Салық органының жұмыс кестесі: қабылдау сағаттарын қайдан нақтылауға болады
Қазақстандағы салық органының жұмыс кестесін нақты аумақтық орган мен таңдалған қызмет бойынша тексеру қажет. Бармас бұрын қажетті бөлімшенің ресми арнасы арқылы өзекті жұмыс уақытын, мекенжайын, қабылдау тәртібін және алдын ала жазылу қажеттігін нақтылаған жөн. Іздеу жүйелеріндегі ұйымдардың карточкаларына ғана сүйенуге болмайды: онда жарияланған мәліметтер кестедегі уақытша өзгерістерді ескермеуі мүмкін.
Бухгалтер үшін салық органының жұмыс уақытын және салық мерзімдерін ажырата білу маңызды. Қабылдау режимі мемлекеттік органға қашан жеке жүгінуге болатынын айқындайды. Есептілікті ұсыну немесе салық міндеттемесін орындау мерзімі салық заңнамасында белгіленеді және нақты ғимараттың жұмыс кестесіне байланысты болмайды. Сондықтан алдымен жүгіну мақсатын айқындау керек: түсіндірме алу, құжаттарды ұсыну, сәйкессіздікті жою, есептілік жөніндегі мәселені шешу немесе міндеттеменің мәртебесін білу.
Жолға шығар алдында мыналарды тексерген пайдалы:
- қажетті мәселені қай аумақтық бөлімше қарайтынын;
- тиісті қызметтің электрондық форматта қолжетімділігін;
- қабылдаудың алдын ала жазылусыз жүргізілетінін;
- қандай құжаттар, мәліметтер мен деректемелер қажет болатынын;
- таңдалған күні салық органының жұмыс уақыты өзгермегенін;
- құжаттың түпнұсқасы қажет пе немесе электрондық құжат қабылдана ма.
Егер мәселені салық органының ақпараттық жүйесі немесе ресми электрондық сервис арқылы шешуге болса, жеке бару қажет болмауы мүмкін. Жіберілгенін растайтын құжаттарды, тіркеу нөмірлерін, түбіртектер мен хабарламаларды өтінішті қарау аяқталғанға дейін сақтау керек.
Салық төлеушілердің жекелеген санаттары үшін арнайы мобильді қосымша көзделген. Атап айтқанда, оны өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған арнаулы салық режиміндегі жеке тұлғалар және оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін қолданатын жеке кәсіпкерлер Кодексте көзделген әрекеттерді орындау үшін пайдаланады. Қосымша арқылы электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландырылған электрондық құжат негізінде ЖК ретінде тіркеу және тіркеуден шығару, сондай-ақ арнайы мобильді қосымшаның чегін қалыптастыру жүзеге асырылуы мүмкін (ҚР СК 717-бабы).
Салық органы: жұмыс уақыты мен салық кезеңдері бір ұғым емес
2026 жылғы нормалар бойынша бухгалтер қабылдау кестесін ғана емес, қолданылатын салық кезеңін де бақылауы керек. Корпоративтік табыс салығы бойынша салық кезеңі 1 қаңтардан 31 желтоқсанға дейінгі күнтізбелік жыл болып табылады. Күнтізбелік жыл басталғаннан кейін құрылған заңды тұлға үшін алғашқы салық кезеңі құрылған күннен бастап күнтізбелік жылдың соңына дейін созылады, бұл ретте мемлекеттік тіркеу күні құрылған күн болып есептеледі. Жыл аяқталғанға дейін таратылған немесе қайта ұйымдастырылған жағдайда, жылдың басынан бастап тарату немесе қайта ұйымдастыру аяқталған күнге дейінгі кезең соңғы салық кезеңі болып табылады (ҚР СК 358-бабы).
Егер заңды тұлға күнтізбелік жыл басталғаннан кейін құрылып, сол жылдың соңына дейін таратылса немесе қайта ұйымдастырылса, салық кезеңі құрылған күннен бастап тарату немесе қайта ұйымдастыру аяқталған күнге дейін айқындалады. Бұдан басқа, корпоративтік табыс салығы бойынша салық кезеңіне салық төлеуші оңайлатылған декларация негізіндегі арнаулы салық режимін ғана қолданған уақыт кірмейді (ҚР СК 358-бабы). Есептілікте көрсетілетін кезеңді айқындау кезінде осы қағидаларды ескеру қажет.
Жекелеген міндеттемелер үшін басқа салық кезеңдері қолданылады. Мысалы, роялти бойынша салық кезеңі күнтізбелік тоқсан болып табылады (ҚР СК 795-бабы). Демек, бухгалтер бір салықтың қағидаларын екіншісіне автоматты түрде қолданбауы керек. Алдымен міндеттеменің түрі мен оған қатысты салық кезеңі белгіленеді, содан кейін есептілікті ұсыну және міндеттемені орындау тәртібі айқындалады.
Егер құжаттарды дайындаудың соңғы күні жеке қабылдау жүргізілмейтін күнге сәйкес келсе, осыған сүйеніп салық мерзімі ауыстырылады деген қорытындыны өз бетінше жасауға болмайды. Аумақтық бөлімшенің кестесі оның жұмыс немесе келушілерді қабылдау уақытын көрсетеді, бірақ ол салық заңнамасында белгіленген мерзімді өздігінен өзгертпейді.
Жұмыскерлері жоқ ЖК және жұмыскерлері бар ЖК: не дайындау керек
«Жұмыскерлері жоқ ЖК салықтары» деген сұрау бойынша кәсіпкердің салық режимін, қызмет түрін және нақты жасаған операцияларын анықтау қажет. Жұмыскерлердің болмауы салық міндеттемелерінің жоқ екенін білдірмейді. ЖК өз есептілігін, есеп-қисаптарын және шаруашылық операциялар бойынша құжаттарын бөлек бақылауы керек. Міндеттемелердің құрамы, оларды орындау тәртібі және есептілік қолданылатын салық режимі мен қызмет мән-жайлары ескеріле отырып айқындалады.
Егер ЖК-нің жұмыскерлері болса, есепке алу міндеттерінің аясы кеңейеді. «ЖК жұмыскерлері салықтар» және «Жұмыскерлері бар ЖК салықтары» деген сұраулар бойынша бухгалтер еңбек қатынастарының ресімделуін, жұмыскерлерге есептелген сомаларды, ұсталымдарды, міндетті төлемдерді және тиісті есептілікті тексеруі керек. Салық органына жүгіну үшін ЖСН немесе БСН-ды алдын ала дайындап, қолданылатын режим мен есепті кезеңді көрсетіп, операцияны сипаттап, нақты сұрақты тұжырымдаған ыңғайлы.
Практикалық іс-қимыл тәртібі мынадай болуы мүмкін:
- Мәселенің ЖК-нің өзіне, жұмыскерге немесе контрагентке қатысты екенін анықтау.
- Операцияға қатысты салық режимі мен кезеңін белгілеу.
- Есепке алу деректерін бастапқы құжаттармен салыстыру.
- Қолданыстағы есептілік нысанын және оны толтыру тәртібін тексеру.
- Қажетті әрекетті ресми электрондық сервис арқылы орындауға болатынын тексеру.
- Егер жеке қабылдау қажет болса, нақты аумақтық органның жұмыс кестесін нақтылау.
Мұндай тәсіл «салық органы қашан ашық» деген ұйымдастырушылық мәселені «қандай міндеттеме туындайды» деген мазмұндық мәселемен шатастырмауға көмектеседі. Бұған қоса, ол қабылдауға қандай құжаттарды алып бару және өтініште қандай мәліметтерді көрсету керектігін алдын ала анықтауға мүмкіндік береді.
Бейрезидент жұмыскер: қандай деректерді тексеру керек
«Бейрезидент жұмыскер салықтар» деген сұрау бойынша алдымен жеке тұлғаның мәртебесін және онымен арадағы қатынастардың сипатын анықтау қажет. Салық салу тәртібін адамның азаматтығына немесе жасалған шарттың атауына ғана сүйеніп айқындауға болмайды. Бухгалтер жеке басын куәландыратын және шарттық құжаттарды, жұмыс мән-жайларын, міндеттер орындалатын орынды, төлем түрін және ол қатысты кезеңді тексеруі керек.
Бейрезидент контрагенттермен жасалатын операцияларға ерекше назар аудару қажет. Жұмыскер мен контрагент — қатынастардың әртүрлі қатысушылары, сондықтан шетелдік өнім берушімен жасалған шарт бойынша мәліметтер мен құжаттарды жеке тұлғаға төленетін сомаларды есепке алу тәртібін айқындау үшін автоматты түрде пайдалануға болмайды. Әрбір жағдайда алдымен төлем алушының мәртебесі, төлем негізі және қатынастардың нақты мазмұны белгіленеді.
Бейрезидент жұмыскер туралы мәселе бойынша салық органына жүгінер алдында жұмыс беруші мен жеке тұлға туралы деректерді, шартты, жұмыстың орындалуы жөніндегі құжаттарды және жүргізілген төлемдер туралы мәліметтерді дайындаған пайдалы. Өтініште нақты операция мен кезеңді сипаттау керек. Бұл жұмыскердің мәртебесі туралы мәселені шетелдік контрагенттермен есеп айырысу мәселелерінен ажыратып, нақты жағдайға қатысты жауап алуға мүмкіндік береді.
Жиі қойылатын сұрақтар
Қазақстандағы салық органының жұмыс кестесі қандай? — Қабылдау уақытын нақты аумақтық органның ресми арнасы арқылы оған барар алдында тікелей нақтылау керек. Кесте бөлімше мен қызметке байланысты өзгеше болуы мүмкін.
Салық органы электрондық сервистермен бірдей уақытта жұмыс істей ме? — Жеке қабылдау мен электрондық сервистердің қолжетімділігі өзара іс-қимылдың әртүрлі тәсілдері болып табылады. Олардың әрқайсысы бойынша өзекті жұмыс тәртібі мен қолжетімді әрекеттер тізбесін бөлек тексеру керек.
Есептілік мерзімін салық органының кестесі бойынша анықтауға бола ма? — Жоқ. Салық мерзімі қолданылатын нормаларда белгіленеді, ал кесте нақты аумақтық органның жұмыс немесе қабылдау уақытын көрсетеді.
Жұмыскерлері жоқ ЖК қандай салықтар төлейді? — Міндеттемелердің құрамы ЖК-нің салық режиміне, қызметіне және операцияларына байланысты. Жұмыскерлердің болмауы кәсіпкердің есеп жүргізу және қолданылатын есептілікті ұсыну міндетін өздігінен жоймайды.
Арнайы мобильді қосымшада не істеуге болады? — Кодексте көзделген салық төлеушілер санаттары үшін қосымша салық міндеттемелері мен әлеуметтік төлемдер бойынша міндеттемелерді орындау, ЖК ретінде тіркелу немесе тіркеуден шығу, сондай-ақ чектерді қалыптастыру кезінде пайдаланылады. Нақты мүмкіндіктер қолданылатын арнаулы салық режиміне байланысты (ҚР СК 717-бабы).
Бейрезидент жұмыскерді қалай есепке алу керек? — Алдымен оның мәртебесін, жұмыс істеу негізі мен мән-жайларын, төлем түрін және оған қатысты кезеңді анықтау қажет. Бейрезидент контрагентке қолданылатын тәртіпті жұмыскерге төленетін сомаларға автоматты түрде қолдануға болмайды.