--- title: "Қазақстандағы 2026 жылғы ҚҚС есебі: құжаттар, бухгалтерлік жазбалар және бөлек есепке алу" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-13 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/uchet-nds-v-kazahstane-v-2026-godu-dokumenty-provodki-i-r-kk source: BuhGPT --- # Қазақстандағы 2026 жылғы ҚҚС есебі: құжаттар, бухгалтерлік жазбалар және бөлек есепке алу > **TL;DR:** 2026 жылғы ҚҚС есебі нені білдіреді 2026 жылы ҚҚС есебі 16% мөлшерлеме бойынша жүргізіледі, ал сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС сомалары олардың салық салынатын және салық салынбайтын айналымдар үшін пайдаланылуына қарай ажыратылады; бір --- 2026 жылғы ҚҚС есебі нені білдіреді 2026 жылы ҚҚС есебі 16% мөлшерлеме бойынша жүргізіледі, ал сатып алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша ҚҚС сомалары олардың салық салынатын және салық салынбайтын айналымдар үшін пайдаланылуына қарай ажыратылады; бір мезгілде пайдаланылған кезде бөлек есепке алу қағидалары бойынша бөлу қолданылады (ҚР СК 489-бабы). ҚҚС есебі — бұл қосылған құн салығымен жүргізілетін жүйелі жұмыс: бухгалтер операцияның салықтық салдарын айқындайды, бастапқы құжаттар мен шот-фактураларды тексереді, есептелген ҚҚС пен есепке жатқызылатын сомаларды көрсетеді, ал ҚР СК-де көзделген жағдайларда бөлек салықтық есепке алуды ұйымдастырады. Есепке алу тіркелімдері, бухгалтерлік жазбалар және ақпараттық жүйенің баптаулары әрбір операцияның нақты мазмұнына сәйкес келуге тиіс. Бухгалтердің практикалық міндеті — операцияның сипатын айқындау, сатып алынған тауарлардың, жұмыстардың немесе көрсетілетін қызметтердің мақсатын белгілеу, растаушы құжаттарды жинау, есеп саясатына сәйкес ҚҚС-ты көрсету тәсілін таңдау және бухгалтерлік әрі салықтық есепке алудағы нәтижені бақылау. Жұмысты мынадай ретпен ұйымдастырған жөн: - сатып алу немесе өткізу қай операцияға және салықтық есепке алудың қай санатына жататынын айқындау; - бастапқы құжат пен шот-фактураның мазмұнын тексеру; - сатып алынған тауарлардың, жұмыстардың немесе көрсетілетін қызметтердің салық салынатын, салық салынбайтын не айналымның екі түрі үшін де бір мезгілде пайдаланылатынын белгілеу; - есепке жатқызуға рұқсат етілген және рұқсат етілмеген ҚҚС сомасын айқындау; - қалыптастырылған бухгалтерлік жазбалар мен салық тіркелімдеріндегі жазбаларды тексеру; - салық есептілігі жасалғанға дейін алшақтықтарды жою. Мұндай тәртіп ҚҚС есебін құжаттарды механикалық түрде енгізуге айналдыруға жол бермейді. Әрбір соманың шаруашылық операциямен, тиісті айналыммен және қолданылатын салықтық есепке алу тәсілімен түсінікті әрі расталған байланысы болуға тиіс. ҚР-дағы ҚҚС-ты бөлек есепке алу: ол қашан қажет және қалай жұмыс істейді ҚҚС төлеуші салық салынатын және салық салынбайтын айналымдар үшін пайдаланылатын алынған тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша салық сомаларын бөлек есепке алады. Салық салынатын айналымға арналған сатып алулар бойынша ҚҚС түзету ескеріле отырып, есепке жатқызуға рұқсат етілген сома ретінде, ал салық салынбайтын айналымға арналған сатып алулар бойынша ҚҚС есепке жатқызуға рұқсат етілмеген сома ретінде айқындалады (ҚР СК 489-бабы). Егер тауарлар, жұмыстар немесе көрсетілетін қызметтер салық салынатын және салық салынбайтын айналымдар үшін бір мезгілде пайдаланылса, тиісті ҚҚС сомасы бөлінуге жатады. Есепке жатқызуға рұқсат етілген бөлік салықтық кезеңдегі салық салынатын айналымның салық салынатын және салық салынбайтын айналымдардың жалпы сомасына арақатынасы негізінде айқындалады. Қалдық есепке жатқызуға рұқсат етілмеген ҚҚС сомасы болып танылады (ҚР СК 489-бабы). ҚҚС-ты бөлек есепке алуды қарапайым тілмен үш кезең түрінде көрсетуге болады. Алдымен бухгалтер әрбір сатып алудың мақсатын белгілейді. Содан кейін салық салынатын және салық салынбайтын айналымдармен тікелей байланысты сомаларды бөлек есепке алады. Осыдан соң айналымның екі түрі үшін де бір мезгілде пайдаланылатын жалпы сатып алулар бойынша ҚҚС-ты бөледі. Бөлек салықтық есепке алудың жалпы қағидалары ҚР СК-де салық салудың ерекше шарттары көзделген бөлінетін санаттарға қолданылады. Мұндай санаттарға, атап айтқанда, қызмет түрлері, өткізу бойынша айналымдар, кіріс түрлері, құрылыс объектілері және салық мөлшерлемелері жатады. Кодексте бөлек есепке алу талап етілетін объектілерді салықтық міндеттемелерді есептеу кезінде біріктіруге болмайды (ҚР СК 210-бабы). Салық төлеуші бөлек салықтық есепке алуды жүргізу тәртібін салықтық есепке алу саясатында дербес бекітеді. Онда қолданылатын санаттарды, жалпы кірістер мен шығыстардың тізбесін, сондай-ақ оларды бөлінетін санаттар мен өзге қызмет арасында бөлу әдістерін айқындау қажет (ҚР СК 210-бабы). Бөлек есепке алуды салықтық кезеңнің соңына дейін кейінге қалдырмаған жөн. Сатып алулардың мақсатын құжаттарды өңдеу кезінде айқындау, ал жалпы сомалар мен оларды бөлу негіздерін тұрақты түрде бақылау ыңғайлы. Бұл бекітілген салықтық есепке алу саясатын дәйекті қолдануды қамтамасыз етеді және операциялардың қате жіктелуін уақтылы анықтауға мүмкіндік береді. Экспорттық операцияларға байланысты сатып алулар ерекше назар аударуды талап етеді. Шартта экспорттың көрсетілуі немесе контрагенттің атауы шығыстың мақсатын талдауды алмастырмайды. Бухгалтер сатып алудың қай айналыммен: салық салынатын, салық салынбайтын немесе екеуімен де бір мезгілде байланысты екенін белгілеуі қажет. Соманы тікелей жатқызу немесе оны бөлек есепке алу қағидалары бойынша бөлу осыған байланысты болады (ҚР СК 489-бабы). ҚҚС-тың бухгалтерлік есебі және 1С жүйесіндегі операцияларды тексеру ҚҚС-тың бухгалтерлік есебі бастапқы құжаттарды өңдеуді, операцияны бухгалтерлік есеп шоттарында көрсетуді және салық тіркелімдеріне арналған деректерді қалыптастыруды қамтиды. Ақпараттық жүйенің баптаулары ұйымда қабылданған есепке алу тәртібін көрсетуге тиіс, алайда құжатты өткізудің нәтижесін операцияның мәні мен растаушы құжаттар бойынша бағалау қажет. Сатып алуды тексеру кезінде бухгалтер үшін тауарлардың, жұмыстардың немесе көрсетілетін қызметтердің қандай айналым үшін пайдаланылатынын белгілеу маңызды. Егер мақсаты тек салық салынатын айналыммен байланысты болса, сома есепке жатқызуға рұқсат етілген ҚҚС қағидалары бойынша қарастырылады. Тек салық салынбайтын айналым үшін пайдаланылған кезде ол есепке жатқызуға рұқсат етілмеген ҚҚС-қа жатады. Бір мезгілде пайдаланылған жағдайда салықтық кезеңдегі салық салынатын айналым мен жалпы айналымның арақатынасына негізделген бөлу қолданылады (ҚР СК 489-бабы). Егер күтілетін деректер бухгалтерлік жазбаларда, тіркелімдерде немесе есепте көрінбесе, бухгалтер мыналарды тексеруі керек: - шаруашылық операцияның түрін, күнін және мазмұнын; - бастапқы құжат пен шот-фактураны; - ҚҚС мақсаттары үшін операцияның мәртебесін; - сатып алынған тауарлардың, жұмыстардың немесе көрсетілетін қызметтердің мақсатын; - бөлек салықтық есепке алу санатын; - құжаттың параметрлері мен қолданылатын есепке алу баптауларын; - бухгалтерлік шоттар мен салық тіркелімдеріндегі қозғалыстарды; - нәтиженің салықтық есепке алу саясатына сәйкестігін. Құжатты өткізу кезіндегі бағдарламаның хабарламасы, ең алдымен, толтырылған деректемелердің немесе баптаулардың үйлеспейтінін көрсетеді. Оларды бастапқы құжаттармен және сатып алудың нақты мақсатымен салыстырғаннан кейін түзету керек. Түзетуден кейін құжатты қайта өткізіп, бүкіл нәтижені: бухгалтерлік жазбаларды, тіркелімдердегі қозғалыстарды және есептердің көрсеткіштерін тексеру қажет. Жалпы сатып алулар үшін бағдарламада еркін бөлу тәсілін таңдау жеткіліксіз. Есепке жатқызуға рұқсат етілген ҚҚС сомасын есептеу кезінде бөлек есепке алу формуласында көзделгендей, тиісті салықтық кезеңдегі салық салынатын айналым мен салық салынатын және салық салынбайтын айналымдардың жалпы сомасы ескерілуге тиіс (ҚР СК 489-бабы). Есептелген ҚҚС-ты бақылау да ақпараттық жүйенің автоматты тексеруімен шектелмеуге тиіс. Есептің нәтижелерін шот-фактуралармен, бастапқы құжаттармен, бухгалтерлік жазбалармен және салық тіркелімдерімен салыстыру қажет. Егер есепке алу деңгейлері арасында алшақтық болса, алдымен бастапқы құжат, содан кейін операцияның жіктелуі, баптаулар және қалыптастырылған жазбалар тексеріледі. 2026 жылы ҚҚС-ты практикалық бақылауды «операция — құжат — сатып алудың мақсаты — баптау — бухгалтерлік жазба — салық тіркелімі — есеп» тізбегі бойынша құрған ыңғайлы. Мұндай тәртіп енгізу қателерін, сатып алудың айналым түріне қате жатқызылуын және жалпы сомалардың дұрыс бөлінбеуін анықтауға көмектеседі. Жиі қойылатын сұрақтар ҚҚС бойынша бөлек есепке алу қашан жүргізіледі? — Алынған тауарлар, жұмыстар немесе көрсетілетін қызметтер салық салынатын және салық салынбайтын айналымдар үшін пайдаланылған кезде. Айналымның әрбір түрімен тікелей байланысты сомалар бөлек есепке алынады, ал екі түрі үшін де бір мезгілде пайдаланылатын сатып алулар бойынша ҚҚС белгіленген формула бойынша бөлінеді (ҚР СК 489-бабы). ҚҚС-ты бөлек есепке алуды қарапайым тілмен қалай ұйымдастыруға болады? — Алдымен әрбір сатып алудың мақсатын айқындап, нақты айналыммен байланысы белгіленген сомаларды оған тікелей жатқызыңыз. Содан кейін жалпы сатып алуларды бөліп көрсетіп, олар бойынша ҚҚС-ты салық салынатын айналымның салық салынатын және салық салынбайтын айналымдардың жалпы сомасына арақатынасы негізінде бөліңіз (ҚР СК 489-бабы). Бөлек салықтық есепке алу тәртібін қайда бекіту керек? — Ұйымның салықтық есепке алу саясатында. Салық төлеуші онда есепке алу тәртібін, жалпы кірістер мен шығыстардың тізбесін және оларды бөлінетін санаттар мен өзге қызмет арасында бөлу әдістерін дербес белгілейді (ҚР СК 210-бабы). Неліктен 1С құжат параметрлерін немесе шығыстар бабын өзгертуді талап етеді? — Мұндай хабарлама толтырылған деректемелердің қолданылатын есепке алу баптауымен үйлеспейтінін білдіреді. Көрсетілген жолды бастапқы құжатпен, сатып алудың мақсатымен және салықтық есепке алу саясатында бекітілген тәртіппен салыстырып, содан кейін құжатты қайта өткізу керек. Тіркелім деректері мен бухгалтерлік жазбалар сәйкес келмесе, нені тексеру керек? — Бастапқы құжатты, шот-фактураны, ҚҚС мақсаттары үшін операцияның жіктелуін, сатып алудың мақсатын, есепте көрсету параметрлерін және құжат қозғалыстарын тексеріңіз. Қорытынды жазбалар нақты операцияға және қабылданған салықтық есепке алу саясатына сәйкес келуге тиіс. Есептелген ҚҚС есебін қалай тексеруге болады? — Есептелген ҚҚС бойынша есеп көрсеткіштерін шот-фактуралармен, бастапқы құжаттармен, бухгалтерлік жазбалармен және салық тіркелімдерімен салыстырыңыз. Алшақтықтарды бастапқы операция мен құжаттан бастап ретімен талдау қажет. Дереккөздер Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 210-бап «Бөлек салықтық есепке алуды жүргізу қағидалары». Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 489-бап «Бөлек есепке алуды жүргізу арқылы есепке жатқызуға рұқсат етілген қосылған құн салығының сомаларын айқындау тәртібі». --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_