700-нысан — бұл не
2026 жылы «700-нысан» белгілеуі өздігінен салық есептілігінің мақсатын айқындамайды: ҚР СК 700-бабы осындай нөмірі бар есептің құрамы мен оны ұсыну тәртібін емес, бейрезиденттің салықты қайтару туралы өтінішін қарауды реттейді (ҚР СК 700-бабы). 1С-те 700-нысан салық төлеуші, есепті кезең және нысанның қолжетімді редакциясы таңдалатын регламенттелген есеп ретінде ұсынылған.
Салық есептілігі салық төлеуші немесе салық агенті салық міндеттемелерін орындау үшін жасайтын және салық органына ұсынатын салық нысандарына жатады. Мұндай нысандарды қазақ немесе орыс тілінде жасауға және қағаз жеткізгіште не электрондық түрде ұсынуға болады (ҚР СК 112-бабы).
ҚР СК 700-бабын аттас нысанды тапсыруға міндетті тұлғалар аясын айқындау үшін негіз ретінде пайдалануға болмайды. Бұл бап салық органының бейрезидент өтінішін қарауының жиырма күндік мерзімін белгілейді, мерзімді тоқтата тұру жағдайларын, сұрау салулар жіберуді және тақырыптық тексеру жүргізуді көздейді (ҚР СК 700-бабы).
Сондықтан бухгалтер Салық кодексі бабының нөмірін, салық есептілігінің ресми нысанын және 1С-тегі регламенттелген есепті ажырата білуі қажет. Бағдарламада есептің болуы тиісті макетте деректерді дайындауға мүмкіндік береді, алайда нақты нысанды ұсыну міндеті оның ресми мақсатына және таңдалған кезең үшін жасау қағидаларына байланысты айқындалады.
700-нысан кімдерге қатысты және редакцияны қалай таңдау керек
«ЖК үшін 700-нысан» мәселесін салық төлеушінің ұйымдық-құқықтық мәртебесіне ғана сүйеніп шешуге болмайды. ЖК мәртебесінің өзі дәл осы есепті ұсыну міндетін айқындамайды. Нысанды таңдау үшін оның ресми мақсаты, қолданылатын салық режимі, салық салу объектілері, есепті кезеңдегі операциялар және қолданыстағы редакцияны жасау қағидалары маңызды.
Есепті жасамас бұрын бухгалтер мыналарды дәйекті түрде анықтағаны жөн:
- ресми 700-нысанның нақты салық төлеушіге қатыстылығын;
- онда осы нысанда көрсетілуге жататын көрсеткіштердің бар-жоғын;
- есептің қай есепті кезең үшін жасалатынын;
- таңдалған кезең үшін нысанның қай редакциясы қолданылатынын;
- нақты жағдайда есептіліктің қай түрін ұсыну қажеттігін;
- есептік базадағы мәліметтердің бастапқы құжаттармен және тіркелімдермен сәйкестігін.
1С-тегі регламенттелген есептің негізгі нысаны кезеңді, салық төлеушіні және редакцияны таңдаудың бастапқы нүктесі болып табылады. Бағдарламада әр жылға арналған редакциялар, соның ішінде өткен есепті кезеңдердің макеттері сақталуы мүмкін. Мұндай макеттің болуы конфигурацияның нақты шығарылымының құрамын көрсетеді, алайда 2026 жылғы есеп үшін бухгалтер дәл тиісті кезеңге арналған редакцияны таңдауы керек.
2026 жылға арналған 700-нысанды дайындамас бұрын конфигурацияның өзектілігін тексеріп, есеп кезеңін таңдалған редакциямен салыстыру қажет. «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін 3.0.74.x шығарылымдар желісі өзекті. Есептер тізімінде қолжетімді болып қалғаны үшін ғана бұрынғы редакцияны пайдалану ескірген макетті толтыруға әкелуі мүмкін.
ҚР СК жалпы қағидасына сәйкес салық төлеуші немесе салық агенті салық міндеттемелерін орындау мақсатында салық есептілігін жасайды және ұсынады. Салық нысандары талап қоюдың ескіру мерзімі ішінде сақталуға тиіс, ал қайта ұйымдастырылған кезде оларды қайта ұйымдастырылған тұлға үшін сақтау міндеті құқық мирасқорына өтеді (ҚР СК 112-бабы).
Регламенттелген есеп — 700-нысан: 1С-те толтыру
Жұмысты есептің негізгі нысанынан бастау керек. Онда салық төлеуші ретінде әрекет ететін ұйым, есепті кезең және осы кезеңге сәйкес келетін редакция таңдалады. Содан кейін бухгалтер тақырып бөлігінің деректемелерін тексеріп, макет көрсеткіштерін толтыруға көшеді.
Регламенттелген есептің тақырып бөлігінде мына өрістер көзделген:
- Салық төлеуші — атынан есеп жасалатын ұйым;
- Салық комитеті — есеп деректемелерінде көрсетілген салық органы;
- Қол қойылған күн — дайындалған есепке басшы немесе уәкілетті тұлға қол қойған күн;
- Өлшем бірлігі — сомаларды көрсету және дөңгелектеу теңшелімі;
- Өлшем бірлігінің дәлдігі — есептеулер мен дөңгелектеу кезінде қолданылатын сандық параметр.
1С-тегі нысан көрсеткіштері таңдалған редакцияның кестелік құжатында берілген. Бухгалтер тиісті макеттің ұяшықтарымен жұмыс істейді, сондықтан мәліметтерді бір редакциядан екіншісіне механикалық түрде көшіруге болмайды: жолдардың құрамы, көрсеткіштердің орналасуы және толтыру алгоритмдері өзгеше болуы мүмкін.
Таратып жазу нысаны көрсеткіштерді егжей-тегжейлі көрсетуге арналған және іріктеу мен сұрыптау теңшелімдерін қамтиды. Оны ішкі бақылау үшін пайдалануға болады: көрсеткіштің қандай есептік деректерден қалыптасқанын көру, нәтижені тіркелімдермен салыстыру және есепке қол қойылғанға дейін сәйкессіздіктерді анықтау.
«Толтырылған 700-нысан» сұрауы көбіне дайын үлгіні іздеуді білдіреді. Үлгі өрістердің орналасуы мен макеттің жалпы құрылымын көруге көмектеседі, алайда басқа салық төлеушінің сомаларын, белгілері мен деректемелерін өз есебіңізге көшіруге болмайды. Нысан тиісті есепті кезеңдегі ұйымның немесе ЖК-нің құжаттары мен есептік деректері бойынша жасалады.
Дайындалған салық нысанын қағаз жеткізгіште немесе электрондық құжат түрінде ұсынуға болады. Ол қазақ немесе орыс тілінде жасалады және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген жағдайларда мөрмен куәландырылады (ҚР СК 112-бабы).
Қол қойып, жіберер алдында нені тексеру керек
700-нысан үшін арифметикалық салыстырып тексеру ғана маңызды емес. Алдымен редакцияның есепті кезеңге сәйкестігін растау, содан кейін деректемелерді тексеру және көрсеткіштерді есептік деректермен салыстыру қажет. Есеп нөмірінің ҚР СК 700-бабымен қате теңестірілмегеніне жеке көз жеткізу керек, өйткені бұл бап бейрезиденттің өтінішіне және оны қарау кезіндегі салық органының әрекеттеріне арналған (ҚР СК 700-бабы).
Практикалық бақылауды мынадай тәртіппен жүргізуге болады:
- Салық төлеушінің атауы мен тіркеу мәліметтерін ұйым карточкасымен салыстыру.
- Таңдалған есепті кезең мен нысан редакциясын тексеру.
- Көрсетілген салық органын салық төлеушінің тіркеу деректерімен салыстыру.
- Сомалардың көрсетілуі көрсеткіштерді бұрмаламауы үшін өлшем бірлігі мен дөңгелектеу тәртібін тексеру.
- Толтырылған ұяшықтарды бастапқы құжаттармен, есеп тіркелімдерімен және таратып жазулармен салыстыру.
- Таңдалған редакцияны толтыру тәртібін ескере отырып, бос және нөлдік көрсеткіштерді қарап шығу.
- Бағдарламадағы пайдаланылатын есепте көзделген бақылау тексерулерін орындау.
- Бақылау аяқталғаннан кейін қол қойылған күнді көрсетіп, есепті ұсынуға дайындау.
ҚР СК 700-бабында көрсетілген жиырма жұмыс күні — ҚР СК 699-бабына сәйкес ұсынылған бейрезиденттің өтінішін салық органының қарау мерзімі. Ол 700-нысанды ұсыну мерзімі болып табылмайды. Тақырыптық тексеру жүргізілетін немесе осы бапта көзделген сұрау салуға жауап күтілетін кезеңде өтінішті қарау мерзімінің өтуі тоқтатыла тұрады (ҚР СК 700-бабы).
Егер 1С-те қажетті кезеңге арналған редакция болмаса, конфигурацияның орнатылған шығарылымын және қолжетімді жаңартуларды тексеру керек. Бағдарламада бар болғаны үшін ғана 2026 жылғы есепті ескі макетте жасауға болмайды. Файлды қалыптастырғаннан кейін кезеңді, есеп түрін, тіркеу мәліметтерін және қорытынды көрсеткіштерді қайта қарап шығу қажет.
Салық нысандары салық міндеттемелерін орындау үшін жасалады және ұсынылады, ал олардың сақталуы талап қоюдың ескіру мерзімі ішінде қамтамасыз етіледі (ҚР СК 112-бабы). Сондықтан нысанның қорытынды данасы мен оның ұсынылғанын растауды көрсеткіштерді толтыруға негіз болған құжаттармен және таратып жазулармен бірге сақтау керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
700-нысан — бұл не? — 1С-те бұл салық төлеуші, кезең және редакция таңдалатын регламенттелген есеп. Бұл ретте ҚР СК 700-бабы мұндай нөмірі бар есепті сипаттамайды: ол бейрезиденттің салықты қайтару туралы өтінішін қарау тәртібін реттейді (ҚР СК 700-бабы).
700-нысан ЖК үшін міндетті ме? — ЖК мәртебесінің өзі нысанды ұсыну міндетін айқындамайды. Оның қолданылуы нысанның ресми мақсатына, салық төлеушінің тиісті кезеңдегі объектілері мен операцияларына қарай белгіленеді.
Толтырылған 700-нысанды үлгі ретінде пайдалануға бола ма? — Үлгіні өрістердің құрылымымен танысу үшін пайдалануға болады, бірақ есепті өз құжаттарыңыз, есептік деректеріңіз және таңдалған кезеңде қолданылатын редакция қағидалары бойынша толтыру керек.
1С-те 2026 жылға арналған 700-нысанды қалай таңдау керек? — Кезеңді, есеп редакциясын және конфигурацияның өзектілігін тексеріңіз. «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін 3.0.74.x шығарылымдар желісі өзекті. Өткен кезеңнің макетін тізімде қолжетімді болғаны үшін ғана таңдауға болмайды.
Салық нысанын қандай түрде ұсынуға болады? — Салық нысандары қазақ немесе орыс тілінде жасалып, қағаз жеткізгіште не электрондық құжат түрінде ұсынылады (ҚР СК 112-бабы).
Таратып жазу нысаны не үшін қажет? — Ол іріктеу мен сұрыптау көмегімен көрсеткіштерді егжей-тегжейлі көрсетуге, содан кейін алынған сомаларды құжаттармен және есеп тіркелімдерімен салыстыруға көмектеседі.
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Салық кодексі: 112-бап «Салық нысандары»; 700-бап «Бейрезиденттің өтінішін қарау және қарау нәтижелері бойынша шешім қабылдау тәртібі».