910.00 нысаны дегеніміз не және 2026 жылы онымен қалай жұмыс істеу керек
910.00 нысаны — салық есептілігі, оны дайындау кезінде бухгалтердің тиісті есепті кезеңге арналған редакцияны таңдауы, бастапқы есепке алу деректерін тексеруі және толтыру нәтижесін бақылауы маңызды. Есептеуге кіріспес бұрын, ұйым немесе кәсіпкер есептілікті ұсынуға ниетті кезеңнің дұрыс таңдалғанына, ал қолданылатын бланкінің осы кезеңге сәйкес келетініне көз жеткізу керек.
Практикалық жұмысты қорытынды мәндерді қолмен енгізуден емес, есепке алу базасын тексеруден бастаған дұрыс. Автоматты түрде толтыру нәтижесі есепті кезеңдегі операциялардың қаншалықты толық әрі дұрыс көрсетілгеніне байланысты. Бастапқы құжаттағы, күндегі, талдаудағы, есепке алу баптауындағы немесе міндетті деректемедегі қате, нысан бағдарламалық ескертулерсіз ашылып, толтырылса да, есепке өтуі мүмкін.
Толтыру алдында бухгалтер мыналарды анықтағаны жөн:
- есептің қай кезең үшін дайындалып жатқанын;
- нысанның қай редакциясы қолданылатынын;
- кезеңге қатысты барлық операциялардың есепке алуда көрсетілгенін;
- күні қате немесе деректемелері толтырылмаған құжаттардың бар-жоғын;
- есеп көрсеткіштерінің есепке алу тіркелімдерінің деректерімен сәйкестігін;
- құжаттарды түзеткеннен кейін қайта толтыру қажеттігін.
ҚР СК-нің 316-бабы уранды жерасты ұңғымалық шаймалау әдісімен өндіруге дайындық жұмыстарына жұмсалған шығыстар бойынша шегерімдерді реттейді (ҚР СК-нің 316-бабы). 833-бап 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы өтініштер мен талаптарды қараудың өтпелі тәртібін белгілейді (ҚР СК-нің 833-бабы). 837–839-баптар бұрын жасалған инвестициялық келісімшарттар мен келісімдер бойынша жекелеген талаптарды сақтауға, соның ішінде белгілі бір инвестициялық келісімшарттар шеңберінде шикізат пен материалдар импортын ҚҚС-тан босатуға арналған (ҚР СК-нің 837, 838, 839-баптары). Бұл нормалар 910.00 нысанын толтыру тәртібін белгілемейді. Сондықтан оларды осы нысанды ұсыну мерзімдерінің, мөлшерлемелердің, лимиттердің немесе толтыру қағидаларының құқықтық негізі ретінде пайдалануға болмайды.
1С жүйесіндегі 910.00 нысаны: толтыру және тексеру
1С жүйесінде 910.00 нысанымен жұмыс істеген кезде бухгалтер екі кезеңді ажыратуы керек: бағдарлама құралдарымен көрсеткіштерді алу және қалыптастырылған есепті мазмұндық тұрғыдан тексеру. Автоматты түрде сәтті толтырылу фактісінің өзі бастапқы құжаттар мен есепке алу баптауларының дұрыстығын растамайды.
Егер толтыру кезінде «910.00 негізгі нысанын есептеу» хабарламасы пайда болса, оны есептіліктегі нақты қатені көрсету ретінде емес, бағдарлама орындайтын есептеу кезеңінің атауы ретінде қабылдау керек. Хабарлама мәтінінің өзіне ғана қарап, қандай да бір деректеме жоқ немесе дұрыс толтырылмаған деген қорытынды жасауға болмайды. Нәтижені нысанның жай-күйіне, бағдарлама хабарламаларына және есепке алу деректеріне қарай бағалау қажет.
Жұмыс тәртібі мынадай болуы мүмкін:
- Есептің ағымдағы нұсқасын сақтау немесе қолмен енгізілген деректерді тіркеу.
- Есепті кезеңді, ұйымды және нысанның қолжетімді параметрлерін тексеру.
- Міндетті деректемелер мен бағдарлама шығаратын хабарламаларды қарап шығу.
- Даулы көрсеткіштер есептелген құжаттар мен есепке алу деректерін тексеру.
- Бастапқы деректерді түзеткеннен кейін қайта толтыруды орындау.
- Жаңа нәтижені есепке алу тіркелімдерімен және есептің алдыңғы нұсқасымен салыстыру.
Қайта толтыру пәрменін ойланып қолдану керек. Егер бұған дейін нысанға қолмен түзетулер енгізілсе, бағдарлама есептеген мәндер қайта жазылуы мүмкін. Сондықтан қайта есептеу алдында есептің жеке нұсқасын сақтаған немесе толтырғаннан кейін салыстыру қажет болатын көрсеткіштерді тіркеген пайдалы.
Тексеру бағдарламалық қатенің болмауымен аяқталмауы керек. Бухгалтердің толтырылған және бос жолдарды қарап шығуы, өзара байланысты көрсеткіштерді салыстыруы және нәтиженің база деректерімен түсіндірілетініне көз жеткізуі маңызды. Егер мән күтпеген болып көрінсе, алдымен есептеуге қандай құжаттар мен баптаулар әсер еткенін анықтап, содан кейін ғана түзету қажет пе деген мәселені шешу керек.
2026 жылы жұмыс істеу үшін 1С релиздерінің өзекті желісі қолданылады: «Қазақстанға арналған бухгалтерия» 3.0.74.x. Есепті дайындау алдында орнатылған релиздің толық нөмірін және онда қажетті есепті кезеңге арналған нысанның бар-жоғын тексеру керек. Бұрынғы нұсқалардағы интерфейс, пәрмендердің орналасуы және толтыру алгоритмдері өзгеше болуы мүмкін.
2022 жылғы 910.00 нысаны: ескі нұсқаулықтарды пайдалануға бола ма
«2022 жылғы 910.00 нысаны» сұрауы көбінесе архивтік нұсқаулықтарға, интерфейс суреттеріне және толтыру мысалдарына алып келеді. Олар бағдарламадағы әрекеттердің жалпы реттілігін түсінуге көмектесуі мүмкін, бірақ 2026 жылғы есептілікпен жұмыс істеу тәртібін айқындамайды. Ескі кезеңге арналған нұсқаулықты нысанның жаңа редакциясына автоматты түрде қолдануға болмайды.
2022 жылға арналған нұсқаулықты пайдаланған кезде мыналарды жеке тексеру керек:
- көрсетілген нысан редакциясының таңдалған есепті кезеңге сәйкестігін;
- жолдардың атаулары, нөмірленуі және мақсаты сақталғанын;
- міндетті деректемелер құрамының өзгерген-өзгермегенін;
- нұсқаулықтағы интерфейстің орнатылған 1С релизіне сәйкестігін;
- келтірілген қағидалар мен сандық көрсеткіштердің 2026 жылға қатыстылығын.
Ескі жарияланымдардан мерзімдерді, мөлшерлемелерді, лимиттерді және заңнама баптарына сілтемелерді алғанда ерекше сақ болған жөн. Егер мұндай мәліметтер 2022 жылғы нысанға қатысты болса, бұл олардың 2026 жылы қолданылатынын өздігінен растамайды. Сонымен бірге есепке немесе жұмыс нұсқаулығына салық төлеушінің нақты жағдайына қатысы жоқ көрсеткіштерді де қосудың қажеті жоқ.
2022 жылғы нұсқаулықты навигациялық көмек ретінде қабылдаған пайдалырақ: ол есепті ашудың, толтырудың және тексерудің жалпы реттілігін көрсете алады. Практикалық жұмыс үшін бухгалтерге тиісті кезеңге арналған нысан редакциясы, бағдарламаның орнатылған релизі, есепке алу деректері және дәл қолданылатын салық режимін реттейтін нормалар қажет.
Нысанды қорытынды тексеруге қалай дайындау керек
Жұмысты аяқтағанға дейін бақылауды бірнеше кезеңмен жүргізген жөн. Алдымен бастапқы құжаттар мен баптаулар, содан кейін автоматты түрде толтыру нәтижесі, одан соң қажет болған және есепке алу деректерімен түсіндіруге болатын жағдайда қолмен енгізілген түзетулер тексеріледі.
Ішкі бақылау үшін қысқа тексеру парағын жасау ыңғайлы:
- есепті кезең мен ұйым дұрыс таңдалған;
- тиісті кезеңге арналған нысан редакциясы қолданылған;
- міндетті деректемелер толтырылған;
- кезең құжаттары есепке алуда көрсетіліп, өткізілген;
- қате күндер мен толтырылмаған талдау деректері түзетілген;
- бастапқы деректер түзетілгеннен кейін қайта толтыру орындалған;
- қолмен енгізілген өзгерістер тіркелген және түсіндіруге келеді;
- қорытынды көрсеткіштер есепке алу тіркелімдерімен салыстырылған;
- мерзімдер, мөлшерлемелер, лимиттер және құқықтық негіздер ескі нұсқаулықтардан негізсіз алынбаған.
Егер бағдарлама негізгі нысанның есептеліп жатқаны туралы хабарласа, нәтижені талдамай толтыруды бірнеше рет іске қосудың қажеті жоқ. Алдымен операцияның аяқталуын күтіп, хабарламалар мен жолдардың жай-күйін қарап шығу, содан кейін параметрлер мен бастапқы құжаттарды тексеру керек. Түзетулерден кейін есеп қайта толтырылып, есепке алу деректерімен тағы да салыстырылады.
Қолмен енгізілген мәндерге ерекше назар аудару керек. Олардың болуы қорытынды тексеруді жүргізетін бухгалтерге түсінікті болуы тиіс: қандай мән өзгертілді, қандай есепке алу деректерінің негізінде және оның автоматты есептеу нәтижесінен қандай айырмашылығы бар. Мұндай тіркеу қайта тексеруді жеңілдетеді және қайта толтырғаннан кейін түзетулерді жоғалтпауға көмектеседі.
Жиі қойылатын сұрақтар
2026 жылы 910.00 нысанын қалай толтыру керек? — Қажетті есепті кезеңге арналған нысан редакциясын таңдап, ұйымды, баптаулар мен құжаттарды тексеріңіз, автоматты түрде толтыруды орындаңыз, содан кейін көрсеткіштерді есепке алу тіркелімдерімен салыстырыңыз. Өткен жылдардағы нұсқаулықтардан сандық мәндер мен мерзімдерді автоматты түрде алуға болмайды.
1С жүйесіндегі «910.00 негізгі нысанын есептеу» хабарламасы нені білдіреді? — Бұл хабарлама бағдарламалық есептеу кезеңін білдіреді. Ол өздігінен белгілі бір деректеменің жоқ екенін немесе дұрыс толтырылмағанын көрсетпейді. Есептеу аяқталғаннан кейін бағдарлама хабарламаларын бағалап, қалыптастырылған көрсеткіштерді тексеру керек.
Құжаттарды түзеткеннен кейін есепті қайта толтыруға бола ма? — Иә, бастапқы құжаттарды түзеткеннен кейін есепті қайта толтырған жөн. Оның алдында ағымдағы нұсқаны сақтау немесе қолмен енгізілген мәндерді тіркеу керек, өйткені жаңадан толтырған кезде олар өзгеруі мүмкін.
2022 жылғы 910.00 нысаны жөніндегі нұсқаулық 2026 жылға жарай ма? — Егер интерфейс салыстыруға келетін күйде қалса, оны әрекеттер реттілігімен жалпы танысу үшін пайдалануға болады. Нысан редакциясын, жолдар құрамын, бағдарлама баптауларын және 2026 жылғы есепті кезең қағидаларын жеке анықтау керек.
Есептің дұрыс толтырылғанын қалай тексеруге болады? — Нысан жолдарын есепке алу тіркелімдерімен салыстырып, құжаттарды, күндерді, талдауды және міндетті деректемелерді тексеру, сондай-ақ бағдарлама хабарламаларын қарап шығу керек. Техникалық қатенің болмауы көрсеткіштерді мазмұндық тұрғыдан тексеруді алмастырмайды.
910.00 нысанын толтыруды сипаттағанда ҚР СК-нің 316 және 833, 837–839-баптарына сілтеме жасауға бола ма? — Жоқ. 316-бап уран өндіру кезіндегі жекелеген шығыстар бойынша шегерімдерге, 833-бап ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы өтініштер мен талаптарды қараудың өтпелі тәртібіне, ал 837–839-баптар жекелеген инвестициялық келісімшарттар мен келісімдер бойынша талаптарды сақтауға қатысты (ҚР СК-нің 316, 833, 837, 838, 839-баптары). Бұл баптар 910.00 нысанын толтыру тәртібін белгілемейді.
Дереккөздер
910.00 нысанын толтыру тәртібін құқықтық негіздеу үшін тиісті салық режимі мен есепті кезеңді тікелей реттейтін нормалар қолданылады. ҚР СК-нің 316, 833 және 837–839-баптары өзге құқықтық қатынастарға арналған, сондықтан нысан жолдарын, оны ұсыну мерзімдерін, мөлшерлемелерді немесе лимиттерді сипаттауға негіз бола алмайды (ҚР СК-нің 316, 833, 837, 838, 839-баптары).