2026 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтыған адаммен шарт ЖК ретінде тіркелмеген, Қазақстан Республикасының азаматы немесе қандас болып табылатын, жұмыскерлерді тартпай рұқсат етілген қызметті жүзеге асыратын және күнтізбелік айда 300 АЕК-тен аспайтын табыс алатын жеке тұлғамен жасалады (ҚР СК 718-бабы). «Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адаммен жасалатын шарт» деген жеке атау мәміленің мазмұнын айқындамайды: құжатта тараптарды, нысананы, нәтижені, бағаны, қабылдау және төлеу тәртібін бекіту қажет.
2026 жылы Қазақстандағы өзін-өзі жұмыспен қамтығандар: режимді кім қолдана алады
2026 жылы арнайы салық режимінің мақсаттары үшін жеке кәсіпкер болып табылмайтын, Қазақстан Республикасының азаматтарына немесе қандастарға жататын және бір мезгілде үш талапты сақтайтын жеке тұлға өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам деп танылады (ҚР СК 718-бабы):
- өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнайы салық режимін қолдануға рұқсат етілген бір немесе бірнеше қызмет түрін жүзеге асырады;
- жұмыскерлердің еңбегін пайдаланбайды;
- күнтізбелік айда 300 АЕК-тен аспайтын табыс алады.
2026 жылға арналған АЕК 4 325 теңгені құрайды, сондықтан айлық табыстың шекті мөлшері 1 297 500 теңгеге тең: 4 325 × 300. Шекті мөлшермен салыстыру үшін күнтізбелік айдағы табыс есепке алынады, өйткені осы режим үшін салық кезеңі дәл осы ай болып табылады (ҚР СК 719-бабы).
2026 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған қызмет түрлері
Қазақстандағы өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам бір немесе бірнеше қызмет түрімен айналысуға құқылы, бірақ олардың әрқайсысы Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен тізбеге кіруге тиіс (ҚР СК 718-бабы). Сондықтан шарт жасалғанға дейін оның нысанасын рұқсат етілген қызмет түрлерінің қолданыстағы тізбесімен салыстыру қажет.
Егер адам бірнеше түрлі жұмысты орындаса немесе бірнеше қызмет көрсетсе, әрбір бағытқа рұқсат етілген, жұмыскерлердің еңбегі пайдаланылмаған және күнтізбелік айдағы жиынтық табыс 300 АЕК-тен аспаған жағдайда режимді қолдануға болады (ҚР СК 718-бабы). Негізгі бағытты ғана емес, шартта және есеп айырысу құжаттарында көрсетілген әрбір қосымша жұмысты немесе қызметті де тексеру қажет.
Шартқа қол қою алдындағы практикалық тексеру тәртібі:
- жұмысты, қызметті немесе берілетін нәтижені нақты сипаттау;
- шарттың нысанасын Үкіметтің қолданыстағы тізбесімен салыстыру;
- орындаушының деректерін және оның ЖК ретінде тіркелмегенін бекіту;
- орындаушының жұмыскерлер еңбегін пайдаланбайтынын растауды көздеу;
- орындаушының режимді қолдануға әсер ететін мән-жайлардың өзгергені туралы хабарлау міндетін бекіту.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның салықтары мен әлеуметтік төлемдері
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнайы салық режимі төлем көзінен ұсталатын салықты қоспағанда, жеке табыс салығын және әлеуметтік төлемдерді есептеу мен төлеудің оңайлатылған тәртібін көздейді (ҚР СК 719-бабы). Осы режим үшін рұқсат етілген қызметке байланысты алынған табыс салық салу объектісі болып танылады.
Табыс өткізілген тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін есеп айырысу күніне, оның ішінде ақшаны немесе оның баламасын алу не төлеу күніне танылады. Салық кезеңі күнтізбелік ай болып табылады (ҚР СК 719-бабы). Сондықтан шекті мөлшерді бақылау үшін түсімдерді шартқа қол қойылған немесе нәтиже қабылданған күндер бойынша ғана емес, есеп айырысудың нақты күндері бойынша бөлу маңызды.
Әдетте, табысты есепке алу арнайы мобильді қосымшада осы қосымшаның чектері мен табыс туралы өзге де мәліметтер негізінде қалыптастырылатын тізілімде жүргізіледі. Жалпыға ортақ пайдаланылатын телекоммуникациялар желісі жоқ жерлердегі қызмет үшін операцияның күні, атауы, әрбір операцияның сомасы және бір күн мен бір айдың қорытындылары көрсетіле отырып, қарапайым нысанда дербес есеп жүргізу көзделген (ҚР СК 719-бабы).
Мысалы, орындалған жұмыс үшін төлем бір айда түсіп, ал акт басқа айда жасалса, режим мақсатында табыс күні есеп айырысу күні бойынша айқындалады. Тапсырыс беруші шартты, қабылдауды растауды және төлем құжатын сақтауы, ал орындаушы алынған табысты қолданылатын есепке алу нұсқасы үшін көзделген тәртіппен көрсетуі қажет.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адаммен шарт: қол қоюға дейін нені айқындау керек
Арнайы режимді қолдану туралы ауызша мәлімдеменің өзі операцияны құжаттық ресімдеу үшін жеткіліксіз. Келісім жасалғанға дейін тапсырыс берушінің орындаушыны сәйкестендіру үшін мәліметтер алып, ол мәлімдеген мәртебені бекіткені орынды. Шартта мыналарды келісу ұсынылады:
- тараптардың атауы мен сәйкестендіру деректері;
- жұмыстың, қызметтің немесе дайын нәтиженің сипаттамасы;
- баға не оны айқындаудың түсінікті тәсілі;
- орындау мерзімі және нәтижені беру тәртібі;
- қабылдауды растау тәсілі;
- төлем тәртібі және есеп айырысу құжаттарының тізбесі;
- тараптардың жауапкершілігі және шартты тоқтату талаптары;
- орындаушының арнайы режимді қолдану мән-жайларының өзгергені туралы хабарлау міндеті.
Құжаттың атауы мәміленің мазмұнын көрсете алады: қызмет көрсету шарты, жұмыстарды орындау шарты немесе өзге азаматтық-құқықтық шарт. «Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адаммен жасалатын шарт» деген тұжырымның өзі шарттың нысанасын, міндеттемелер көлемін, бағаны және есеп айырысу тәртібін ашпайды.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адаммен жасалатын АҚС шарты: нәтижені қалай сипаттау керек
Азаматтық-құқықтық сипаттағы шартта орындаушының қандай жұмысты орындайтынын немесе қандай қызмет көрсететінін, тапсырыс берушіге қандай нәтиже берілетінін және қабылдаудың қалай жүргізілетінін нақты сипаттау қажет. «Қызмет көрсету» деген жалпы тұжырымның орнына іс-әрекеттерді, нәтижеге қойылатын талаптарды, орындау көлемі мен мерзімін атап көрсеткен орынды.
Егер жұмыс кезеңдерден тұрса, әрбір кезеңді жеке қабылдау мен төлеуді көздеуге болады. Егер тараптар шығыстарды өтеуді көздесе, қызмет бағасын өтелетін шығыстардан бөлек көрсету керек. Сондай-ақ шартта орындаушының қажетті шығындары бағаға кіретін-кірмейтінін айқындаған жөн.
Қабылдау тараптар келіскен құжатпен расталуы мүмкін. Шарттағы, қабылдауды растайтын құжаттағы, чектегі және төлем құжатындағы тараптар туралы мәліметтер, операцияның мазмұны мен сома өзара сәйкес болуға тиіс. Бұл өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам алған табысты рұқсат етілген нақты қызметпен байланыстыруға мүмкіндік береді.
Қазақстандағы еңбек шарты немесе АҚС шарты
Шартты таңдаған кезде қатынастардың нақты мазмұнын негізге алу қажет. Азаматтық-құқықтық шарт нақты жұмысты, қызметті немесе нәтижені, оны беру, қабылдау және төлеу талаптарын бекітеді. Онда құжаттың атауымен ғана шектелмей, жеке тапсырмаға қатысты тараптардың міндеттемелерін сипаттау қажет.
Азаматтық шарттың мерзімі, қабылдау, төлем және оны тоқтату талаптары тікелей келісімде белгіленуге тиіс. Атап айтқанда, тараптар хабарламаның нысаны мен мерзімін, жұмыстың орындалған бөлігін беру, алынған мүлікті қайтару және түпкілікті есеп айырысу тәртібін айқындай алады.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар арасындағы және интернет-платформа арқылы есеп айырысу
Екі өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам арасындағы шарт кезінде арнайы режим талаптарына сәйкестік әрбір қатысушы үшін жеке бағаланады. Құжатта кімнің тапсырыс беруші екені, кімнің жұмысты орындайтыны немесе қызмет көрсететіні, бағаның қандай екені және қабылдаудың қандай құжатпен расталатыны анық айқындалуға тиіс.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам рұқсат етілген қызметті интернет-платформаны пайдалана отырып жүргізген кезде ерекше тәртіп қолданылады. Мұндай платформа оператордың, онда тіркелген орындаушының және қызметтерге немесе жұмыстарға тапсырыс орналастырған тапсырыс берушінің өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді (ҚР СК 721-бабы).
Осы бапта көзделген схема бойынша интернет-платформаның операторы салық агенті болып табылады және платформаны пайдалана отырып жұмыс істейтін өзін-өзі жұмыспен қамтыған орындаушылар үшін жеке табыс салығы мен әлеуметтік төлемдерді ұстайды. Ұсталған ЖТС-ны оператор есепті айдан кейінгі айдың 15-күнінен кешіктірмей бюджетке аударады (ҚР СК 721-бабы).
Төлемге дейін тапсырыс берушінің орындаушы деректемелерін, қызметтің немесе жұмыстың сипаттамасын, қабылданған соманы және есеп айырысу тәсілін салыстырып тексергені орынды. Шартта немесе тапсырыста есеп айырысу интернет-платформаның қатысуымен жүргізілетін-жүргізілмейтінін көрсету қажет. Операторға арналған қағидалар орындаушыға жасалатын кез келген тікелей төлемге емес, дәл осындай платформаны пайдалана отырып жүзеге асырылатын өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның қызметіне қолданылады (ҚР СК 721-бабы).
Шарттың мерзімі және қатынастарды тоқтату
Келісімде тапсырманы орындау мерзімін, шарттың қолданылу мерзімін және қатынастарды тоқтату тәртібін бөлек белгілеу қажет. Бұл кезеңдер әртүрлі болуы мүмкін: нәтиже келісілген күнге дейін беріледі, ал есеп айырысу, мүлікті қайтару немесе жауапкершілік жөніндегі міндеттемелер шартта көзделген мерзімдерде орындалады.
Азаматтық-құқықтық шарт үшін оны тоқтату негіздерін, хабарламаны жіберу мерзімі мен тәсілін, жұмыстың орындалған бөлігін қабылдау және түпкілікті төлеу тәртібін тікелей айқындаған орынды. Егер кезеңдер көзделсе, барлық кезең аяқталғанға дейін шартты тоқтатудың салдарын да көрсету қажет.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанда өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамға қандай қызмет түрлері қолжетімді? — Арнайы салық режимін қолдануға рұқсат етілген және тізбесін Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін қызмет түрлері ғана (ҚР СК 718-бабы). Нақты шарттың нысанасы осы тізбеге сәйкес келуге тиіс.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам бірнеше қызмет түрін жүзеге асыра ала ма? — Иә, егер өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам жұмыскерлердің еңбегін пайдаланбаса және оның күнтізбелік айдағы табысы белгіленген шекті мөлшерден аспаса, рұқсат етілген бір немесе бірнеше қызмет түрін жүзеге асыра алады (ҚР СК 718-бабы).
2026 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам үшін табыстың қандай шекті мөлшері белгіленген? — Күнтізбелік айда 300 АЕК-тен аспайды (ҚР СК 718-бабы). АЕК 4 325 теңге болған кезде бұл 1 297 500 теңгені құрайды.
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның табысы қашан танылады? — Тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер үшін есеп айырысу күніне, соның ішінде ақшаны немесе оның баламасын алу не төлеу күніне танылады (ҚР СК 719-бабы).
Интернет-платформа арқылы жұмыс істеген кезде төлемдерді кім ұстайды? — Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам интернет-платформаны пайдалана отырып қызмет атқарған кезде оның операторы салық агенті ретінде әрекет етеді және көзделген ЖТС мен әлеуметтік төлемдерді ұстайды (ҚР СК 721-бабы).
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адаммен жазбаша шарт қажет пе? — Жазбаша ресімдеу тараптарды, нысананы, бағаны, қабылдауды және есеп айырысу тәртібін бекітуге мүмкіндік береді. Құжаттың талаптары нақты орындалатын жұмысқа немесе көрсетілетін қызметке сәйкес келуге тиіс.