--- title: "1С-тегі сұраулар: бухгалтерлік базаның деректерін қалай алуға және тексеруге болады" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-15 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/zaprosy-v-1s-kak-poluchat-i-proveryat-dannye-buhgaltersko-kk source: BuhGPT --- # 1С-тегі сұраулар: бухгалтерлік базаның деректерін қалай алуға және тексеруге болады > **TL;DR:** 2026 жылы 1С-тегі сұрау бухгалтерлік базаның деректерін іріктеу, таңдау, топтастыру және салыстыру үшін пайдаланылады; салықтық тексеру кезінде бұл деректер электрондық жеткізгіште сұратылуы мүмкін, ал салық органы қолданылатын есепке алу жүйесіндегі деректерді қарауға қол жет --- 2026 жылы 1С-тегі сұрау бухгалтерлік базаның деректерін іріктеу, таңдау, топтастыру және салыстыру үшін пайдаланылады; салықтық тексеру кезінде бұл деректер электрондық жеткізгіште сұратылуы мүмкін, ал салық органы қолданылатын есепке алу жүйесіндегі деректерді қарауға қол жеткізуге құқылы (ҚР СК 160, 161-баптары). 1С-тегі сұрау дегеніміз не Сұрау — ақпараттық базада сақталған деректерге жүгіну. Оның көмегімен белгілі бір кезеңдегі құжаттардың тізімін алуға, контрагент бойынша операцияларды табуға, шарттар бойынша сомаларды топтастыруға, бірнеше объектідегі мәліметтерді салыстыруға немесе есепке арналған деректерді дайындауға болады. Сұраудың өзі бухгалтерлік құжат болып табылмайды және бастапқы құжаттарды, тіркелімдерді немесе регламенттелген есептілікті алмастырмайды. Бұл бұрыннан жазылған ақпаратты алу және талдау құралы. Сондықтан нәтиженің дұрыстығы сұрау мәтініне ғана емес, бастапқы деректердің сапасына, есепке алу параметрлеріне және базаның жай-күйіне де байланысты. Бухгалтер үшін сұраулардың практикалық мәні — олардың жұмыс барысында туындайтын сұрақтарға жылдамырақ жауап табуға көмектесуінде: - таңдалған кезеңге қандай құжаттар жатады; - қандай контрагенттер немесе шарттар бойынша қозғалыстар бар; - қажетті талдамалық есеп қай жерде жоқ; - есепке қандай деректер енгізілді; - неліктен бір іріктеудің қорытындысы екіншісінен өзгеше. 1С сұраулар тілі 1С платформасының объектілерімен және тетіктерімен жұмыс істеуге арналған. Сондықтан басқа жүйедегі құрылымдарды тексермей көшіруге болмайды: алдымен нақты конфигурацияда қажетті мәліметтердің қай жерде сақталатынын анықтау керек. Сұраумен жұмыс қалай ұйымдастырылады Әдетте тапсырма мәтін жазудан емес, сұрақты тұжырымдаудан басталады. Мысалы, «сатылымдарды көрсету» деген тұжырым жеткіліксіз. Ұйымды, кезеңді, құжат түрін, өткізілу күйін, валютаны, бөлімшені, қойманы және қажетті егжей-тегжейлілікті анықтау керек. Осыдан кейін деректер көздері анықталады. Тапсырмаға қарай олар анықтамалықтар, құжаттар, кестелік бөліктер немесе тіркелімдер болуы мүмкін. Объектілердің атаулары мен құрамы конфигурацияларға байланысты өзгешеленеді, сондықтан әмбебап сұрау мәтіні әрдайым сәйкес келе бермейді. Бұдан әрі өрістер таңдалып, іріктеу шарттары белгіленеді және қажет болған жағдайда топтастыру қосылады. Егер қорытынды сомалар қажет болса, талдамалық есеп деңгейін алдын ала анықтау маңызды. Бір сома ұйым, контрагент, шарт, құжат немесе номенклатура бойынша көрсетілуі мүмкін — әр нұсқа жеке сұраққа жауап береді. Нәтижені тексеруді қажет ететін жұмыс іріктемесі ретінде қабылдау керек. Ол үшін шағын әрі түсінікті кезеңді алып, бірнеше жолды құжаттармен және стандартты есептермен салыстырған ыңғайлы. Егер қорытындылар сәйкес келмесе, іріктеу шарттарын, құжаттардың күйін, талдамалық есепті, күндерді және деректер көзін тексеру керек. Бухгалтер нені тексеруі керек Негізгі тәуекел — техникалық тұрғыдан дұрыс, бірақ бухгалтерлік сұраққа қате жауап беретін кесте алу. Бұған жол бермеу үшін нәтижені пайдаланар алдында мыналарды тексерген жөн: - қажетті ұйым таңдалған ба; - кезең дұрыс белгіленген бе; - егер тапсырма талап етсе, тек өткізілген құжаттар ескерілген бе; - әртүрлі шарттар, қоймалар немесе бөлімшелер араласып кетпеген бе; - қажетті егжей-тегжейлілік ескерілген бе; - бірнеше дереккөзді салыстыру кезінде жолдардың қайталануы жоқ па; - бақылау қорытындысы стандартты есеппен немесе тексерілген іріктемемен сәйкес келе ме. Жетілдірілген базалар ерекше назар аударуды талап етеді. Оларда қосымша деректемелер, өзгертілген есептер және стандартты емес толтыру қағидалары болуы мүмкін. Конфигурация жаңартылғаннан кейін күрделі сыртқы есептер мен өңдеулерді де базаның сынақ көшірмесінде қайта тексеру қажет. Сұрау салықтық есепке алудың дұрыстығын растайтын жалғыз құрал ретінде пайдаланылмауға тиіс. Салықтық тексеру кезінде салық төлеуші есепке алу құжаттамасын, құжаттар мен мәліметтерді қағаз немесе электрондық жеткізгіштерде ұсынуға, ал тексерушілердің талабы бойынша бухгалтерлік және салықтық есепке алуды автоматтандыру бағдарламасының деректерін қарауға қол жеткізуді қамтамасыз етуге міндетті (ҚР СК 161-бабы). Мұндай жағдайда сұрау ақпаратты іздеу, салыстырып тексеру және дайындау тәсілі ретінде қызмет етеді, бірақ оның нәтижесін есепке алу құжаттамасымен салыстыру қажет. Егер салық салу объектілері мен салық міндеттемелері айқындалатын құжаттар болмаса немесе салық органының талабы бойынша ұсынылмаса, салық салу объектілері активтер, мүлік, міндеттемелер, айналым, кірістер мен шығыстар туралы мәліметтер негізінде жанама әдіспен айқындалуы мүмкін (ҚР СК 173-бабы). Сондықтан сұрау арқылы табылған алшақтықтарды тек қорытынды кестені түзету арқылы емес, құжаттар бойынша талдау маңызды. Қай кезде жетілдіру немесе маманның көмегі қажет Қарапайым тапсырмалар кейде стандартты есепті теңшеу арқылы шешіледі: пайдаланушы конфигурацияны өзгертпей, іріктеулерді, топтастыруларды және қажетті өрістерді таңдайды. Жеке шешімді әзірлемес бұрын қолданылатын нұсқаның үлгілік функционалында қажетті мүмкіндік бар-жоғын тексерген жөн. Әртүрлі объектілердегі деректерді жүйелі түрде біріктіру, көрсеткіштерді белгіленген алгоритм бойынша есептеу, алшақтықтарды автоматты түрде табу немесе компанияда қабылданған нысанды қалыптастыру қажет болса, жетілдіру орынды. Тапсырманы қою үшін күтілетін кестенің үлгісін, бағандардың түсіндірмесін, іріктеу қағидаларын және бақылау нәтижесін дайындаған пайдалы. Іріктемені әзірлеу кезінде қандай мәліметтердің бастапқы есепке алу құжаттарына, бухгалтерлік есеп тіркелімдеріне және салық салу объектілеріне жататынын алдын ала белгілеу керек. Салық органы тексеру кезінде дәл осындай деректерді, соның ішінде қолданылатын ақпараттық жүйеде оларды қарауға қол жеткізуді талап етуі мүмкін (ҚР СК 160-бабы). Бұл қорытынды сомаларды ғана емес, оларды бастапқы жазбаларға дейін дәйекті түрде ашу мүмкіндігін де тексеруге мүмкіндік береді. Салық төлеуші стандартты тексеру файлын — салық органының ақпараттық жүйелері құралдарымен талдау жүргізуге мүмкіндік беретін электрондық форматтағы бухгалтерлік есеп деректерін ұсынуға құқылы (ҚР СК 161-бабы). Сондықтан базаны жүйелі түрде тексеруге арналған техникалық шешімді қорытынды жолдан құжаттарға, тіркелімдерге және қолданылатын талдамалық есепке өтуге болатындай етіп құрған жөн. Егер іріктеме ЭШФ-мен, ЭОА-мен, онлайн-кассамен немесе басқа сыртқы сервистермен байланысты болса, алдымен жүктеудің толықтығы мен деректер алмасудың жай-күйі тексеріледі. Қосылу қатесі, толық емес синхрондау немесе іріктеу кезеңдерінің айырмашылығы дұрыс құрастырылған сұраудың күтілетін деректер жиынтығын толық өңдемеуіне әкелуі мүмкін. Деректер алмасу қалпына келтірілгеннен кейін бақылау іріктемесі қайта қалыптастырылып, сол кезеңдегі құжаттармен салыстырылады. Жиі қойылатын сұрақтар Бухгалтер сұраулармен бағдарламалаусыз жұмыс істей ала ма? — Иә, тапсырмалардың бір бөлігін стандартты есептердің параметрлері арқылы шешуге болады. Күрделі іріктеме жасау үшін нақты конфигурациядағы деректер құрылымын және есепке алу қағидаларын түсіну маңызды. Неліктен сұрау мен стандартты есеп әртүрлі сомаларды көрсетеді? — Бұған кезеңдердің, іріктеулердің, құжаттардың өткізілу күйінің, талдамалық есеп деңгейлерінің немесе деректер көздерінің әртүрлі болуы себеп болуы мүмкін. Жалпы қорытындыны ғана емес, құжаттар бойынша егжей-тегжейлі мәліметтерді де салыстыру керек. Сұрау базадағы деректерді өзгерте ме? — Іріктеме деректерді алуға арналған. Алайда сыртқы өңдеу немесе жетілдіру қосымша әрекеттерді қамтуы мүмкін, сондықтан тексерілмеген шешімдер алдымен сынақ көшірмесінде іске қосылады. 1С жаңартылғаннан кейін сұрауды тексеру керек пе? — Иә, әсіресе есеп немесе өңдеу жетілдірілген болса. Жаңартудан кейін қолданылатын объектілер мен өрістердің қолжетімді екеніне, ал бақылау нәтижесінің құжаттармен және стандартты есептермен сәйкес келетініне көз жеткізу керек. Базаға техникалық талдау қай кезде қажет? — Ол алшақтықтың себебі түсініксіз болғанда, база елеулі түрде жетілдірілгенде, сұрау баяу жұмыс істегенде немесе тапсырма бірнеше ішкі жүйе мен деректер алмасуға қатысты болғанда пайдалы. Талдау аясында деректер көздері, іріктеулер, кестелердің байланыстары және нәтиженің құжаттарға дейінгі егжей-тегжейлі түсіндірмесі тексеріледі. Дереккөздер - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 160-бап «Салықтық тексеру жүргізу кезіндегі салық органы лауазымды адамдарының құқықтары мен міндеттері». - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 161-бап «Салықтық тексеру жүргізу кезіндегі салық төлеушінің (салық агентінің) құқықтары мен міндеттері». - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 173-бап «Салық салу объектілерін және (немесе) салық салуға байланысты объектілерді жанама әдіспен айқындау». --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_