МКК не жариялады
Мемлекеттік кірістер комитеті өтелмеген салық берешегі бар салық төлеушілер туралы мәліметтерді ұсынды. Деректер 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша қалыптастырылған.
Мәліметтерге берешегі құжаттың атауында көрсетілген мына екі талапқа бір мезгілде сәйкес келетін салық төлеушілер енгізіледі:
- салық берешегінің белгіленген шекті мөлшерінен асады;
- туындаған күнінен бастап төрт ай ішінде өтелмеген.
Шағын немесе жақында туындаған берешектің болуы осы мәліметтерге автоматты түрде енгізілетінін білдірмейді. Енгізу үшін берешектің мөлшері де, оның өтелмеген мерзімі де маңызды.
Жарияланған құжат белгілі бір күндегі есеп айырысулардың жай-күйін көрсетеді. Сондықтан нақты салық төлеушінің ағымдағы жағдайы өзгеше болуы мүмкін: есепті күннен кейін берешек өтелуі, нақтылануы немесе өзгеруі ықтимал.
Мәліметтер кімдерге қатысты
Құжатта салық төлеушілердің бірнеше санаты аталған:
- жеке кәсіпкерлер;
- жеке практикамен айналысатын адамдар;
- заңды тұлғалар;
- заңды тұлғалардың құрылымдық бөлімшелері.
Бухгалтерге немесе ұйым басшысына мәліметтерді бас заңды тұлға бойынша ғана емес, егер бар болса, оның құрылымдық бөлімшелері бойынша да тексеру маңызды. Жеке кәсіпкерлер мен жеке практикамен айналысатын адамдар да өздерінің тіркеу деректері бойынша бюджетпен есеп айырысу жай-күйін салыстырып тексеруі керек.
Мұндай мәліметтердің жариялануы салық міндеттемелеріне ішкі тексеру жүргізуге негіз болады. Бұл ретте атаудың бір рет сәйкес келуі салық төлеушіні әрдайым бірмәнді анықтауға мүмкіндік бермейді. Дұрыс сәйкестендіру үшін құжаттың өзінде көрсетілген тіркеу деректерін басшылыққа алу қажет.
Бухгалтер нені тексеруі керек
Алдымен жарияланған мәліметтерді салық есебінің деректерімен және бюджетпен есеп айырысу туралы ақпаратпен салыстыру керек. Тексерудің практикалық тәртібі мынадай болуы мүмкін:
- Мәліметтердің дәл сіздің ұйымыңызға, ЖК-ге, жеке практикамен айналысатын адамға немесе құрылымдық бөлімшеге қатысты екеніне көз жеткізу.
- Берешектің қандай міндеттеме бойынша қалыптасқанын тексеру.
- Есептелген сомаларды ұсынылған салық есептілігімен және ішкі есеп тіркелімдерімен салыстыру.
- Төлем құжаттарын, төлемдердің жүргізілген күндерін және көрсетілген деректемелердің дұрыстығын тексеру.
- Есеп айырысу жай-күйіне әсер ететін нақтылаулар, есепке жатқызулар немесе өзге де операциялар есепке алынбай қалмағанын анықтау.
Егер берешек расталса, оның туындау көзін анықтап, өтеу шараларын қабылдау қажет. Егер ұйымның деректері жарияланған ақпаратпен сәйкес келмесе, растаушы құжаттарды дайындап, нақтылау үшін тиісті мемлекеттік кірістер органына жүгіну керек.
Төлем жіберілгенімен, есеп айырысуларда көрсетілмеген жағдайларға ерекше назар аударған жөн. Бұған қате деректемелер, төлем мақсатының дұрыс көрсетілмеуі немесе құжаттық салыстырып тексеруді талап ететін өзге де сәйкессіздік себеп болуы мүмкін.
Берешектің қайта туындау қаупін қалай азайтуға болады
Тексеруден кейін бюджетпен есеп айырысуларды тұрақты бақылауды жолға қойған пайдалы. Тек есептілікті тапсырар алдында салыстырып тексерумен шектелмеу керек: берешек соманың есептелуіне, міндеттеменің нақтылануына немесе төлемнің дұрыс жүргізілмеуіне байланысты туындауы мүмкін.
Ішкі бақылау үшін салық міндеттемелері мен төлемдердің тізілімін жүргізуге, жауапты қызметкерді тағайындауға және растаушы құжаттарды сақтауға болады. Егер құрылымдық бөлімшелер салық міндеттемелерін орындауға қатысса, олардың есеп айырысуларын бөлек бақылау керек.
ЖК немесе жеке практикамен айналысатын адамның қызметін тоқтатуды жоспарлау кезінде берешек мәселесі ерекше маңызды. Салық кодексінде қызметін тоқтататын тұлғаның берешегі оның ақшасы есебінен өтелетіні көзделген. Сонымен қатар қызметті тоқтату туралы өтініш пен тарату салық есептілігі тиісті шешім қабылданған күннен бастап 30 күнтізбелік күннен кешіктірілмей бір мезгілде ұсынылады.
Жиі қойылатын сұрақтар
Мәліметтер қай күнге қалыптастырылған? — Құжатта 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша ақпарат көрсетілген.
Мәліметтерге кімдер енгізілуі мүмкін? — Берешектің мөлшері мен мерзіміне қатысты көрсетілген талаптар орындалған кезде ЖК, жеке практикамен айналысатын адамдар, заңды тұлғалар және заңды тұлғалардың құрылымдық бөлімшелері.
Мәліметтерге енгізу үшін салық берешегінің болуы жеткілікті ме? — Жоқ. Мәліметтердің атауында берешек шекті мөлшерден асып, туындаған күнінен бастап төрт ай бойы өтелмеген күйде қалуы керектігі көрсетілген.
Берешек өтелген болса, не істеу керек? — Есеп айырысулардың ағымдағы жай-күйін тексеріп, төлем құжаттарын сақтау керек. Жарияланым есепті күндегі жағдайды көрсетеді және кейінгі төлемдерді ескермеуі мүмкін.
Ұйым деректермен келіспесе, не істеу керек? — Есептілікті, есептелген сомалар мен төлемдерді салыстырып тексеріп, растаушы құжаттарды жинау және нақтылау үшін мемлекеттік кірістер органына жүгіну қажет.
Дереккөздер
- 2026 жылғы 01.10. жағдай бойынша өтелмеген салық берешегі бар салық төлеушілер туралы мәліметтер
- ҚР Салық кодексінің 76-бабы