Нені өзгерту ұсынылады
Талқыланып жатқан бастама тауарларға ілеспе жүкқұжатты салықтық тексеру нәтижелерін ескере отырып түзету мүмкіндігін көздейді. Қолданудың болжамды мерзімі ретінде 2027 жыл аталады. Тиісті түзетулер қабылданып, ресми түрде жарияланғанға дейін бұл мерзімді де, тетіктің өзін де түпкілікті белгіленген деп санауға болмайды.
Салықтық тексеру аяқталғаннан кейін, атап айтқанда, салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді есептеуге, залалдарды азайтуға немесе қайтарылуға жататын сомаларды растамауға әкеп соғатын бұзушылықтар анықталса, салық органы салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарады. Хабарлама мен салықтық тексеру актісі бір нөмірмен тіркеледі (ҚР СК 171-бабы).
Сондықтан практикалық жұмыста тексеру актісін, оның нәтижелері туралы хабарламаны және ТІЖ-ге қатысты әрекеттерді ажырату маңызды. Тексеру нәтижелері бойынша шешім туралы қолданыстағы норма хабарламаның мазмұны мен оны табыс ету тәртібін айқындайды, бірақ өздігінен ТІЖ-ді түзетудің арнайы рәсімін сипаттамайды. Жаңа негізді қолдану үшін түзету талаптары мен оны орындау тәртібі айқындалуға тиіс.
Түзетулер қолданысқа енгізілгенге дейін ТІЖ-ді ресімдеу мен оның құжат айналымының қолданыстағы тәртібін қолдану қажет. Жобаның жариялануы немесе талқылануы бұрын ресімделген электрондық құжаттарды әлі қолданысқа енгізілмеген рәсім бойынша өзгертуге дербес негіз бермейді.
Жаңа тәртіп кімдерге қатысты болуы мүмкін
Өзгеріс ТІЖ ресімдейтін және салықтық тексеру қорытындысы бойынша жүкқұжат деректері, бастапқы құжаттар мен тауардың нақты қозғалысы арасында алшақтықтарға тап болатын ұйымдар мен дара кәсіпкерлер үшін маңызды болады. Компания ішінде жаңа тәртіп бухгалтерияға, қоймаға, логистикаға, импорт және экспорт бөлімшелеріне, сондай-ақ есепке алу жүйесінің жұмысына жауапты қызметкерлерге қатысты болуы мүмкін.
Жүргізілген тексерудің түрі мен салық органы ресімдеген құжаттардың мазмұнын ескеру қажет. Кешенді салықтық тексеру салықтардың, бюджетке төленетін төлемдердің барлық түрлері бойынша салық міндеттемесінің және әлеуметтік міндеттеменің орындалуын қамтиды; оған тақырыптық тексерулердің мәселелері енгізілуі мүмкін (ҚР СК 155-бабы).
Егер тексеру ҚҚС асып кетуін қайтаруға байланысты болса, тақырыптық салықтық тексерудің арнайы қағидалары қолданылады. СК-де көзделген жағдайларда салық органы тексеру актісін, сондай-ақ оған қорытынды жасайды; асып кетудің расталған сомасы тиісті қайтару негізі үшін белгіленген мерзімдерде қайтарылады (ҚР СК 128-бабы). Бұл құжаттарды тауар қозғалысын ресімдейтін құжаттардан ажырату қажет.
ТІЖ-дегі алшақтық бірден бірнеше есептік дерекке байланысты болуы мүмкін. Сондықтан ықтимал түзетуге дайындалу кезінде жүкқұжатты бастапқы құжаттармен, тауар туралы мәліметтермен және нақты қозғалыспен салыстыру, сондай-ақ жаңа тәртіп бекітілгеннен кейін қандай байланысты жазбаларды сәйкестендіру қажет болатынын анықтау керек.
Бухгалтерия мен жауапты қызметкерлер нені дайындауы керек
Арнайы рәсім пайда болғанға дейін компания ТІЖ бойынша алшақтықтармен жүргізілетін ішкі жұмысты ретке келтіре алады. Мұндай дайындық операцияның мән-жайларын қалпына келтіруге және оларды салық органының қорытындыларымен салыстыруға көмектеседі.
- ТІЖ-ді ресімдеуге, растауға және түзетуге жауапты қызметкерлерді айқындау;
- тауар қозғалысы бойынша шарттардың, жүкқұжаттардың, көліктік, қоймалық және өзге де бастапқы құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету;
- ТІЖ мәліметтерін бастапқы құжаттармен және есепке алу жүйесінің деректерімен тұрақты түрде салыстыру;
- анықталған алшақтықтардың себептерін және оларды жою жөніндегі қызметкерлердің әрекеттерін тіркеу;
- тексеру актісін, тексеру нәтижелері туралы хабарламаны және салық органы табыс еткен өзге де құжаттарды сақтау;
- байланысты құжаттар мен тауар қалдықтарына әсер ететін алшақтықтарды бөлек белгілеу;
- салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаны алу күні мен тәсілін бақылау.
Хабарламаны алу күнін бақылау кейінгі процестік әрекеттер үшін де маңызды. Веб-портал арқылы жіберілген кезде хабарлама жеке кабинетте танысқан сәттен бастап табыс етілді деп есептеледі. Электрондық түрде жіберілгеннен кейін үш жұмыс күні ішінде танысу болмаса, хабарлама қол қойғызып жеке табыс етіледі не хабарламасы бар тапсырыс хатпен жіберіледі (ҚР СК 171-бабы).
Егер салық төлеуші тексеру нәтижелері туралы хабарламамен келіспесе, оған уәкілетті органға немесе сотқа шағым жасауға құқылы. Шағым немесе талап қою хабарламаның шағым жасалған бөлігіндегі орындалуын СК-де көзделген шектерде және мерзімге тоқтата тұрады (ҚР СК 191-бабы). Хабарламаға шағым жасау мен ТІЖ-ді түзету әртүрлі әрекеттер болып табылады, сондықтан бірін екіншісімен автоматты түрде алмастыруға болмайды.
1С пайдаланушыларына конфигурацияны өзекті күйде ұстап, ЭШФ АЖ-мен деректер алмасудың дұрыстығын бақылаған жөн. «Қазақстанға арналған бухгалтерия» релиздерінің өзекті тармағы — 3.0.74.x, «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқару» — 3.1.37.x. Жаңа түзетудің нақты сценарийін тәртіп бекітіліп, ақпараттық жүйелерде іске асырылғаннан кейін қолдануға болады.
Мерзімдер және кейінгі әрекеттер
2027 жыл талқыланып жатқан өзгерістің болжамды бағдары болып қала береді. Қолданысқа енгізу күнін, түзетуге қолжетімді құжаттар аясын және тетікті қолдану талаптарын қабылданған актінің түпкілікті мәтіні мен оны қолданысқа енгізу туралы ережелер бойынша анықтауға болады.
Жауапты қызметкерлер мыналарды қадағалағаны жөн:
- түзетулердің қабылдануы мен ресми жариялануын;
- жаңа тетіктің қолданысқа енгізілетін күнін;
- түзетуге негіз бола алатын тексеру нәтижелерінің тізбесін;
- түзету жүргізу үшін қажетті салық органы құжаттарының түрлерін;
- салық төлеуші әрекеттерінің мерзімдері мен реттілігін;
- ТІЖ нысаны мен ЭШФ АЖ функцияларының өзгерістерін;
- пайдаланылатын есепке алу шешімдерінің жаңартуларын.
Арнайы тетік бекітілгенге дейін ТІЖ-ді қолданыстағы тәртіп бойынша ресімдеу және түзету қажет. Егер тексеру аяқталған болса, бухгалтерия ең алдымен акт пен хабарламаның мазмұнын, олардың табыс етілген күнін және шағым жасау негіздерінің бар-жоғын анықтауы қажет. Хабарламада есептелген сомалар, азайтылған залалдар, қайтарылуға жататын расталмаған сомалар, сондай-ақ шағым жасау мерзімдері мен орны туралы мәліметтер болуға тиіс (ҚР СК 171-бабы).
Егер хабарламаға шағым жасалса, оның орындалуы тек шағым жасалған бөлігінде тоқтатыла тұрады: уәкілетті органға жүгінген кезде — шағым бойынша шешім шығарылғанға дейін, сотқа жүгінген кезде — әкімшілік іс жүргізуге қабылданған күннен бастап сот актісі заңды күшіне енгенге дейін (ҚР СК 191-бабы). Бұл салдарды кейінгі есепке алу әрекеттерін жоспарлау кезінде ескеру қажет.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазірдің өзінде ТІЖ-ді тек салықтық тексеру нәтижелері негізінде түзетуге бола ма? — Тексеру актісінің немесе оның нәтижелері туралы хабарламаның болуының өзі ТІЖ-ді түзетудің арнайы тәртібін айқындамайды. Тиісті түзетулер қолданысқа енгізілгенге дейін құжатты ресімдеу мен түзетудің қолданыстағы рәсімдері қолданылады.
Жаңа мүмкіндік 2027 жылдан бастап міндетті түрде іске қосыла ма? — Жоқ, 2027 жыл болжамды мерзім ретінде көрсетілген. Қабылданған актінің түпкілікті мәтіні, оның ресми жариялануы және қолданысқа енгізу туралы ережелер заңдық маңызға ие болады.
Салық органы тексеру нәтижелері бойынша қандай құжат ресімдейді? — СК-де аталған бұзушылықтар анықталған кезде салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылады. Ол тексеру актісімен бір нөмірмен тіркеледі (ҚР СК 171-бабы).
Барлық ескі ТІЖ-ді алдын ала түзету қажет пе? — Талқыланып жатқан бастама бұрын ресімделген барлық құжатты автоматты түрде қайта қарауды көздемейді. Жаңа тәртіп бекітілгенге дейін нақты алшақтықтармен жұмыс істеп, қолданыстағы рәсімдерді пайдалану қажет.
Тексеруден кейін қандай құжаттарды сақтаған жөн? — Тексеру актісін, оның нәтижелері туралы хабарламаны, табыс ету туралы құжаттарды, операция бойынша бастапқы құжаттарды, тауар қозғалысы туралы мәліметтерді және анықталған алшақтықты түсіндіретін ішкі жазбаларды.
Хабарламамен келіспеген жағдайда не істеу керек? — Хабарламаға уәкілетті органға немесе сотқа шағым жасауға болады. Шағым немесе талап қою оның шағым жасалған бөлігіндегі орындалуын СК-де белгіленген мерзімге тоқтата тұрады (ҚР СК 191-бабы).
1С-ті жаңарту қажет бола ма? — Іс жүзінде іске асыру түпкілікті тәртіп пен ЭШФ АЖ-дағы өзгерістерге байланысты айқындалады. Пайдаланушылар өз конфигурациясының ресми жаңартуларын орнатып, жаңа сценарийді ол нормативтік және техникалық тұрғыдан енгізілгеннен кейін қолдануы керек.
Дереккөздер
- ҚР СК 2026, 171-бап «Салықтық тексеру нәтижелері бойынша шешім».
- ҚР СК 2026, 191-бап «Салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға және салық органдары лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағым жасау жөніндегі жалпы ережелер».
- ҚР СК 2026, 155-бап «Кешенді салықтық тексеру».
- ҚР СК 2026, 128-бап «Тақырыптық салықтық тексеру нәтижелері бойынша салықтың асып кету сомасын қайтару тәртібі».