Бухгалтер қазан айында нені тексеруі керек
Қазан — салық міндеттемелерін, есептіліктің жай-күйін және бюджетпен есеп айырысуларды салыстырып тексеруге қолайлы кезең. Барлық салық төлеушілер үшін есептілік пен төлемдердің бірыңғай тізбесін жасау мүмкін емес: міндеттер ұйымдық-құқықтық нысанға, салық режиміне, жұмыскерлердің, мүліктің және құрылымдық бөлімшелердің болуына байланысты.
Бухгалтер салық төлеушінің бейініне сәйкес қолданылатын салық есептілігі нысандарын анықтап, салық күнтізбесін тексеріп, оны есепке алу деректерімен салыстыруы керек. Салық органдарының хабарламаларына, бұрын жіберілген нысандарға және орындалу мерзімі қазан айы аяқталғаннан кейін басталатын міндеттемелерге ерекше назар аудару қажет.
Тек өткен жылдың тізімін басшылыққа алмаған жөн. 2026 жылы салық есептілігімен жұмыс істеудің жаңа қағидалары қолданылады: егер міндетті нысан уақтылы ұсынылмаса, салық органдарының ақпараттық жүйесі нөлдік есептілікті автоматты түрде қалыптастыруы мүмкін. Бұл тиісті нысан салық төлеушінің дерекнамасында белгіленген жағдайда қолданылады.
Есептілік және қателерді түзету
Кезекті нысанды жібермес бұрын ішкі тексеру жүргізген жөн:
- бухгалтерлік және салықтық есепке алу айналымдарын салыстыру;
- жұмыскерлердің, контрагенттердің және бөлімшелердің ЖСН-ы мен БСН-ын тексеру;
- салық төлеушінің бейінінде нысандардың өзекті тізбесі көрсетілгеніне көз жеткізу;
- бұрын жіберілген құжаттардың мәртебелерін тексеру;
- салық органдарының хабарламалары мен мәлімдемелерін зерделеу;
- есептіліктің қабылданғаны туралы растауды сақтау.
2026 жылы бұрын ұсынылған мәліметтерді қосымша салық есептілігі немесе хабарлама бойынша ұсынылатын есептілік арқылы түзетуге болады. Егер жүйе өткізіп алған кезең үшін нөлдік есептілікті қалыптастырып қойған болса, көзделген жағдайларды қоспағанда, сол кезең үшін әдеттегі нысанды ұсынуға болмайды.
Осындай жағдайлардың бірі — есептілікті қағаз жеткізгіште уақтылы тапсыру. Егер құжат «Құжат қабылданды» мәртебесін алса, автоматты түрде қалыптастырылған нөлдік есептіліктің күші жойылады. Сондықтан нысанның мәртебесін тексеруді соңғы күнге дейін кейінге қалдыру қауіпті.
Құрылымдық бөлімшелері бар заңды тұлғалар да міндеттердің бөлінуін тексеруі керек. Салық төлеуші корпоративтік табыс салығы мен ҚҚС-ты қоспағанда, бөлімшені салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді дербес төлеуші деп тануға құқылы. Ол үшін салық органына электрондық хабарлама жіберіп, салық төлеушінің бейінінде тиісті нысандарды көрсету қажет.
Міндетті төлемдер және мүлік салығы
Қазан айында ағымдағы міндеттерді аяқтап қана қоймай, алдағы төлемдерге де дайындалу маңызды. Мүлік салығын төлеушілер үшін келесі белгіленген мерзім — 25 қарашадан кешіктірілмей төленуге тиіс ағымдағы төлем.
701.01 нысаны бойынша ағымдағы төлемдер есебіне қосымша аудандық маңызы бар қалаларда, ауылдарда, кенттерде және ауылдық округтерде орналасқан объектілер бойынша толтырылады. Деректер тиісті аумақтар бөлінісінде көрсетіледі, ал бір жолда әр аумақтағы объектілер бойынша жиынтық мәндер келтіріледі.
Есепті дайындау кезінде мыналарды тексеру қажет:
- төлеушінің ЖСН-ын немесе БСН-ын;
- есепті салық кезеңін;
- тиісті әкім аппаратының БСН-ын;
- салық салу объектілерінің құрамын;
- ағымдағы төлем сомасын;
- есептелген соманың ағымдағы төлемдер есебіне көшірілуін.
Қазан айындағы өзге міндетті төлемдердің нақты құрамын ұйымның мәртебесі мен нақты операцияларға қарай айқындау қажет. Мұндай тексерусіз әмбебап күнтізбені барлық компаниялар мен ЖК-лерге қауіпсіз қолдану мүмкін емес.
Жұмыстың практикалық тәртібі
Алдымен есеп саясатының деректері мен салық төлеушінің бейіні негізінде міндеттердің жеке тізімін қалыптастырыңыз. Содан кейін есептелген сомаларды, төлемдерді және қабылданған нысандарды салыстырып тексеріңіз. Осыдан кейін ресми салық күнтізбесі мен салық органдарының ақпараттық жүйесіндегі хабарламаларды тексеріңіз.
1С жүйесінде қажетті жаңартулардың орнатылғанына алдын ала көз жеткізген жөн. Жаңартудан кейінгі өзгерістердің қысқаша сипаттамасы бағдарламада автоматты түрде көрсетіледі және «Әкімшілендіру» → «Интернет-қолдау және сервистер» бөлімінде қолжетімді. Жүйе жаңалықтарын «Пайдаланушыларды интернет арқылы қолдау» → «Жаңалықтар» бөлімі арқылы ашуға болады.
Ақша аудармас бұрын деректемелерді, төлем мақсатын және соманың есепке алу деректеріне сәйкестігін қайта тексеріңіз. Есептілік пен төлемдерді жібергеннен кейін растаушы құжаттарды сақтап, олардың қорытынды мәртебесін бақылаңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Барлық салық төлеушілер үшін қазан айындағы есептіліктің бірыңғай тізбесі бар ма? — Жоқ. Нысандар жиынтығы салық режиміне, операцияларға, жұмыскерлерге, мүлікке және салық төлеушінің басқа да сипаттамаларына байланысты.
Бейінде белгіленген нысан уақтылы тапсырылмаса, не болады? — Салық органдарының жүйесі тиісті кезең үшін нөлдік есептілікті автоматты түрде қалыптастыруы мүмкін.
Тапсырылған есепті түзетуге бола ма? — Иә, түзетулер қосымша салық есептілігі немесе хабарлама бойынша есептілік арқылы енгізіледі.
Мүлік салығы бойынша ағымдағы төлемнің ең жақын қандай мерзімі көрсетілген? — 701.01 нысанында төлемді 25 қарашадан кешіктірмей төлеу көзделген.
1С жүйесінде өзгерістер туралы хабарламаларды қайдан көруге болады? — Жаңартулардың сипаттамасы «Әкімшілендіру» → «Интернет-қолдау және сервистер» бөлімінде, ал жаңалықтар «Пайдаланушыларды интернет арқылы қолдау» → «Жаңалықтар» бөлімінде қолжетімді.