап етеді. Конфигурация жаңартылғаннан немесе есепке алу баптаулары өзгертілгеннен кейін есептеуді есептеу тіркелімінің деректерімен салыстырып, айлық шектеудің қамтылған әрбір есептік кезеңде қалай көрсетілгенін тексеру қажет.
Төлем жасар алдында бухгалтер нені тексеруі керек
Жәрдемақыны төлемге енгізер алдында қысқаша тексеру тізімі бойынша бақылау жүргізу қажет:
- уақытша еңбекке жарамсыздық парағы алынған және тіркелген;
- қызметкер мен жұмыста болмаған кезең дұрыс көрсетілген;
- жұмыс кестесі кадрлық деректерге сәйкес келеді;
- орташа табысты есептеуге арналған мәліметтер өзекті есеп деректерінен толтырылған;
- жұмыста болмаудың және есептеулердің қабаттасқан кезеңдері анықталып, өңделген;
- 25 АЕК немесе 108 125 ₸ мөлшеріндегі айлық шек ескерілген;
- салықтар, жарналар мен аударымдар есепке алудың қолданыстағы баптаулары бойынша есептелген;
- қорытынды сома қызметкердің есеп айырысу құжаттарында көрсетілген.
Төлем мерзімі мен орташа табысты айқындау тәртібі ҚР СК-нің 317, 356, 808 және 833-баптарымен реттелмейді. 317-бап жер қойнауын пайдаланушының жекелеген шегерімдеріне, 356-бап төлем көзінен ұсталатын корпоративтік табыс салығы бойынша есептеуге, 808-бап үстеме пайда салығына, ал 833-бап ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы өтініштерді қараудың өтпелі тәртібіне арналған. Бұл нормаларды еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақыны есептеудің негізі ретінде келтіруге болмайды.
Есеп жүргізу барысында жұмыс беруші қолданатын құжаттарды өңдеу және қызметкерге есептелген сомаларды төлеу тәртібін сақтау қажет. Егер уақытша еңбекке жарамсыздық парағы ай жабылғаннан кейін ұсынылса, бірнеше есептік кезеңді қамтыса немесе бұрын тіркелген жұмыста болмау кезеңімен сәйкес келсе, жеке бақылау қажет.
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы Қазақстанда еңбекке жарамсыздық парағын кім төлейді? — Уақытша еңбекке жарамсыздық бойынша әлеуметтік жәрдемақыны жұмыс беруші өз қаражаты есебінен есептейді және төлейді.
Еңбекке жарамсыздық парағын төлеу кезінде қандай шек қолданылады? — 25 АЕК мөлшеріндегі шектеу қолданылған кезде, АЕК 4 325 ₸ болған жағдайда 2026 жылғы есептік айлық шек 108 125 ₸ болады.
Неліктен еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақы сомасы орташа табыс бойынша есептеу нәтижесінен аз? — Қорытындыға жәрдемақының айлық шегі, кесте бойынша төленетін күндер саны, кезеңнің айлар бойынша бөлінуі және қабаттасқан кезеңдер үшін есептелген сомалардың қайта есептелуі әсер етуі мүмкін.
Қазақстанға арналған 1С: ЖПБ жүйесінде еңбекке жарамсыздық парағын қай жерде рәсімдеуге болады? — Еңбекке жарамсыздық парағы «Еңбекке жарамсыздық парағы» құжатымен рәсімделеді. Пәрменнің орналасуы конфигурация шығарылымына, пайдаланушы құқықтарына және интерфейс баптауларына байланысты.
Автоматты есептеуді тексеру қажет пе? — Иә. Құжатты өткізгенге дейін еңбекке жарамсыздық кезеңін, орташа табысты есептеуге арналған мәліметтерді, жұмыс кестесін, айлық шекті, қайта есептеулерді, салықтарды, жарналар мен аударымдарды тексеру қажет.