---
title: "Эквайринг төлемдерінің түрлері» анықтамалығы Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия 3.0-де — баптау, банк комиссиясы, өткізбелер"
country: KZ
lang: kk
author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti)
date: 2026-09-08
canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/spravochnik-vidy-oplat-ekvayringa-v-1s-buhgalteriya-dlya--kk
source: BuhGPT
---

# Эквайринг төлемдерінің түрлері» анықтамалығы Қазақстанға арналған 1С:Бухгалтерия 3.0-де — баптау, банк комиссиясы, өткізбелер

> **TL;DR:** «Қазақстанға арналған Бухгалтерия» 3.0.74.2 релизінде (3.0 редакциясы) тексерілді. Таңертең сіз эквайер-банктің үзінді көшірмесін салыстырып жатырсыз. Касса кеше терминал арқылы 116 000 ₸ сомаға сату жүргізді, ал ағымдағы шотқа банк небәрі 113 680 ₸ есептеді. Кассир қателеспег

---

«Қазақстанға арналған Бухгалтерия» 3.0.74.2 релизінде (3.0 редакциясы) тексерілді.

Таңертең сіз эквайер-банктің үзінді көшірмесін салыстырып жатырсыз. Касса кеше терминал арқылы 116 000 ₸ сомаға сату жүргізді, ал ағымдағы шотқа банк небәрі 113 680 ₸ есептеді. Кассир қателеспеген — банк өзінің сауда шегерімін (эквайринг үшін комиссияны) ұстап қалды. Егер бағдарламада бұл айырманы қайда жатқызу керектігі және «жолдағы» ақша қай шотта тұратыны бапталмаса, сізде 1210 шоты бойынша сальдо сәйкес келмейді, ал банк комиссиясы шығынға түспейді. Мұның бәрі бір рет реттеледі — «Эквайринг төлемдерінің түрлері» анықтамалығында. Бапталды — және әрі қарай құжаттар карталық түсімді қажетті шоттарға өздері бөліп орналастырады.

1. Мақсаты

Анықтамалық POS-терминал арқылы карталармен қолма-қол ақшасыз төлемнің баптауларын сақтайды: терминалды қандай эквайер-банк қызмет көрсететіні, қандай шарт бойынша, жолдағы ақша қай шотта есепке алынатыны және банк қандай комиссия пайызын ұстап қалатыны. Әрбір элемент — бұл «төлем үлгісі», оны сіз кассалық құжаттарда таңдайсыз, ол арқылы карталық түсім мен комиссия автоматты түрде тарқатылады.

2. Қайдан табуға болады

Анықтамалық қызметтік болып табылады, оның көрнекі жерде жеке тармағы жоқ. Ашудың екі жолы бар:

- Құжаттар арқылы. «Банк және касса» → «Төлем картасы бойынша операция» бөлімі (немесе картамен төлеу арқылы «Бөлшек сату туралы есеп») → «Төлем түрі» өрісінде «Бәрін көрсету» басыңыз → элементті жасауға және өңдеуге болатын анықтамалық тізімі ашылады.

- Терминал баптаулары арқылы. «Банк және касса» → «Қосылатын жабдық / Эквайринг терминалы» бөлімі — онда төлем түрі терминал деректемелеріне қойылады.

1С навигациялық сілтемесі (Сервис → «Навигациялық сілтеме бойынша өту», немесе веб-клиентте Ctrl+F11):

e1cib/list/Справочник.ВидыОплатЭквайринга

Оны кірістіріңіз — анықтамалық мәзір бойынша адаспай тікелей ашылады.

2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады

«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» мәзірі (немесе оң жақ жоғарғы бұрыштағы ℹ белгісі). Ашылған терезеде:

- Платформа нұсқасы — мысалы, 8.3.24.х;

- Конфигурация — «Қазақстанға арналған Бухгалтерия», 3.0 редакциясы, 3.0.74.2 релизі.

Егер сіздің релизіңіз төмен болса — өрістердің құрамы мен әдепкі шоттар өзгеше болуы мүмкін. Нұсқаулық 3.0.74.2 үшін жазылған.

3. Қалай толтыруға болады

Анықтамалық элементін ашасыз («Жасау» түймесі). Өрістерді бір-бірлеп талдаймыз — «міндетті/міндетті емес» деп емес, ол не үшін керек және қателік немен қауіп төндіреді деп.

Өріс
Не үшін керек
Дұрыс толтырмасаңыз не болады

Атауы (МІНДЕТТІ)
Таңдау тізімдерінде көретін атау: «Halyk Visa/MC», «Kaspi Pay», «Халық банк, №1 терминал».
Бос болса сақталмайды. Түсініксіз болса («1-түр») — кейін терминалдарды шатастырып, түсімді басқа шотқа жатқызасыз.

Төлем типі (МІНДЕТТІ)
Есеп схемасын анықтайды: Төлем картасы, Банктік несие (бөліп төлеу), Сыйлық сертификаты. Классикалық эквайринг үшін — Төлем картасы.
Картаның орнына «несиені» таңдасаңыз — бағдарлама басқа шартты және басқа тарқатуды күтеді, жолдағы ақша жабылмайды.

Эквайер-банк (Контрагент) (МІНДЕТТІ)
Терминалды қызмет көрсететін және түсімді есептейтін банк. Ол бойынша 1210 шоты бойынша өзара есеп айырысулар жүреді.
Басқа банкті көрсетсеңіз — комиссия мен есептеу бөгде контрагентте «ілініп» қалады, үзінді сатулармен байланыспайды.

Шарт (МІНДЕТТІ)
Банкпен эквайринг шарты, шарт түрі — «Өзге». Өзара есеп айырысулар аналитикасы ол бойынша жүреді.
Шарт жоқ болса немесе түрі дұрыс болмаса — банктен ақша түсу құжаты өткізілмейді.

Есеп айырысу шоты (жолдағы ақша)
Картамен төлеу сәтінен бастап банк есептегенге дейін ақша «ілініп» тұратын шот. Әдепкі бойынша 1210 (сатып алушылардың қысқа мерзімді ДБ); жиі эквайринг үшін бөлек субшот бөлінеді.
Дұрыс емес шотты қалдырсаңыз — карталар бойынша сальдо кәдімгі дебиторлықпен араласады, салыстыру қиындайды.

Банк комиссиясының пайызы (сауда шегерімі)
Банк әрбір операциядан ұстап қалатын мөлшерлеме (әдетте 1,5–2,7%). Бағдарлама есептеу кезінде комиссияны өзі есептейді.
0 немесе дұрыс емес пайыз қойсаңыз — комиссия есептелмейді, қолмен енгізуге тура келеді; шығындар кемітіледі/асырылады.

Комиссияға арналған шығын шоты (бабы)
Банк ұстап қалған комиссияны қайда жатқызу керек. Әдетте 7210 «Әкімшілік шығындар» «Банк қызметтері / эквайринг комиссиясы» бабымен.
Толтырмасаңыз — комиссия әдепкі шотқа түседі немесе қолмен енгізуді талап етеді.

Валюта
Банкпен есеп айырысу валютасы. ҚР үшін — теңге (₸).
Валюта шарт валютасынан өзгеше болса — өткізу кезінде қателік.

Толтырғаннан кейін — «Жазу және жабу». Бір элемент = бір терминал/бір банктің бір карта типі. Егер банктер немесе терминалдар бірнешеу болса — әрқайсысына бір-бір элементтен енгізіңіз.

4. Проводкалармен талданған мысал

Шарты. Дүкен ЖТР-де, ҚҚС төлеушісі. Күн ішінде Халық банктің терминалы бойынша 116 000 ₸ сомаға тауар сатылды (соның ішінде ҚҚС 16%). Тауар өзіндік құны — 70 000 ₸. Шарт бойынша эквайринг комиссиясы — 2%. «Halyk эквайринг» төлем түрі бапталған: эквайер-банк — Халық банк, есеп айырысу шоты — 1210, комиссия — 7210, мөлшерлеме 2%.

Есептейміз:

- ҚҚС: 116 000 × 16 / 116 = 16 000 ₸;

- ҚҚС-сыз кіріс: 116 000 − 16 000 = 100 000 ₸;

- Банк комиссиясы: 116 000 × 2% = 2 320 ₸;

- Банк есептейді: 116 000 − 2 320 = 113 680 ₸.

1-қадам. «Бөлшек сату туралы есеп» (картамен төлеу) — түсім мен жолдағы ақшаны тіркейді:

Дт
Кт
Сома, ₸
Мазмұны

1210
6010
100 000
Өткізуден түскен кіріс (ҚҚС-сыз)

1210
3130
16 000
Төленуге тиіс ҚҚС (16%)

7010
1330
70 000
Тауардың өзіндік құны есептен шығарылды

1210 дебеті бойынша барлығы — эквайер-банктегі 116 000 ₸ «жолдағы ақша».

2-қадам. «Есеп айырысу шотына түсу» (банк үзіндісі бойынша) немесе «Төлем картасы бойынша операция» — банк комиссияны шегеріп ақша есептеді:

Дт
Кт
Сома, ₸
Мазмұны

1030
1210
113 680
Түсімнің ағымдағы шотқа есептелуі

7210
1210
2 320
Банк комиссиясы ұсталды (2%)

Екі құжаттан кейін осы банк бойынша 1210 шоты нөлге дейін жабылады: 116 000 (Дт) = 113 680 + 2 320 (Кт). 2 320 ₸ комиссия кезең шығындарына түсті. Дәл сол таңертең басталған, үзіндідегі «жетіспейтін» сома орнына келді.

5. Операция түрлері (төлем типі)

Анықтамалық есеп схемасын «Төлем типі» деректемесі арқылы белгілейді:

- Төлем картасы — классикалық эквайринг (Visa/MasterCard, жергілікті карталар). Жолдағы ақша → комиссияны шегеріп есептеу.

- Банктік несие / бөліп төлеу — несиеге сату (Kaspi Red, банктің бөліп төлеуі). Банк бүкіл соманы аударады, комиссия/дисконт шарт талаптары бойынша ұсталады.

- Сыйлық сертификаты / өзге — сирек, аралас төлем схемаларында қолданылады.

POS арқылы кәдімгі эквайринг үшін «Төлем картасын» таңдаңыз.

6. Қолданғанда не қалыптасады

Анықтамалықтың өзі — бұл баптау, ол ешнәрсе өткізбейді және қозғалыстар жасамайды. Проводкалар мен қозғалыстарды төлем түрі таңдалған құжаттар қалыптастырады:

- Проводкалар — жоғарыдағы мысалдағыдай: Дт 1210 (жолдағы ақша), Дт 1030 (есептеу), Дт 7210 (комиссия), Кт 6010/3130.

- Регистрлер бойынша қозғалыстар — эквайер-банкпен өзара есеп айырысулар, ақша қаражатының есебі, ҚҚС регистрлері (бөлшек сауда кезінде 3130 үшін).

- Электрондық құжаттар (ЭШФ/ТТН) — эквайрингтің өзі ЭШФ тудырмайды. Бірақ бөлшек саудада ЭШФ жазып беру қажет болса (заңды тұлғаға сату, БСН-мен чек), шот-фактура жалпы негіздерде ЭШФ АЖ-де «ЭШФ (шығыс)» арқылы жазылады; тауар алып қою/бақыланатын тізбеден болса, ТТН ресімделеді. Төлем түрі ЭШФ құрамына әсер етпейді — ол тек ақшалай бөлікті анықтайды.

7. Баспа нысандары

Анықтамалық-баптаудың өзіндік баспа нысандары жоқ — «төлем түрінің карточкасын» басып шығарудың қажеті жоқ. Тізімнен терминал баптауларын салыстыру үшін тізімді басып шығару қолжетімді («Тағы» → «Тізімді шығару» түймесі). Баспа нысандары ( БКМ чегі, тауарлық чек, ЭШФ, эквайринг бойынша есеп-анықтама) осы төлем түрі қолданылатын сату құжаттарында және бөлшек сату туралы есепте қалыптасады.

8. Жиі кездесетін қателер

«"Шарт" өрісі толтырылмаған» (картамен құжатты өткізу кезінде).
Себебі: төлем түрінде эквайер-банкпен шарт таңдалмаған, немесе шарттың түрі дұрыс емес. Анықтамалық элементін ашып, түрі «Өзге» болатын шартты көрсетіңіз.

«Есеп айырысу есебінің шоты толтырылмаған» / ақша шотта «ілініп» тұр.
Төлем түрінде есеп айырысу шоты бос. 1210 қойыңыз (немесе өз эквайринг субшотыңыз). Әйтпесе карталар бойынша сальдо есептеумен жабылмайды.

1210 бойынша сальдо комиссия сомасына сәйкес келмейді.
Комиссия пайызы немесе шығын шоты бапталмаған. Есептеу кезінде банк азырақ берді, ал комиссияны есептен шығаратын жер жоқ. Пайызды және «Банк қызметтері» бабымен 7210 шотын толтырыңыз.

«Шарт валютасы есеп айырысу валютасына сәйкес келмейді».
Төлем түрінде шарт валютасынан өзгеше валюта тұр. ҚР үшін — барлық жерде теңге (₸).

Төлем түрлерінің қайталануы.
Бір терминалға бірнеше бірдей элемент енгізілген — түсім әртүрлі субшоттарға тарқатылады, салыстыру «ауытқиды». Бір өзекті элементті қалдырыңыз, артықтарын жоюға белгілеңіз.

9. FAQ

С: Картамен төленген ақша банк есептегенге дейін қай шотта есепке алынады?
Ж: Төлем түрінде көрсетілген есеп айырысу шотында — әдепкі бойынша 1210 (қысқа мерзімді дебиторлық берешек). Бұл «жолдағы ақша»: олар ағымдағы шотқа есептеу құжатымен жабылады.

С: Эквайер-банктің комиссиясын қайда жатқызу керек?
Ж: Кезең шығындарына — әдетте 7210 «Әкімшілік шығындар» шоты, «Банк қызметтері / эквайринг комиссиясы» бабы. Мөлшерлемені «Комиссия пайызы» өрісінде белгілейсіз, бағдарлама соманы автоматты түрде есептейді.

С: Эквайринг комиссиясы ҚҚС-қа жата ма және оны есепке алуға бола ма?
Ж: Эквайринг бойынша банк қызметтері ҚР-да ҚҚС-тан босатылған, сондықтан комиссия бойынша есепке алынатын ҚҚС жоқ. Барлық ұсталған сома шығынға түседі. Өткізудің өзі жалпы тәртіпте 16% мөлшерлемесі бойынша ҚҚС-қа жатады.

С: Картамен сатуға ЭШФ жазып беру керек пе?
Ж: Жеке тұлғаларға бөлшек сауда ЭШФ талап етпейді — фискалдық чек жеткілікті. Егер сатып алушы заңды тұлға/ЖК болса немесе БСН-мен чек бойынша ЭШФ сұралса, шот-фактураны жалпы негіздерде ЭШФ АЖ арқылы жазасыз. Төлем әдісі (карта немесе қолма-қол) ЭШФ бойынша міндеттемеге әсер етпейді.

С: «Эквайринг төлемдерінің түрлері» кәдімгі «Төлем түрлерінен» немен ерекшеленеді?
Ж: Бұл терминал арқылы карталық операцияларға арналған мамандандырылған баптау: эквайер-банк, шарт, сауда шегерімінің пайызы. Кәдімгі төлем түрлері комиссия пайызы мен эквайер-банкті сақтамауы мүмкін.

С: Егер менде бір банктен екі терминал болса, қанша элемент енгізу керек?
Ж: Әдетте әрбір терминалға (немесе әрбір карта типіне) бір-бір элементтен, егер комиссия шарттары әртүрлі болса немесе түсімді бөлек көру қажет болса. Егер шарттар бірдей болса — біреуімен жасауға болады.

С: Бөліп төлеуге сату (Kaspi Red) — ол да осында бапталады ма?
Ж: Иә, «Банктік несие / бөліп төлеу» төлем типі арқылы. Айырмашылығы, банк соманы несие шартының талаптары бойынша аударады, дисконт/комиссия кәдімгі картадағыдан өзгеше ұсталады.

С: Банк неге терминал жүргізгеннен азырақ есептеді?
Ж: Банк сауда шегерімін (эквайринг комиссиясын) ұстап қалады. Айырма — бұл сіздің 7210 шотындағы шығыныңыз. Комиссия пайызы дұрыс бапталған кезде бағдарлама есептеу мен комиссияны өзі бөліп орналастырады.

С: Төлем түрінің дұрыс бапталғанын қалай тексеруге болады?
Ж: Сынақ құжаттар жұбын өткізіңіз (картамен бөлшек сату + есептеу) және банк бөлінісінде 1210 шоты бойынша АСВ қараңыз: есептеуден кейін сальдо нөлдік болуы керек, ал комиссия — 7210-да.

С: Қолданыстағы төлем түрінің есеп айырысу шотын өзгертуге бола ма?
Ж: Болады, бірақ жаңа проводкалар жаңа шот бойынша жүреді, ал ескілері бұрынғысында қалады. Кезең шекарасында өзгертіп, жабылмаған қалдықтарды қайта тарқатқан жөн, әйтпесе сальдо «екіге бөлінеді».

10. Сабақтас құжаттар

- Не негізінде/қайда қолданылады: анықтамалық «Бөлшек сату туралы есеп», «Төлем картасы бойынша операция», «Сатып алушыдан төлем картасымен төлем», сондай-ақ эквайринг терминалының баптауларына қойылады.

- Кейін не енгізіледі: карталық сатудан кейін — түсімді есептеу және комиссияны есептен шығару үшін «Есеп айырысу шотына түсу» (банк үзіндісі бойынша); қажет болса — тізбедегі тауарлар бойынша ЭШФ (шығыс) және ТТН.

- Байланысты анықтамалықтар: «Контрагенттер» (эквайер-банк), «Шарттар», «Шығын баптары», «Банк шоттары».

Қолтаңба

Әдістемелік нұсқаулық «Қазақстанға арналған Бухгалтерия», 3.0 редакциясы, 3.0.74.2 релизі үшін дайындалды. Сандық параметрлер ҚР нормалары бойынша 2026 жылға берілген: ҚҚС 16%, АЕК 4 325 ₸, ЕТЖ 85 000 ₸. Өз релизіңізді «Анықтама» → «Бағдарлама туралы» арқылы тексеріңіз — өзге нұсқада өрістердің құрамы өзгеше болуы мүмкін.

---
_BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_