--- title: "2026 жылғы МЗЖ: жарналар ЖК-ның әлеуметтік аударымдарын есептеуге қалай әсер етеді" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-13 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/opv-v-2026-godu-kak-vznosy-vliyayut-na-raschet-socotchisl-kk source: BuhGPT --- # 2026 жылғы МЗЖ: жарналар ЖК-ның әлеуметтік аударымдарын есептеуге қалай әсер етеді > **TL;DR:** 2026 жылғы МЗЖ: бухгалтер үшін не маңызды 2026 жылы ҚР СК-нің 245-бабын ЖК-ның әлеуметтік аударымдарын есептеу объектісін МЗЖ сомасына азайту немесе сақтау үшін негіз ретінде қолдануға болмайды: бұл бап зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдарды есептеуді емес, өтем түрін --- 2026 жылғы МЗЖ: бухгалтер үшін не маңызды 2026 жылы ҚР СК-нің 245-бабын ЖК-ның әлеуметтік аударымдарын есептеу объектісін МЗЖ сомасына азайту немесе сақтау үшін негіз ретінде қолдануға болмайды: бұл бап зейнетақы жарналары мен әлеуметтік аударымдарды есептеуді емес, өтем түріндегі кірістерді және оларды тану сәтін реттейді (ҚР СК-нің 245-бабы). Сондықтан ӘА есептеу кезінде МЗЖ-ны есепке алу тәртібі ҚР СК-нің 245-бабының 2-тармағында белгіленген деген бастапқы тұжырым дұрыс емес. 2-тармақ өтем түріндегі кірісті танудың салықтық кезеңін ғана айқындайды: мұндай кіріс өтем алынған кезеңде танылады. Бұл нормада ЖК үшін ӘА есептеу қағидалары жоқ. Бухгалтер ҚР СК-нің 245-бабына сілтемені есептік анықтамаларға, есеп саясатына немесе МЗЖ мен ӘА есептеулеріне қатысты түсіндірмелерге көшірмеуі керек. Мұндай сілтеме ӘА есептеу объектісінің құрамын да, зейнетақы жарналарын есепке алу тәртібін де, тиісті төлемдердің мөлшерлемелерін, шектерін және аудару мерзімдерін де растамайды. Демек, 2026 жылға арналған есеп тиісті төлеуші санаты үшін МЗЖ мен әлеуметтік аударымдарды тікелей реттейтін нормалар бойынша жүргізілуге тиіс. ҚР СК-нің 245-бабы онда көрсетілген өтемдерді және осындай кірісті тану кезеңін қарастырған кезде ғана қолданылуы мүмкін. ӘА және МЗЖ: 245-баптың қағидасын қалай қолдану керек ҚР СК-нің 245-бабының қағидасы ӘА мен МЗЖ есептеуге қолданылмайды. Осы баптың 1-тармағында өтем түріндегі кірістерге жатқызылатын сомалар көрсетілген: бұрын күмәнді деп танылып, шегерімге жатқызылған талаптарды өтеу; шығындарды жабуға арналған бюджет қаражаты; жекелеген сақтандыру өтемдері; қайтарылған сақтандыру сыйлықақылары; жеке тұлғаның оқу шығыстарын өтеуі және бұрын шегерілген шығындардың басқа да өтемдері (ҚР СК-нің 245-бабы). Осы баптың 2-тармағы мұндай кірісті тану сәтін — өтем алынған салықтық кезеңді белгілейді. Онда ӘА есептеу формуласы, ЖК үшін ӘА есептеу объектісінің анықтамасы немесе осындай есептеу кезінде МЗЖ-ны есепке алу тәртібі қамтылмаған (ҚР СК-нің 245-бабы). Есептеулермен жұмыс істеген кезде екі мәселені ажырату қажет: - тиісті төлемдер мен төлеушінің мәртебесін тікелей реттейтін нормалар бойынша МЗЖ мен ӘА есептеу; - егер ЖК-да осы бапта көрсетілген өтемдердің бірі іс жүзінде туындаса, ҚР СК-нің 245-бабы бойынша өтем түріндегі кірісті тану. Бағдарлама сипаттамасындағы, консультациядағы немесе ішкі жадынамадағы бап нөмірінің сәйкес келуі өздігінен есептеу қағидасын растамайды. Алгоритмді негіздеу үшін мазмұны нақты төлемнің объектісіне, мөлшерлемесіне, шегіне немесе есептеу тәртібіне тікелей қатысты норма қажет. Егер есептік анықтамада МЗЖ ҚР СК-нің 245-бабының 2-тармағы негізінде ӘА объектісін айқындау кезінде есепке алынады деп көрсетілсе, бұл сілтемені алып тастау қажет. Содан кейін есептің өзін өтемдер туралы ережелермен алмастырмай, ЖК үшін әлеуметтік аударымдарды реттейтін нормамен салыстыру керек. Сондай-ақ ӘА-ның ең төменгі немесе ең жоғары шегін қолдануды ҚР СК-нің 245-бабымен негіздеуге болмайды. Бұл баптың мәтінінде тиісті көрсеткіштер мен оларды қолдану қағидалары жоқ. Ол өтемдік кірістің түрлері мен оны тану кезеңін айқындайды. ЖК-ның МЗЖ-сы: есеп пен 1С-те нені тексеру керек ЖК-ның 2026 жылғы МЗЖ мен ӘА-сын есептеген кезде нәтижені ғана емес, баптаудың нормативтік негізін де тексеру қажет. Егер алгоритмге түсініктемеде, есептік анықтама үлгісінде немесе пайдаланушы нұсқаулығында ҚР СК-нің 245-бабының 2-тармағы келтірілсе, мұндай сілтеме норманың мазмұнына сәйкес келмейді. «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін 2026 жылғы өзекті тармақ — 3.0.74.x, ал «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқару» үшін — 3.1.37.x. Бастапқы мәтінде көрсетілген 3.0.71.1 нұсқаларын өзекті шығарылымдар ретінде ұсынуға болмайды. Бұл ретте нұсқаның бір ғана нөмірі нақты есептеудің дұрыстығын растамайды: нәтиже есептік кезең деректері мен қолданылатын норма бойынша тексерілуге тиіс. 3.0.71.1 және 2.0.54.1 нұсқаларында алгоритмнің түзетілгені туралы мәліметтер, сондай-ақ мұндай түзетулердің күндері келтірілген ресми мәтіндермен расталмайды. Сондықтан оларды 2026 жылы МЗЖ мен ӘА есептеу тәртібінің нормативтік негіздемесі ретінде пайдалануға болмайды. Тексерудің практикалық тәртібі мынадай болуы мүмкін: - Конфигурацияны, орнатылған нұсқаны және есептік кезеңді тіркеу. - Төлеушінің мәртебесін және бағдарлама есептейтін төлем түрін анықтау. - Есептеудің толық жазбасын ашып, есепке енгізілген көрсеткіштерді тексеру. - Алгоритмді МЗЖ немесе ӘА-ны тікелей реттейтін нормамен салыстыру. - ҚР СК-нің 245-бабы ӘА есептеуге негіз ретінде көрсетілмегенін тексеру. - Егер мұндай сілтеме қолданылса, оны түсіндірмелерден алып тастап, есепті тиісті норма бойынша қайта бағалау. - Баптауларды өзгерткеннен кейін есептік құжаттарды қайта қалыптастырып, қорытынды сомаларды салыстыру. Бақылау мақсатында қайта есептеген кезде кезеңнің бастапқы деректерін сақтау маңызды. Бұл бағдарлама баптауларына байланысты нәтиженің өзгеруін кірістің немесе есептеудің басқа көрсеткіштерінің өзгеруінен ажыратуға мүмкіндік береді. Бірдей кезеңдер мен бастапқы деректердің бірдей құрамы салыстырылуға тиіс. Құжаттар мен баптауларға апаратын жолдар конфигурация мен орнатылған нұсқаға байланысты. Тексеру үшін тиісті өнімнің өзекті шығарылымының сипаттамасын және есептің өзінің толық жазбасын пайдалану керек. Бұл ретте ҚР СК-нің 245-бабына сілтемені өтем түріндегі кіріске байланысты операцияларда ғана қалдыруға болады. МЗЖ есептелгеннен кейін не істеу керек МЗЖ есептелгеннен кейін бухгалтер есептік құжаттардағы байланысты есептеулер мен нормативтік сілтемелерді тексеруі керек. Егер ӘА объектісі МЗЖ сомасы ескеріле отырып айқындалса, мұндай тәсілдің дұрыстығы туралы қорытындыны ҚР СК-нің 245-бабының 2-тармағы негізінде жасауға болмайды: бұл тармақ өтемдік кірісті тану кезеңіне арналған (ҚР СК-нің 245-бабы). Қате сілтеме анықталған кезде алдымен нормативтік негіздеу мәселесін арифметикадан ажыратыңыз. Түсіндірмеде қате баптың көрсетілуі қорытынды соманың дұрыс есептелмегені туралы автоматты түрде қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді. Алайда есепті тиісті кезеңде ЖК үшін әлеуметтік аударымдарды тікелей реттейтін ережелермен қайта салыстыру қажет. Егер есеп бағдарламаның ескі нұсқасында жүргізілсе, өзекті тармаққа жаңартылғаннан кейін сол бастапқы деректер бойынша бақылау мақсатында қайта есептеу қажет. «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін 2026 жылы 3.0.74.x тармағы, ал «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқару» үшін 3.1.37.x тармағы өзекті. 200.00 нысанын Қаржы министрінің 2025 жылғы 12 қарашадағы № 695 бұйрығымен енгізу туралы тұжырымды ҚР СК-нің 245-бабы негізінде ӘА есептеу кезінде МЗЖ-ны есепке алу тәртібімен байланыстыруға болмайды. Бұл бап есептілік нысанын реттемейді. Сондықтан нысан және оның деректемелері туралы мәліметтерді есептеу алгоритмінің негіздемесінен ажырату керек. Бухгалтердің бақылау тізімі: - конфигурацияны және бағдарламаның орнатылған нұсқасын тексеру; - 2026 жылғы есептік кезеңнің таңдалғанына көз жеткізу; - әрбір төлем объектісі мен қорытынды сомасының толық жазбасын қарау; - МЗЖ мен ӘА алгоритмінің нормативтік негізін бөлек тексеру; - ҚР СК-нің 245-бабына әлеуметтік аударымдарды есептеу қағидасы ретінде сілтеме жасамау; - қате сілтеме болған кезде есептік анықтаманы немесе ішкі нұсқаулықты түзету; - бағдарламаны жаңартқаннан кейін өзгермеген бастапқы деректер бойынша есептеуді қайталау; - есептілік көрсеткіштерін есептеудің тексерілген нәтижелерімен салыстыру. Егер ЖК-да бір мезгілде өтем түріндегі кіріс пайда болса, оны бөлек талдау қажет. ҚР СК-нің 245-бабы мұндай кірістерге онда көрсетілген түсімдерді ғана жатқызады және өтемді ол алынған салықтық кезеңде тануды белгілейді. Мұндай кірістің болуы 245-бапты МЗЖ немесе ӘА есептеу туралы нормаға айналдырмайды (ҚР СК-нің 245-бабы). Жиі қойылатын сұрақтар 2026 жылы Қазақстанда қандай МЗЖ қолданылады? — ҚР СК-нің 245-бабында МЗЖ түрлерінің, мөлшерлемелерінің, шектерінің немесе оларды аудару мерзімдерінің тізбесі жоқ. Бұл параметрлерді осы бап бойынша айқындауға болмайды. ҚР СК-нің 245-бабы ЖК үшін ӘА есептеген кезде МЗЖ-ны шегеруге болмайтынын растай ма? — Жоқ. Бап өтем түріндегі кірістерді реттейді, ал 2-тармақ мұндай кірісті тану кезеңін белгілейді. Онда ЖК үшін ӘА есептеу тәртібі белгіленбеген (ҚР СК-нің 245-бабы). ҚР СК-нің 245-бабының 2-тармағында нақты не көзделген? — Өтем түріндегі кіріс өтем алынған салықтық кезеңде танылады (ҚР СК-нің 245-бабы). Бағдарламада МЗЖ есептелгеннен кейін нені тексеру керек? — Бастапқы деректерді, әрбір есептеудің толық жазбасын, есептік кезеңді және нормативтік сілтемелерді тексеріңіз. Егер ӘА есептеуге негіз ретінде ҚР СК-нің 245-бабы келтірілсе, сілтемені түзету қажет. 2026 жылғы есептеулер үшін 1С-ті жаңарту керек пе? — Өз конфигурацияңыздың өзекті нұсқасын пайдалану керек. 2026 жылы «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін 3.0.74.x тармағы, ал «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқару» үшін 3.1.37.x тармағы өзекті. Жаңартылғаннан кейін бақылау мақсатында қайта есептеу орынды. ӘА-ның ең төменгі шегін 245-баппен растауға бола ма? — Жоқ. Бапта әлеуметтік аударымдардың ең төменгі шегі және оны қолдану тәртібі жоқ. Ол өтем түріндегі кірістердің құрамына және оларды тану кезеңіне арналған (ҚР СК-нің 245-бабы). ҚР СК-нің 245-бабы нақты қай кезде қолданылады? — 1-тармақта көрсетілген түсімдердің ішінен өтем түріндегі кірісті және оны танудың салықтық кезеңін айқындау кезінде. Өтем ол алынған кезеңде танылады (ҚР СК-нің 245-бабы). Дереккөздер - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 245-бап «Алынған өтемақылар». --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_