2026 жылы 1С-тегі номенклатураны әрбір карточка тауарға, материалға, жұмысқа немесе қызметке бірмәнді сәйкес келетіндей жүргізу керек. Егер объект бөлек салықтық есепке алу көзделген санатқа жатса, салық міндеттемелерін есептеу кезінде оны басқа бөлінетін санаттардың объектілерімен біріктіруге болмайды (ҚР СК 210-бабы).
1С Бухгалтериядағы номенклатура қалай құрылған
Номенклатура анықтамалығы өзара байланысты барлық операцияларда бірдей есепке алу позицияларын пайдалануға көмектеседі. Атауды қайта енгізудің орнына бухгалтер бұрын жасалған карточканы таңдайды. Бұл бір тауар бірнеше ұқсас атаумен көрсетілген кезде әртүрлі түсіндіру қаупін азайтады.
Карточка нақты ненің есепке алынатынын бірмәнді түсінуге мүмкіндік беруі керек. Жаңа позицияны сақтамас бұрын анықтамалықта дәл сондай тауардың, материалдың, жұмыстың немесе қызметтің басқа атаумен бар-жоғын тексерген жөн. Қайталанымдар қалдықтарды, айналымдарды және бағаларды талдауды, сондай-ақ құжаттарды толтыру кезінде позицияны іздеуді қиындатады.
Анықтамалықты жүргізудің тиімді тәртібі:
- позицияларды атаудың бірыңғай қағидатын алдын ала белгілеу;
- тауарлар мен материалдарды жұмыстар мен қызметтерден ажырату;
- қолданыстағы позициялар бойынша іздеу орындалмайынша жаңа карточка жасамау;
- деректемелерді ұйымда қабылданған қағидаға сәйкес дәйекті түрде толтыру;
- егер есепке алу объектілерін құжаттар мен есептерде ажырату қажет болса, әртүрлі объектілер үшін бір жалпыланған позицияны пайдаланбау;
- анықтамалықта қайталанымдар мен пайдаланылмайтын элементтердің бар-жоғын мерзімді түрде тексеру.
Атауды карточканы жасаған қызметкерге ғана емес, оны кейін ашатын бухгалтерге, қоймашыға немесе менеджерге де түсінікті етіп қойған дұрыс. Тым қысқа белгілер мен түсіндірмесі жоқ ішкі қысқартулар басқа позицияны таңдап қою ықтималдығын арттырады.
Құжаттардағы номенклатурамен қалай жұмыс істеу керек
Құжатта операцияның нақты объектісіне сәйкес келетін қолданыстағы карточканы таңдау керек. Өткізбес бұрын атауды бастапқы құжатпен салыстырып, ұқсас, бірақ басқа позицияның таңдалмағанын тексерген жөн.
Қажетті карточка болмаса, оны ұйымның есепке алу базасында белгіленген қағидалар бойынша жасауға болады. Бұл ретте алдымен қайталанымның жоқтығына көз жеткізу маңызды. Бір объект бірнеше рет енгізілсе, операциялар мен қалдықтар әртүрлі карточкалар арасында бөлініп кетуі мүмкін, соның салдарынан анықтамалық деректері мен есептерді қосымша салыстырып тексеруге тура келеді.
Бухгалтерге мынадай қарапайым бақылауды қолданған пайдалы:
- Позицияны толық немесе ішінара атауы бойынша табу.
- Табылған нұсқаларды салыстырып, құжатқа сәйкес келетінін таңдау.
- Өткізбес бұрын жолдың толтырылуын тексеру.
- Құжатты түзеткеннен кейін тек ұқсас мәтін енгізілмей, қажетті карточкаға апаратын сілтеменің таңдалғанына көз жеткізу.
Құжаттарды көшіру, мәліметтерді жүктеу және жүйелер арасындағы алмасу ерекше назар аударуды талап етеді. Мұндай жағдайларда сырттай бірдей атаулар бағдарламаның деректерді қажетті карточкамен сәйкестендіргенін білдірмейді. Егер жүктегеннен кейін қате туындаса, номенклатура деректемесінің толтырылуын және деректерді сәйкестендіру нәтижесін тексеру керек.
«Номенклатура көрсетілмеген» қатесі нені білдіреді
«Номенклатура көрсетілмеген» хабарламасы орындалып жатқан операцияда анықтамалықтың қажетті позициясы белгіленбегенін білдіреді. Бұған толтырылмаған өріс, деректерді жүктеу кезінде сәйкестендірудің болмауы немесе байланысты нысаннан бос мәннің берілуі себеп болуы мүмкін.
Бастапқы құжатта немесе нысанда номенклатураның толтырылғанын, таңдалған карточканың бар екенін және келесі операцияға өткен кезде оның таңдауы сақталғанын тексеру керек. Егер қате алмасудан, жүктеуден немесе базаны жетілдіруден кейін пайда болса, номенклатура деректемесінің сәйкестендірілуі мен берілуі де тексеріледі.
Мәселені жолдағы мәтінді жай ғана өзгерту арқылы түзетпеу керек: бағдарламаға әдетте анықтамалық элементін таңдау қажет. Қауіпсіз әрекеттер реті мынадай:
- операция ашылған құжатқа немесе нысанға оралу;
- номенклатура өрісін тексеріп, анықтамалықтан позицияны қайта таңдау;
- өзгерістерді сақтап, операцияны қайталау;
- егер хабарлама сақталса, ол пайда болатын құжат пен әрекетті тіркеп жазу;
- осы мәліметтерді нақты базаға және оны жетілдіруге қызмет көрсететін маманға беру.
Бағалармен жұмыс істеу кезінде шығатын «Номенклатура таңдалмаған» хабарламасы да ағымдағы жолда немесе нысанда таңдалған позицияның жоқ екенін көрсетеді. Бұл жағдайда номенклатура жолын тексеріп, анықтамалықтан қажетті карточканы таңдау және бағаны енгізуді немесе өңдеуді қайталау керек.
Нақты пәрмендер, бөлімдердің атаулары және интерфейс элементтерінің орналасуы конфигурацияға, редакцияға, база баптауларына және пайдаланушының құқықтарына қарай ерекшеленеді. Сондықтан нақты құжаттың нысанын және онда қолжетімді анықтамалықтан таңдау мүмкіндігін басшылыққа алу керек.
Анықтамалықты бақылауды қалай ұйымдастыру керек
Карточкаларды жасау жауапкершілігін қызметкерлердің шектеулі тобына бекіткен жөн. Атаулардың бірыңғай тәртібі мен алдын ала іздеу құжаттар жинақталғаннан кейін анықтамалықты түзетуге қарағанда қайталанымдар санын тиімдірек азайтады.
Есепке алу кезеңін жаппас бұрын әдеттен тыс атауларды, жақында жасалған позицияларды және бір объект бірнеше карточкамен көрсетілуі мүмкін жағдайларды тексерген пайдалы. Егер қайталаным анықталса, алдымен әрбір элементтің қандай құжаттарда пайдаланылғанын анықтау керек. Мұндай тексерусіз деректерді өзгерту, жоюға белгілеу немесе біріктіру қауіпті: бұл байланысты құжаттар мен есептерге әсер етуі мүмкін.
Бөлек салықтық есепке алу санаттары үшін пайдаланылатын позицияларды жеке бақылау керек. Салық төлеуші салықтық есепке алу саясатында оны жүргізу тәртібін, соның ішінде жалпы кірістер мен шығыстарды бөлінетін санаттар мен өзге қызмет арасында бөлу әдістерін дербес бекітеді (ҚР СК 210-бабы).
Қателерді талдау үшін қысқаша сипаттаманы: хабарламаның дәл мәтінін, құжат түрін, пайдаланушының әрекетін және туындаған сәтін сақтаған пайдалы. «Номенклатура көрсетілмеген» және «Номенклатура таңдалмаған» тұжырымдары әртүрлі нысандарда пайда болуы мүмкін, сондықтан хабарламаны сөзбе-сөз жазып алу жағдайды қайта жаңғыртуға және толтырылмаған өрісті немесе бұзылған сәйкестендіруді жылдамырақ табуға көмектеседі.
Сұрақтар мен жауаптар
1С Бухгалтериядағы номенклатура дегеніміз не? — Бұл тауарлар, материалдар, жұмыстар және қызметтер бойынша құжаттарда таңдалатын есепке алу позициялары. Анықтамалық карточкаларды қайта пайдалануды және деректердің біркелкілігін қамтамасыз етеді.
Неліктен әр жолы жаңа карточка жасауға болмайды? — Бұлайша қайталанымдар пайда болады, ал бір объектінің операциялары мен қалдықтары бірнеше позиция арасында бөлініп кетуі мүмкін. Элементті жасамас бұрын анықтамалық бойынша іздеу жүргізу керек.
«Номенклатура көрсетілмеген» хабарламасы шыққанда нені тексеру керек? — Бастапқы нысандағы номенклатура өрісін тексеріп, анықтамалықтан карточканы қайта таңдаңыз. Егер қате жүктеуден немесе алмасудан кейін қайталанса, тиісті деректеменің сәйкестендірілуі мен берілуін тексеріңіз.
Бағаларды белгілеу кезінде «Номенклатура таңдалмаған» хабарламасы нені білдіреді? — Ағымдағы жолда немесе нысанда таңдалған позиция жоқ. Номенклатура карточкасын таңдап, бағамен жасалатын операцияны қайталау керек.
Номенклатура анықтамалығы қайда орналасқан? — Орналасуы конфигурацияға, редакцияға және пайдаланушының құқықтарына байланысты. Қолжетімді іздеуді немесе құжаттағы номенклатура өрісінен өтуді пайдаланыңыз.