2026 жылы операция 1С 8.3 бағдарламасында оның экономикалық мәні мен бастапқы құжатына сәйкес көрсетіледі: конфигурацияның тиісті құжаты таңдалып, өткізіледі және бастапқы құжаттардың, бухгалтерлік есеп тіркелімдерінің және салық есебінің деректері тексеріледі. Бұл деректер салықтық тексеру кезінде қарау үшін қолжетімді болуы тиіс (ҚР СК 161-бабы).
Операцияны 1С 8.3 бағдарламасында қалай дұрыс көрсетуге болады
Жұмысты қолмен жасалатын бухгалтерлік жазбадан емес, бірнеше сұраққа жауап беруден бастаған жөн: не болды, қандай тараптар арасында болды, міндеттеме қашан туындады және ол қандай бастапқы құжатпен расталды. Бірдей сома тауар сатып алуды, қызмет ақысын төлеуді, авансты, салық төлемін немесе негізгі құралды сатып алуды білдіруі мүмкін. Әрбір жағдай үшін өзіндік есепке алу схемасы қолданылады.
Практикалық жұмыс тәртібі:
- Операцияның күнін және есебі жүргізілетін ұйымды тексеріңіз.
- Егер бұл деректемелер қолданылса, контрагентті, шартты, бөлімшені және қызмет бағытын анықтаңыз.
- Операция түрін белгілеңіз: келіп түсу, өткізу, төлем, есептеу, орын ауыстыру немесе активті есепке қабылдау.
- Шаруашылық операцияға сәйкес келетін 1С құжатын таңдаңыз.
- Шоттардың талдамасын, салықтық деректемелерді және операцияның негізін толтырыңыз.
- Құжатты өткізіп, ол қалыптастырған барлық қозғалысты зерделеңіз.
- Нәтижені бастапқы құжаттармен, айналым-сальдолық ведомоспен және тиісті салықтық не басқарушылық есеппен салыстырып тексеріңіз.
Қолмен жасалатын операцияны қажетті оқиғаны үлгілік құжаттармен ресімдеу шынымен мүмкін болмаған кезде ғана қолданған орынды. Әйтпесе тіркелімдер бойынша қажетті қозғалыстарсыз бухгалтерлік жазба жасалып, соның салдарынан сома есепке түспеуі немесе толық көрсетілмеуі мүмкін.
Бастапқы құжаттарды, тіркелімдерді және салықтық талдаманы жүйелі түрде тексерудің маңызы тағы мынада: салықтық тексеру кезінде салық органы есепке алу құжаттамасын және бухгалтерлік әрі салықтық есеп бағдарламасының деректерін қарауға қолжетімділікті сұратуға құқылы (ҚР СК 160-бабы). Ал салық төлеуші белгіленген мерзімдерде есепке алу құжаттамасын, құжаттар мен мәліметтерді ұсынуға міндетті (ҚР СК 161-бабы).
Өткізу алдында ақпараттық базаның резервтік көшірмесін жасаған немесе алдымен схеманы сынақ көшірмесінде тексерген маңызды. Құжаттардың, қойындылар мен пәрмендердің атаулары конфигурацияға, шығарылымға және ұйымның баптауларына байланысты өзгеше болуы мүмкін.
НҚ сатып алуды 1С ҚР бағдарламасында қалай көрсетуге болады
Негізгі құралды сатып алуды әдетте жеткізушіге төлем жасау туралы бір ғана жазбамен шектеуге болмайды. Активтің келіп түсуін жеке растау, сатып алуға байланысты шығындарды есепке алу, объектінің пайдалануға дайындығын айқындау және есепке қабылдауды ресімдеу қажет. Төлем жеткізушімен есеп айырысуды көрсетеді, бірақ ол өздігінен объектіні есепке қабылдау туралы құжатты алмастырмайды.
Ресімдеу алдында мыналарды тексеріңіз:
- шартты, жүкқұжатты, актіні және өзге де бастапқы құжаттарды;
- объектінің атауы мен сипаттамаларын;
- бөлімшені, пайдалану орнын және жауапты тұлғаны;
- бастапқы құнның құрамдас бөліктерін;
- бұдан әрі есепке алудың болжамды тәртібін;
- егер олар операцияға қатысты болса, салықтық деректемелердің болуын.
Құжаттарды өткізгеннен кейін объектінің негізгі құралдар талдамасында пайда болғанына, жеткізуші алдындағы берешектің дұрыс көрсетілгеніне, ал құнның ағымдағы шығыстарға бірден қате жатқызылмағанына көз жеткізіңіз. Амортизация мен салық есебінің параметрлерін ұйымның есеп саясатына және операция жасалған күнге қолданылатын нормаларға сәйкес толтырыңыз.
Егер объект әлі пайдалануға дайын болмаса, төлем немесе жеткізу күнін автоматты түрде пайдалануды бастау күні деп есептеуге болмайды. Есепке қабылдаудың негізі мен күнін ұйымның құжаттарымен растау қажет.
Мемлекеттік баж бен акцизді 1С бағдарламасында қалай көрсетуге болады
Мемлекеттік баж бойынша алдымен төлемнің мақсатын анықтаңыз. Соманың нақты активпен, қызметпен, сот процесімен, тіркеу әрекетімен немесе өзге операциямен байланысы соған тәуелді. Содан кейін төлем тапсырмасын, банк үзінді көшірмесін және төлеу негізін растайтын құжатты салыстырыңыз. Кез келген мемлекеттік бажды автоматты түрде бір шығыс шотына жатқызуға болмайды: есепке алу тәсілі операцияның мазмұнына қарай айқындалады.
Төлемді көрсеткеннен кейін есеп айырысудың жабылғанын және соманың қажетті талдамаға түскенін тексеріңіз. Егер төленген баж объектіні сатып алуға немесе ресімдеуге қатысты болса, есеп саясатына сәйкес оны осы объектінің есебінде көрсету тәртібін айқындаңыз.
Акцизді көрсету кезінде алдымен ұйымның операциядағы рөлін және міндеттеменің туындау негізін анықтау қажет. Өнімнің түрі, қозғалыс бағыты, операция күні және растайтын құжаттар маңызды. Бұл мәліметтер 1С құжаттарын таңдауға, тіркелімдердегі қозғалыстарға және есептілікті толтыруға әсер етеді.
Акциз мөлшерлемесін немесе сомасын жатқа енгізбеңіз. Нақты операция үшін қолданылатын параметрлерді пайдаланып, база баптауларының өзектілігін тексеріңіз. Өткізгеннен кейін құжат деректерін салық есебінің тіркелімдерімен және тиісті есептілік жобасымен салыстырыңыз. Егер үлгілік операция күтілген нәтиже бермесе, алдымен операция түрін, номенклатураны, салықтық белгілерді және есеп саясатының баптауларын тексеріңіз.
Есептеулерді 1С ЗУП бағдарламасында қалай көрсетуге болады
1С ЗУП бағдарламасында көрсету тәртібі қызметкерге есептеу, ұстап қалу, жарна, салық, демалыс, еңбекке уақытша жарамсыздық немесе өткен кезеңдерді түзету туралы сөз болып отырғанына байланысты. Алдымен кадрлық немесе есептік негіз ресімделеді, содан кейін есептеу жүргізіліп, қызметкер мен кезең бойынша нәтиже тексеріледі.
Көрсету алдында мыналарды тексеріңіз:
- қызметкерді және оқиғаны тіркеу кезеңін;
- есептеу немесе ұстап қалу түрін;
- негізі мен қолданылу күндерін;
- бөлімшені және шығындарды көрсету тәсілін;
- қызметкердің салықтық параметрлерін;
- сол оқиға бойынша бұрын енгізілген құжаттың болмауын.
Есептеуден кейін соманы бастапқы негізбен, есеп айырысу парағымен және есептеулер жиынтығымен салыстырыңыз. Содан кейін жалақының бухгалтерлік есепте көрсетілуін және егер жалақы мен бухгалтерлік есеп бөлек жүргізілсе, базалар арасындағы алмасуды тексеріңіз.
Егер 1С толтырылмаған көрсеткіш немесе параметр туралы хабарласа, көрсетілген жолды, бағанды не деректемені тауып, оның толтырылуын тексеріңіз. Мұндай тексеруді нәтижені қолмен түзету арқылы айналып өту ұсынылмайды: алдымен хабарламаның себебін жойып, құжатты немесе есепті қайта қалыптастыру қажет.
Жиі қойылатын сұрақтар
Операцияны 1С бағдарламасында қандай құжатпен көрсету керектігін қалай түсінуге болады? — Операцияның экономикалық мәні мен бастапқы құжатын анықтаңыз. Содан кейін операцияны конфигурацияда көзделген тіркелімдерде көрсететін үлгілік құжатты таңдаңыз.
Бірден қолмен бухгалтерлік жазба жасауға бола ма? — Алдымен операция үшін үлгілік құжаттың көзделгенін тексеріңіз. Қолмен жазба тіркелімдер мен есептілікте қандай бухгалтерлік, салықтық және есептік деректер көрсетілуі тиіс екені ескеріле отырып қолданылады.
Құжат өткізілгенімен, сома неге есепте пайда болмады? — Есеп кезеңін, ұйымды, операция түрін, талдаманы, құжат қозғалыстарын және есепке алу баптауларын тексеріңіз. Бұған толтырылмаған немесе дұрыс емес деректемелер де себеп болуы мүмкін.
Негізгі құралды қате көрсетілген сатып алуды қалай түзетуге болады? — Алдымен қатенің қай кезеңде туындағанын анықтаңыз: келіп түсу, құнды қалыптастыру, төлем жасау немесе есепке қабылдау кезінде. Түзетуді тіркелімдер мен есептілікке әсерін бағалағаннан кейін қатенің кезеңі мен сипатына сәйкес келетін құжаттармен ресімдеңіз.
Салықтық тексеру кезінде есепке алу құжаттары болмаса не болады? — Салық төлеушіге құжаттарды ұсыну немесе қалпына келтіру туралы талап және тексеруді тоқтата тұру туралы хабарлама табыс етіледі. Талапты орындау мерзімі ол табыс етілген күннен кейінгі күннен бастап 30 жұмыс күнін құрайды (ҚР СК 172-бабы).
2026 жылға арналған нормалар мен бап нөмірлерін қайдан тексеруге болады? — ҚР СК және қолданылатын өзге де нормативтік құқықтық актілердің қолданыстағы редакциясын пайдаланыңыз. ҚР СК бабын операцияның, салықтың түріне және ұйымның салықтық мәртебесіне қарай таңдау қажет.
Дереккөздер
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 160-бап — салықтық тексеру жүргізу кезінде салық органы лауазымды адамдарының құқықтары мен міндеттері.
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 161-бап — салықтық тексеру жүргізу кезінде салық төлеушінің құқықтары мен міндеттері.
- Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 172-бап — есепке алу және өзге де құжаттар болмаған кездегі салықтық тексерулер.