Не болды
Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) зейнетақы аннуитеттері нарығы жұмыс істейтін негізгі құжаттардың біріне өзгерістер енгізді. Агенттік Басқармасы 2026 жылғы 28 қыркүйектегі № 131 қаулыны қабылдады. Ол Басқарманың 2023 жылғы 7 маусымдағы № 45 қаулысына өзгерістер енгізеді. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігі құжатты 2026 жылғы 30 қыркүйекте № 40038 болып тіркеді.
№ 45 қаулы бірден бірнеше мәселені реттейді:
- зейнетақы аннуитетінің үлгілік шартын бекітеді;
- осындай шарт бойынша сақтандыру ұйымынан төленетін сақтандыру сыйлықақысы мен сақтандыру төлемін есептеу әдістемесін белгілейді;
- зейнетақы аннуитетінің жаңа шарттары бойынша сақтандыру ұйымының істі жүргізуге арналған шығыстарының рұқсат етілген деңгейін белгілейді;
- сақтандыру төлемін индекстеу мөлшерлемесін белгілейді.
Құжат Нормативтік құқықтық актілердің эталондық бақылау банкінде жарияланған. Үлгілік шартта, әдістемеде, шығыстар лимитінде немесе индекстеу мөлшерлемесінде нақты не өзгергенін және өзгерістердің қашан күшіне енетінін № 131 қаулының ресми мәтінінен қарау қажет. Оған дейін расталмаған мазмұндамаларға сүйенбеген жөн.
Бұл неліктен маңызды
Зейнетақы аннуитеті зейнетақы жинақтарын сақтандыру компаниясына аударып, одан өмір бойғы төлемдер алуға мүмкіндік береді. «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы» заң зейнетақы аннуитеті шартының үлгілік нысанын және оны жасасу тәртібін уәкілетті орган әзірлеп, бекітетінін айқындайды. Сондықтан № 45 қаулыға енгізілген түзетулер сақтандыру компанияларының жаңа шарттарды қандай талаптармен жасасатынына, сондай-ақ сыйлықақы мен төлемдердің есептелуіне әсер етеді.
Кейбір кепілдіктер заңның өзінде бекітілген және заңға тәуелді акт оларды өзгертпейді:
- ай сайынғы сақтандыру төлемі шарт жасалған күні қолданыста болған ең төмен күнкөріс деңгейі шамасының 70%-нан төмен болмауға тиіс. Егер шартты екі адам жасаса, төменгі шек ең төмен күнкөріс деңгейінің 1,4 еселенген мөлшерін құрайды;
- сақтандырылған екі адамның бірі қайтыс болған жағдайда, екіншісіне төленетін төлем шарт жасалған күнгі ең төмен күнкөріс деңгейінің 70%-нан төмен болмауға тиіс;
- шарт сақтанушының немесе салымшының өтініші негізінде жазбаша нысанда жасалады;
- зейнетақы қоры және (немесе) сақтандыру ұйымы сақтандыру сыйлықақысын сақтандыру компаниясына толық көлемде аударғаннан кейін шарт күшіне енеді.
Кімдерге қатысты
Аннуитеттің болашақтағы және қазіргі алушыларына. Бұлар міндетті және (немесе) міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарынан құралған жинақтар есебінен зейнетақы аннуитеті шартын жасасуға құқылы адамдар. Егер бұл жинақтар жеткіліксіз болса, заң ерікті зейнетақы жинақтарын пайдалануға рұқсат береді.
«Өмірді сақтандыру» саласында жұмыс істейтін сақтандыру ұйымдарына. Бұл тиісті лицензиясы бар бейрезидент сақтандыру ұйымдарының филиалдарына да қатысты: зейнетақы заңнамасының талаптары оларға да қолданылады. Сақтандырушылар шарт нысандарын, есеп-қисаптарды және ішкі рәсімдерді жаңартылған қаулыға сәйкестендіруге тиіс.
Зейнетақы қорларына (БЖЗҚ және ерікті қорларға). Олар сақтандыру сыйлықақысын аударады және шарт дәл осы сәттен бастап күшіне енеді.
Не істеу керек
Егер сіз зейнетақы аннуитеті шартын жасасуды жоспарласаңыз:
- № 131 қаулының мәтінін ресми дереккөзден оқып, жаңа нормалардың қай күннен бастап қолданылатынын тексеріңіз.
- Сақтандыру компаниясынан сақтандыру төлемдерінің мөлшері туралы есеп-қисапты сұраңыз. Заң бойынша сақтанушы онымен танысуға құқылы, ал сақтандырушы оны көрсетуге міндетті.
- Бірнеше компанияның ұсыныстарын салыстырыңыз. Заңда шарт жасасатын тұлғаның сақтандыру ұйымын таңдауда еркін екені тікелей көрсетілген.
- Қажет болған жағдайда есеп-қисаптарды тексеру үшін тәуелсіз сарапшыны тартыңыз. Мұндай құқық та сақтанушыға берілген.
- Шарттың көшірмесін қолыңызға алыңыз.
Сақтандыру ұйымдары қолданылатын шарт нысанын, сыйлықақы мен төлемдердің актуарлық есеп-қисаптарын, индекстеу мөлшерлемесін және істі жүргізуге жұмсалатын шығыстардың нақты деңгейін № 45 қаулының жаңа редакциясымен салыстырып тексергені жөн.
Мерзімдер мен жауапкершілік
№ 131 қаулы 28 қыркүйекте қабылданып, 2026 жылғы 30 қыркүйекте Әділет министрлігінде тіркелді. Күшіне ену күнін және өтпелі ережелерді, егер олар бар болса, ресми мәтіннен нақтылау қажет.
Егер сақтандыру компаниясы төлемдерді кешіктірсе, заң оны сақтанушыға немесе сақтандырылған адамға мерзімі өткен әрбір күн үшін төленбеген соманың 1,5% мөлшерінде өсімпұл төлеуге міндеттейді, бірақ ол төленбеген соманың 50%-нан аспауға тиіс.
Зейнетақы аннуитеті шартын тек сақтанушы бұза алады. Бұл басқа сақтандыру ұйымымен шарт жасасқан жағдайда мүмкін, бірақ қолданыстағы шарт жасалғаннан кейін екі жылдан ерте емес. Заңда Қазақстаннан тұрақты тұруға кететін және кеткенін құжаттармен растаған шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар үшін тағы бір негіз көзделген.
Жиі қойылатын сұрақтар
Бұрын жасалған шарт бойынша төлемім өзгере ме? — Бұл № 131 қаулының мазмұны мен өтпелі ережелеріне байланысты. Құжаттың ресми мәтінін тексеріңіз немесе өзіңіздің сақтандыру компанияңыздан нақтылаңыз.
Аннуитет бойынша төлем ең төмен күнкөріс деңгейінен аз болуы мүмкін бе? — Иә, бірақ шарт жасалған күнгі ең төмен күнкөріс деңгейінің 70%-нан төмен болмауға тиіс, ал екі адамға арналған шарт бойынша ең төмен күнкөріс деңгейінің 1,4 еселенген мөлшерінен төмен болмауға тиіс.
Кез келген сақтандыру компаниясын таңдауға бола ма? — Иә. Заң зейнетақы аннуитеті шартын жасасу кезінде сақтандыру ұйымын таңдау еркіндігіне кепілдік береді.
Басқа сақтандыру компаниясына ауысуға бола ма? — Иә, бірақ шарт жасалғаннан кейін екі жылдан ерте емес және басқа сақтандырушымен жаңа шарт жасалған жағдайда ғана.
Сақтандыру компаниясы төлемді кешіктірсе не болады? — Ол мерзімі өткен әрбір күн үшін төленбеген соманың 1,5% мөлшерінде өсімпұл төлеуге міндетті, бірақ өсімпұл осы соманың 50%-нан аспауға тиіс.