--- title: "«Физикалық тұлғамен есеп айырысу туралы анықтама» (Қазақстан үшін Бухгалтерия 3.0)" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-09-07 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/otchet-spravka-o-raschetah-s-fizicheskim-licom-buhgalteri-kk source: BuhGPT --- # «Физикалық тұлғамен есеп айырысу туралы анықтама» (Қазақстан үшін Бухгалтерия 3.0) > **TL;DR:** 1. Объектінің идентификациясы Сипаттама Мәні Объект түрі Есеп ( Есеп ) деректерді компоновка жүйесінде (ДКЖ) Аты ФизикалықЛицомБойыншаЕсеп Толық жол Есеп.ФизикалықЛицомБойыншаЕсеп Синоним «Физикалық тұлғамен есептер туралы анықтама» Конфигурация Қазақстан үшін Бухгалтерия 3.0. --- 1. Объектінің идентификациясы Сипаттама Мәні Объект түрі Есеп (Есеп) деректерді компоновка жүйесінде (ДКЖ) Аты ФизикалықЛицомБойыншаЕсеп Толық жол Есеп.ФизикалықЛицомБойыншаЕсеп Синоним «Физикалық тұлғамен есептер туралы анықтама» Конфигурация Қазақстан үшін Бухгалтерия 3.0.74.2 Шығарылған релиз 3.0.73 Есеп айырысу валютасы теңге (₸) Қайдан табуға болады e1cib/list/Есеп.ФизикалықЛицомБойыншаЕсеп Мақсаты. Есеп ұйымның (салық төлеушінің) нақты физикалық тұлғамен өзара есеп айырысуы бойынша анықтама құрастырады: есептелген және төленген сомаларды, ұсталымдарды және есеп айырысудың ағымдағы жағдайын жинақтайды (кіріс қалдығы → айналымдар → шығыс қалдығы). Анықтаманы физикалық тұлғаға тексеру үшін немесе ұйым ішінде физикалық тұлғалармен есеп айырысуды инвентаризациялау кезінде пайдалануға ыңғайлы. Пайдаланушылар: бухгалтерлер мен есепшілер. Есеп сұраныс бойынша қалыптастырылады — физикалық тұлғаның өтініші, тексеру, есеп айырысу кезеңін жабу кезінде. Маңызды: бұл аналитикалық есеп «тек оқу үшін». Ол ештеңе өткізбейді және ақпараттық базаға жазбайды, бухгалтерлік жазбаларды және регистрлер бойынша қозғалыстарды қалыптастырмайды. Нақты физикалық тұлға есептің параметрлері (настройкалары) арқылы анықталады; физикалық тұлғаны таңдау үшін жеке реквизит жоқ, ал Салық төлеуші параметрі есеп айырысу жүргізілетін ұйымды көрсетеді. 2. Тақырып реквизиттері және кестелік бөліктер 2.1 Тақырып реквизиттері (ДКЖ параметрлері) Барлық реквизиттер — есептің параметрлері. Ешқайсысы метадеректер деңгейінде міндетті деп белгіленбеген (fill_value_required = DontCheck). Аты Түрі Міндеттілігі Мақсаты ПериодБасы xs:dateTime Міндетті емес Есеп айырысулар кезеңінің басталу күні; таңдау шекарасының сол жағы. Есеп айырысудың кіріс қалдығын анықтайды ПериодАяғы xs:dateTime Міндетті емес Кезеңнің аяқталу күні; таңдау шекарасының оң жағы. Шығыс қалдығын анықтайды Салық төлеуші CatalogRef.Ұйымдар Міндетті емес Анықтама құрастырылатын ұйым; таңдалған заңды тұлға бойынша деректерді сүзеді ҚұрылымдықБөлімдерТізімі xs:string Міндетті емес Тақырып/настройка панелінде таңдалған бөлімдердің мәтіндік көрінісі ТүсіндіруРежимі xs:boolean Интерактивті түсіндіруді қосады — есеп айырысудың бастапқы құжаттарына ұяшықтан өту 2.2 Кестелік бөліктер Кестелік бөлік Көрсеткіштер ДКЖ бойынша көрсеткіштерді баптау кестесі: анықтамаға шығарылатын сомалық/аналитикалық көрсеткіштерді анықтайды (мысалы, есептелген, төленген, ұсталған, қалдық). Нақты тізім компоновка схемасы арқылы қалыптасады және объект картасында атпен бекітілмеген. Аты Түрі Мақсаты Пайдалану xs:boolean Көрсеткіштің анықтамаға енгізілгенін білдіретін белгі Өріс xs:string Деректер компоновка схемасындағы көрсеткіштің (ресурс) жүйелік аты Көрініс xs:string Интерфейстегі көрсеткіштің пайдаланушы аты 3. Формалар Объект картасында формалар тізімі бос (metadata.forms = []). Пайдаланушыға стандартты ДКЖ бойынша есеп формасы (платформа типтік аты — ЕсепФормасы) қолжетімді, онда кезең өрісі, настройка панелі (сүзгілер, көрсеткіштер) және қалыптастыру командалары бар. Форма Мақсаты Есеп формасы (типтік, платформа арқылы генерацияланады) Период пен сүзгілерді енгізу (оның ішінде физикалық тұлғаны таңдау), көрсеткіштерді таңдау, кестелік құжатты қалыптастыру және шығару, интерактивті түсіндіру Негізгі форманың нақты аты картада бекітілмеген — (анықталмаған); форманың нақты құрамын «тірі» интерфейстен оқу қажет. 4. Модульдердің негізгі процедуралары Есепте арнайы BSL процедуралары жоқ. ДКЖ бойынша есеп үшін стандартты өңдегіштер қолданылады: - Объект модулі → НәтиженіКомпоновкаКезінде(НәтижеҚұжаты, СтандарттыӨңдеу) — шығуды бағдарламалық түрде өзгерту: жолдарды қайта қалыптастыру, ұйым/физикалық тұлғаның реквизиттерін енгізу, анықтама тақырыбын рәсімдеу. - Форма модулі → СервердеЖасау — әдепкі бойынша кезеңді орнату, сүзгілердің мәндерін (ағымдағы ұйым) орнату, шартты безендіру мен көрінуін баптау. - Форма модулі → АшуКезінде / ТолтыруТексеруӨңдеуі — қалыптастыру алдында кезеңнің берілгенін және сүзгілерде физикалық тұлғаның таңдалғанын бақылау. - Деректер компоновка схемасы (ДКЖ) — негізгі бизнес логика: деректер жиынтығы (есеп айырысу/жинақтау регистрлеріне сұраулар), ПериодБасы/ПериодАяғы/Салық төлеуші параметрлері, ресурс-көрсеткіштер, макет және әдепкі бойынша баптаулар. Нақты процедуралардың аттары мен жолдары релизге байланысты — 3.0.74.2 эталон жеткізілімін тексеруді талап етеді. 5. Өткізу және қозғалыстар Объект есеп, құжат емес. Ол: - өткізілмейді және ӨткізуӨңдеуі процедуралары жоқ; - жазбаларды қалыптастырмайды және регистер бойынша қозғалыстарды жасамайды; - тек оқу үшін жұмыс істейді — есеп айырысу регистрлерінен және бухгалтерлік қорытындылардан бұрыннан бар деректерді таңдайды. Есеп тек көрсетеді бастапқы құжаттармен қалыптасқан өзара есеп айырысуларды. Физикалық тұлғамен есептер бойынша анықтама үшін РК типтік шот жоспары бойынша шоттар қызмет етеді: 1210 (қысқа мерзімді дебиторлық берешек), 3310/3390 (КЗ), 1030 (ағымдағы шоттардағы ақша) — төлемдер бөлігінде, сондай-ақ персоналмен және есеп берушілермен есеп айырысулар шоттары. Сомалар (ИПН, ОПВ, жарналар) РК 2026 нормалары бойынша есептеу/төлеу құжаттарымен қалыптасады (қараңыз: FAQ) және есепте тек көрсетіледі. 6. Байланысты объектілер және негізінде енгізу - Справочник Ұйымдар — Салық төлеуші параметрі (анықтама құрастырылатын заңды тұлға). - Справочник ФизикалықТұлғалар (және/немесе контрагент-физикалық тұлғалар) — анықтаманың субъектісі, сүзгілер арқылы анықталады. - Справочник ҚұрылымдықБөлімдер/ҰйымдардыңБөлімшелері — ҚұрылымдықБөлімдерТізімі үшін дереккөз. - Есеп айырысуға арналған бастапқы құжаттар — түсіндіру қабылдағыштары: сату/түсу құжаттары, төлем және кассалық құжаттар, физикалық тұлғаға есептеулер мен төлемдер. Оларға өту түсіндіру режимі арқылы жүзеге асырылады. Негізінде енгізу есептер үшін қолданылмайды. Есеп өзі физикалық тұлға немесе ұйым карточкаларынан түсіндіру/байланысты команда ретінде ашылуы мүмкін. 7. Кеңейту нүктелері - Деректер компоновка схемасы (ДКЖ) — стандартты баптау нүктесі: деректер жиынтықтарын, көрсеткіштерді (ресурстарды), сүзгі өрістерін, есеп нұсқаларын және кодты өзгертпей пайдаланушы баптауларын қосу. - Есеп нұсқалары — типтік тексеру сценарийлері үшін дайын баптауларды (көрсеткіштер жиынтығы, сүзгілер, топтастырулар) сақтау. - Объект модуліндегі НәтиженіКомпоновкаКезінде өңдегіші — шығуды бағдарламалық түрде баптау (стандартты емес анықтама тақырыбы, қол қоюшылардың реквизиттері). - Конфигурацияны кеңейту — реквизиттерді/көрсеткіштерді қосу және форманың өңдегіштерін қайта анықтау, қолдаудан шығармай. - БСП механизмдері — ұйымдар бойынша есеп айырысулардың көрінуін шектеу үшін тарату/басып шығару және қол жеткізу құқықтарымен (RLS) интеграция. --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_