2026 жылы 1С 8.3 жүйесінде құжаттарға, анықтамалықтар мен командаларға апаратын әмбебап жол жоқ: алдымен объектінің түрін анықтаңыз, содан кейін оны тиісті шаруашылық операция бөлімінен, жалпы журналдан немесе қолжетімді командаларды іздеу арқылы іздеңіз. Объектілердің орналасуы конфигурацияға, нұсқаға, интерфейс баптауларына және пайдаланушы құқықтарына байланысты. Егер салық органы мен салық төлеуші алмасатын құжаттар мен ақпарат туралы сөз болса, оларды электрондық түрде ұсыну электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы заңнама талаптарына сәйкес келуге тиіс (ҚР СК 49-бабы).
1С жүйесінде қажетті объектіні қайдан табуға болады
Іздеуді барлық бөлімдерді кезекпен қараудан емес, объектінің түрін нақтылаудан бастаған дұрыс. Бір сөз құжатты жасау командасын, бұрын ресімделген құжаттар журналын, анықтамалықты немесе нысан ішіндегі деректемені білдіруі мүмкін.
Мына тәртіпті қолданыңыз:
- Объектінің толық немесе ең сипатты атауын тұжырымдаңыз.
- Шаруашылық операцияға сәйкес келетін бөлімді тексеріңіз: сатып алу, сату, қойма, банк, касса, жалақы немесе әкімшілендіру.
- Жеке команданы ғана емес, құжаттардың жалпы журналын да іздеңіз. Қажетті операция жеке тармақ ретінде көрсетілмей, тізімнен ашылуы мүмкін.
- Ашық нысанның ішіндегі қолжетімді командаларды тексеріңіз: кейбір әрекеттер ұйымды, контрагентті, қойманы немесе негіз-құжатты таңдағаннан кейін ғана пайда болады.
- Егер объект табылмаса, әкімшімен бірге қол жеткізу құқықтары мен интерфейс баптауларын тексеріңіз.
Бухгалтер үшін екі міндетті ажырата білу маңызды: жаңа құжат жасау командасын табу және бұрын жасалған құжатты табу. Екінші жағдайда, әдетте, тиісті журналды ашып, ұйым, контрагент, кезең, нөмір немесе құжаттың күйі бойынша қолжетімді іріктеулерді қолданған тиімдірек.
Тек өзгенің скриншотына сүйенбеген жөн. Тіпті 1С 8.3 платформасының өзінде бөлімдер мен командалардың құрамы пайдаланылатын конфигурацияға және нақты ақпараттық базаның баптауларына қарай өзгеше болуы мүмкін.
1С 8.3 жүйесінде құжатты немесе операцияны қалай табуға болады
Егер атауы белгілі болса, пайдаланылатын интерфейсте командаларды немесе функцияларды іздеу қарастырылғанын тексеріңіз. Артық нақтылаусыз түйінді сөзді енгізіңіз: мысалы, «орын ауыстыру», «сенімхат» немесе есептің атауы. Кіріктірілген іздеу қолжетімсіз болса не нәтиже көрсетпесе, бейінді бөлімге өтіп, ондағы құжаттар мен журналдарды қараңыз.
Бұрын енгізілген операцияны іздеу үшін оны басқа жазбалардан ажыратуға көмектесетін мәліметтерді дайындаңыз:
- ұйымды;
- ресімделген шамамен кезеңді;
- контрагентті немесе қойманы;
- егер белгілі болса, құжат нөмірін;
- шаруашылық операцияның түрін;
- өткізілу белгісін немесе басқа қолжетімді күйді.
Кезеңді тым ерте шектемеңіз: қате көрсетілген күн қажетті жазбаны жасырып қалуы мүмкін. Алдымен сенімді өлшемшарттарды — мысалы, ұйым мен контрагентті — белгілеңіз, содан кейін іріктеуді тарылтыңыз. Егер құжат басқа құжаттың негізінде жасалса, байланысты объектілер мен қолжетімді бағыныстылық құрылымын тексеріңіз.
Бірдей сұрау екі қызметкерде әртүрлі нәтиже берсе, оған таңдалған ақпараттық база, ұйым, іріктеу баптаулары, интерфейс нұсқасы немесе пайдаланушы құқықтары себеп болуы мүмкін. Бухгалтер қол жеткізу құқықтарын өз бетінше өзгертпеуге тиіс: мұндай мәселе базаға қолдау көрсетуге жауапты маманға беріледі.
1С жүйесінде сенімхат пен орын ауыстыруды қайдан табуға болады
Сенімхат бойынша алдымен оның мақсаты мен шаруашылық операцияны нақтылаңыз. «Сенімхат» атауы әртүрлі мәнмәтінде қолданылуы мүмкін, сондықтан нақты конфигурацияны көрсетпей, бірыңғай жолды сенімді түрде атау мүмкін емес. Объектіні «сенімхат» сөзі бойынша іздеңіз, содан кейін контрагенттерге, сатып алуға және тиісті операция құжаттарына байланысты бөлімдерді тексеріңіз.
Егер қажетті команда көрсетілмесе, мыналарды тексеріңіз:
- сіздің конфигурацияңызда дәл осындай атаумен құжат бар ма;
- ол басқа құжаттан жасалмай ма;
- ұйым толтырылған ба;
- пайдаланушыға тиісті бөлімдер мен әрекеттер қолжетімді ме;
- команда интерфейс баптауларында жасырылмаған ба.
Орын ауыстыруды табу үшін алдымен ненің: тауарлардың, материалдардың, ақшалай қаражаттың немесе өзге есепке алу объектісінің орын ауыстыратынын анықтаңыз. Қойма операциясы үшін іздеуді қойма мен қорларға байланысты бөлімнен бастаған қисынды, бірақ бөлім мен құжаттың нақты атауын тікелей жұмыс базасынан тексеру қажет. Атауында «орын ауыстыру» сөзі бар болғаны үшін бірінші табылған объектіні таңдауға болмайды: операцияның мақсаты құндылықтардың нақты қозғалысына сәйкес келуге тиіс.
Табылған құжатты өткізер алдында бухгалтер ұйымды, күнді, қойманы немесе басқа есепке алу орнын, позициялар құрамын және негіз-құжатты тексергені жөн. Салықтық салдар 1С мәзіріндегі команданың орналасуына емес, нақты шаруашылық операцияның мазмұнына қарай айқындалады. Сондықтан мемлекеттік баж мөлшерлемелері, одан босату және оны төлеу тәртібі туралы нормалар бағдарламадағы объектілерді іздеуге қолданылмайды.
Қызметтік анықтамалықтардың атаулары мен оларға апаратын жолдар конфигурация мен нұсқаға қарай ерекшеленеді. Егер жеткізілетін деректері бар анықтамалық қажет болса, оны атауы бойынша іздеп, сервистік немесе әкімшілік функциялар бөлімдерін тексеріңіз. Мұндай объектілерге қол жеткізу пайдаланушының рөлімен шектелуі мүмкін, сондықтан кейде мәзір тармағы бухгалтерге көрсетілмейді.
Қажетті тармақ болмаса не істеу керек
Алдымен дұрыс базаның ашылғанына көз жеткізіңіз. Содан кейін артық іріктеулерді алып тастап, таңдалған ұйымды тексеріңіз және атаудың қысқа бөлігі бойынша іздеуді қайталаңыз. Егер әріптесіңіз тармақты көріп, ал сіз көрмесеңіз, рөлдер мен интерфейс баптауларын өз бетіңізше өзгертпей салыстырыңыз.
Маманға жүгіну үшін конфигурация атауын, нұсқа туралы қолжетімді мәліметтерді, сұрау мәтінін және ашық бөлімнің скриншотын дайындаңыз. Сондай-ақ күтілетін нәтижені сипаттаған пайдалы: жаңа құжат жасау, бар құжатты ашу, баспа нысанын қалыптастыру немесе контрагент бойынша жазбаны табу. Мұндай тұжырым «1С жүйесінен таба алмай жатырмын» деген хабарламаға қарағанда қажетті командаға тезірек жеткізеді.
Нақты операцияны енгізгенге дейін табылған нысанды ашып, құжатты өткізбей-ақ оның деректемелерін зерделеуге болады. Егер деректемелердің мақсаты түсініксіз болса, операцияны жазғанға дейін тоқтаған қауіпсіз: қате таңдалған құжат түрі, бағдарлама оны толтыруға техникалық тұрғыдан мүмкіндік берсе де, есепке алуды бұрмалауы мүмкін.
Жиі қойылатын сұрақтар
1С жүйесінде қажетті құжатты қайдан табуға болады? — Операция түрін анықтап, бейінді бөлімді ашыңыз және жеке командаларды да, құжаттардың жалпы журналын да тексеріңіз. Бар жазбаны табу үшін кезең, ұйым, контрагент және нөмір бойынша қолжетімді іріктеулерді пайдаланыңыз.
1С 8.3 жүйесінде команданы атауы бойынша қалай табуға болады? — Егер конфигурацияңыздың интерфейсінде командаларды немесе функцияларды іздеу қарастырылса, қысқа түйінді сөзді енгізіңіз. Нәтиже болмаса, бейінді бөлімді, интерфейс баптауларын және қол жеткізу құқықтарын тексеріңіз.
1С жүйесінде сенімхатты қайдан табуға болады? — Конфигурацияны көрсетпей, бірыңғай жолды атау мүмкін емес. Атауы бойынша іздеп, контрагенттерге, сатып алуға және тиісті шаруашылық операцияға қатысты бөлімдерді тексеріңіз.
1С жүйесінде орын ауыстыруды қайдан табуға болады? — Алдымен орын ауыстыру объектісін нақтылаңыз. Қорлар үшін қойма бөлімінен бастаңыз, бірақ толтырып, өткізгенге дейін құжаттың атауы мен мақсатын өз конфигурацияңыздан тексеріңіз.
«Жеткізілетін деректер» анықтамалығы қайда орналасқан? — Барлық конфигурациялар үшін бірыңғай жол белгіленбеген. Атауы бойынша іздеуді пайдаланыңыз, сервистік және әкімшілік бөлімдерді тексеріңіз, ал тармақ болмаса — пайдаланушыға берілген құқықтарды тексеріңіз.
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 2026 жыл: 49-бап — салық органы мен салық төлеушінің құжаттар мен ақпаратты ұсынуы туралы жалпы ережелер.