2027 жылы өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның әлеуметтік төлемдері ҚР Әлеуметтік кодексінің және «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңының қағидалары бойынша есептеледі және төленеді: өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам оларды арнаулы мобильді қосымша арқылы есептейді, ал интернет-платформа арқылы жұмыс істеген кезде ұстап қалуды және аударуды оператор — салық агенті жүзеге асырады (ҚР СК 720, 721-баптары). Салық кодексінің осы нормаларында әлеуметтік төлемдердің нақты мөлшерлемелері мен шектері белгіленбеген.
Қазақстандағы өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам: заң бойынша ол кім
Салық кодексінде өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам деп өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін қолданатын жеке тұлға аталады. Интернет-платформа арқылы қызмет атқаруға қатысты жеке қағида қолданылады: егер өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам интернет-платформаны пайдалана отырып, рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізіміндегі қызметтерді көрсетсе немесе жұмыстарды орындаса, осындай жұмыс туралы ережелер қолданылады (ҚР СК 721-бабы).
Бұдан екі қорытынды шығады:
- Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам — арнаулы салық режимін қолданатын жеке тұлға. Міндеттемелерді есептеу үшін қызметті жүзеге асыру тәсілін: дербес не интернет-платформаны пайдалану арқылы жүзеге асырылатынын ескеру маңызды.
- Интернет-платформа арқылы жұмыс істеген кезде қызмет түрі маңызды. ҚР СК 721-бабының арнайы қағидалары рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізіміндегі қызметке қолданылады.
Интернет-платформа оператордың, тапсырыс берушінің және платформада тіркелген орындаушының өзара іс-қимылын қамтамасыз етеді. Оператор орындаушы мен тапсырыс беруші арасында байланыс орнату үшін техникалық, ұйымдастырушылық, ақпараттық және өзге де мүмкіндіктер беретін дара кәсіпкер немесе заңды тұлға болуы мүмкін (ҚР СК 721-бабы).
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар 2026: қандай төлемдер және қандай мөлшерлемелер бойынша
Салық кодексінде өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам үшін жеке табыс салығы және әлеуметтік төлемдер көзделген. Арнаулы салық режиміндегі ЖТС көзделген азайтуды ескере отырып, салық салу объектісіне 0% мөлшерлеме бойынша есептеледі. Әлеуметтік төлемдер ҚР Әлеуметтік кодексі және «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңы бойынша есептеледі (ҚР СК 720-бабы).
ҚР СК 720 және 721-баптарында жекелеген зейнетақы жарналарының, әлеуметтік аударымдардың және МӘМС төлемдерінің мөлшерлері бекітілмеген. Сондықтан есептеу кезінде тиісті есептік кезеңге арналған бейінді актілерде белгіленген мөлшерлемелерді, объектілерді және шектеулерді қолдану қажет.
Қызметті дербес жүзеге асырған кезде өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді арнаулы мобильді қосымша арқылы есептейді. Қосымшада салық кезеңінде алынған барлық кіріс, есептелген ЖТС және есептелген әлеуметтік төлемдер көрсетіледі (ҚР СК 720-бабы).
Ортақ пайдаланылатын телекоммуникациялар желісі болмаған кезде өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді дербес есептейді. Төлем құжаттарында көрсетілген кезеңдер үшін төленген сомалар ЖТС пен әлеуметтік төлемдердің есептелген сомалары деп танылады (ҚР СК 720-бабы).
Интернет-платформа арқылы жұмыс істеген кезде платформа операторы салық агенті деп танылады. Ол арнаулы салық режимін қолданатын және платформаны пайдалана отырып қызметтер көрсететін немесе жұмыстар орындайтын өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам үшін ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді ұстап қалады және аударады (ҚР СК 721-бабы).
Есептеудің шартты мысалы
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам бір ай ішінде кірістің бір бөлігін дербес, ал бір бөлігін интернет-платформа арқылы істеген жұмысы үшін алды делік. Платформа операторы ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді есептеуге, ұстап қалуға және төлеуге міндетті кірістер өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның өзі есептейтін салық салу объектісін азайтады (ҚР СК 720-бабы).
- дербес алынған кіріс арнаулы мобильді қосымшада көрсетіледі;
- интернет-платформа арқылы алынған кіріс бойынша міндеттемелерді оператор — салық агенті орындайды;
- бір кіріс өзін-өзі жұмыспен қамтыған адамның салық салу объектісіне қайта енгізілмеуге тиіс;
- әлеуметтік төлемдер ҚР Әлеуметтік кодексі және МӘМС туралы заңнама бойынша есептеледі.
Мұндай тәртіп кірістерді міндеттемелерді орындау тәсілі бойынша ажыратады. Төлемдер сомасы кіріс мөлшеріне және тиісті кезеңде қолданылатын бейінді заңнама нормаларына байланысты.
Қазақстандағы өзін-өзі жұмыспен қамтығандар 2026 → 2027: не өзгереді
ҚР СК 720 және 721-баптарында міндеттемелерді есептеу және төлеу тәртібі сипатталған, бірақ 2027 жылға арналған әлеуметтік төлемдердің жекелеген мөлшерлемелері белгіленбеген. 2027 жылы жұмыс істеу үшін бухгалтер есептеу жүргізілген айда қолданылатын төлем мөлшерлері мен есептік көрсеткіштерді пайдалануға тиіс.
- Дербес есептеу тәртібі. ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам арнаулы мобильді қосымша арқылы есептейді. Ортақ пайдаланылатын телекоммуникациялар желісі жоқ жерлерде жүзеге асырылатын қызмет үшін ерекшелік көзделген (ҚР СК 720-бабы).
- Интернет-платформа арқылы алынатын кірістер. Егер салық агенті төлемдерді ұстап қалса және аударса, тиісті кіріс өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам дербес есептейтін салық салу объектісін азайтады (ҚР СК 720-бабы).
- Платформа операторының міндеттері. Оператор ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді ұстап қалады және оларды орындаушы үшін аударады. Ұсталған ЖТС есепті айдан кейінгі айдың 15-күнінен кешіктірілмей бюджетке аударылады, ал әлеуметтік төлемдер бейінді заңнамада көзделген мерзімдерде төленеді (ҚР СК 721-бабы).
- ЖТС-ты дербес төлеу. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам өзі есептеген ЖТС есепті айдан кейінгі айдың 25-күнінен кешіктірілмей төленеді. Әлеуметтік төлемдердің мерзімдері ҚР Әлеуметтік кодексінде және «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңында айқындалады (ҚР СК 720-бабы).
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандардың жылдық және айлық есебі: бухгалтер не істеуі керек
Есепке алуды ұйымдастыру үшін кірісті алу және міндеттемелерді орындау тәсілі бойынша бөлу қажет. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам арнаулы мобильді қосымша арқылы есептейтін сомалар және салық агентінің міндеттерін интернет-платформа операторы орындайтын кірістер бөлек көрсетіледі.
Практикалық тексеру тізімі:
- Арнаулы режимнің қолданылуын тексеріңіз. Интернет-платформа арқылы жұмыс істеу үшін орындаушының қызметін рұқсат етілген қызмет түрлерінің тізімімен салыстырыңыз (ҚР СК 721-бабы).
- Кірістерді бөліңіз. Міндеттемелерді өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам орындайтын түсімдерді және төлемдерді платформа операторы ұстап қалатын кірістерді бөліп көрсетіңіз.
- Дербес алынған кірістерді қосымшада көрсетіңіз. Арнаулы мобильді қосымшада дербес есептеуге жататын барлық кірістер, сондай-ақ есептелген ЖТС пен әлеуметтік төлемдер көрсетіледі (ҚР СК 720-бабы).
- Қайта есептеуге жол бермеңіз. Салық салу объектісін есептеу, ұстап қалу және төлеу міндетін салық агенті орындайтын кірістер сомасына азайтыңыз (ҚР СК 720-бабы).
- Мерзімдерді бақылаңыз. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ЖТС-ты келесі айдың 25-күнінен кешіктірмей төлейді, ал интернет-платформа операторы ұсталған ЖТС-ты келесі айдың 15-күнінен кешіктірмей аударады (ҚР СК 720, 721-баптары).
- 2027 жылдың өзекті параметрлерін қолданыңыз. Әлеуметтік төлемдердің мөлшерін тиісті кезеңде қолданылатын бейінді заңнама бойынша айқындаңыз.
Егер өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам тек дербес жұмыс істесе, есептеуге арналған негізгі мәліметтер арнаулы мобильді қосымшада көрсетіледі. Егер кіріс интернет-платформа арқылы да түссе, салық салу объектісін дұрыс азайту және міндеттемелерді қайталап есептемеу үшін бухгалтерге оператор жүргізген ұсталымдар туралы мәліметтерді алу маңызды.
Жиі қойылатын сұрақтар
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам 2027 жылы не төлеуі керек? — ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді. Арнаулы режимде ЖТС 0% мөлшерлеме бойынша есептеледі, ал әлеуметтік төлемдер ҚР Әлеуметтік кодексі және «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңы бойынша есептеледі (ҚР СК 720-бабы).
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам деген қандай мәртебе? — Қарастырылып отырған нормаларда бұл өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режимін қолданатын жеке тұлға. Интернет-платформа арқылы жұмыс істеген кезде ҚР СК 721-бабының ерекшеліктері қолданылады.
Интернет-платформа арқылы жұмыс істеген кезде төлемдерді кім есептейді? — Интернет-платформа операторы салық агенті ретінде өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам үшін ЖТС пен әлеуметтік төлемдерді ұстап қалады және аударады (ҚР СК 721-бабы).
Оператор төлемдерді ұстап қойған кірісті қалай есепке алу керек? — Егер төлемдерді есептеу, ұстап қалу және төлеу міндетін платформа операторы орындаса, өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам өзі есептейтін салық салу объектісі осы сомаға азайтылады (ҚР СК 720-бабы).
Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам ЖТС-ты қашан дербес төлейді? — Есепті айдан кейінгі айдың 25-күнінен кешіктірмей. Әлеуметтік төлемдер үшін ҚР Әлеуметтік кодексінде және «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» ҚР Заңында белгіленген мерзімдер қолданылады (ҚР СК 720-бабы).
Платформа операторы ұсталған ЖТС-ты қашан аударады? — Есепті айдан кейінгі айдың 15-күнінен кешіктірмей. Оператор әлеуметтік төлемдерді бейінді заңнамада көзделген мерзімдерде төлейді (ҚР СК 721-бабы).