--- title: "2026 жылы Қазақстанда ТІЖ ресімдеу: құжатты қалай жасауға және өткізуге болады" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-19 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/oformlenie-snt-v-kazahstane-v-2026-godu-kak-sostavit-i-pr-kk source: BuhGPT --- # 2026 жылы Қазақстанда ТІЖ ресімдеу: құжатты қалай жасауға және өткізуге болады > **TL;DR:** 2026 жылы ТІЖ тауарларға ілеспе жүкқұжаттарды ресімдеудің қолданыстағы қағидаларында осындай міндет белгіленген тауарлар мен операциялар бойынша ресімделеді. ҚР СК-нің 317, 666, 833 және 837-баптары басқа мәселелерді реттейді және ТІЖ жасау, растау немесе түзету тәртібін белгі --- 2026 жылы ТІЖ тауарларға ілеспе жүкқұжаттарды ресімдеудің қолданыстағы қағидаларында осындай міндет белгіленген тауарлар мен операциялар бойынша ресімделеді. ҚР СК-нің 317, 666, 833 және 837-баптары басқа мәселелерді реттейді және ТІЖ жасау, растау немесе түзету тәртібін белгілемейді. ТІЖ ресімдеу қашан талап етіледі Тауарды жөнелтпес бұрын бухгалтер тауар мен тиісті операцияның ТІЖ ресімдеу міндеті қолданылатын тауарлардың қолданыстағы тізбесінің аясына кіретінін анықтауы қажет. Тек өнімнің атауына, ұйымның қалыптасқан тәжірибесіне немесе контрагенттің талабына сүйенуге болмайды: құжатты ресімдеу негізі операция жасалған күндегі қолданыстағы қағидалармен және тізбемен салыстырылады. Тексеру кезінде тауардың түрі ғана емес, оның қозғалыс сипаты да ескеріледі. Өнім атауының бірдей болуы құжат барлық жағдайда бірдей ресімделетінін өздігінен білдірмейді. Шешім нақты операцияға, оған қатысушыларға, тауарды жөнелту орны мен жеткізу орнына қатысты қабылданады. ТІЖ тауар қозғалысына ілесіп жүреді және құжатты нақты жеткізіліммен байланыстыруға мүмкіндік беретін мәліметтерді қамтиды. Бухгалтердің өнім беруші мен алушының деректерін, тараптардың сәйкестендіру нөмірлерін, жөнелту және жеткізу мекенжайларын, сондай-ақ тауар туралы мәліметтерді тексеруі маңызды. Деректемелердің құрамы ТІЖ-нің қолданыстағы нысаны бойынша айқындалады. Құжатты ресімдегенге дейін мыналарды тексерген жөн: - тауар ТІЖ көзделген позицияларға жата ма; - операция ТІЖ қолдану шарттарына сәйкес келе ме; - нақты жеткізілім бойынша кім өнім беруші және алушы болып табылады; - ЖСН немесе БСН және тараптардың атаулары есептік деректермен сәйкес келе ме; - нақты жөнелту және жеткізу орындары дұрыс айқындалған ба; - тауар туралы мәліметтер бастапқы және шарттық құжаттарға сәйкес келе ме; - дайындалған құжат тауардың нақты қозғалысын көрсете ме. Мұндай алдын ала тексеру ТІЖ, бастапқы құжаттар және нақты жеткізілім арасындағы алшақтықтар тәуекелін төмендетеді. ТІЖ-нің қолданылуын тауар жөнелтілгенге дейін айқындау керек, өйткені деректерді кейіннен түзету операцияны бастапқы кезеңде дұрыс ресімдеуді алмастырмайды. Егер бір жеткізілімде әртүрлі тауарлар болса, олардың әрқайсысын бөлек бағалау қажет. Партияда ТІЖ ресімделетін тауардың болуы қолданыстағы шарттармен салыстырмастан дәл сол тәртіпті қалған позицияларға автоматты түрде қолдануға негіз болмайды. Қазақстанда ТІЖ қалай ресімделеді Негізгі жұмыс тәртібі ТІЖ-ні электрондық шот-фактуралар ақпараттық жүйесінде ресімдеуді көздейді. Бухгалтер өнім беруші, алушы, жөнелту орны мен жеткізу орны туралы мәліметтерді, сондай-ақ құжаттың қолданыстағы нысанында көзделген тауар және шаруашылық операция туралы деректерді дайындауы керек. Нақты жолдар іс жүзіндегі жеткізілім бойынша толтырылады. Алдыңғы ТІЖ-ні автоматты түрде көшіруді тек техникалық тәсіл ретінде пайдалануға болады: көшірілген әрбір деректемені қайта тексеру қажет. Бұл әсіресе контрагент, қойма, жеткізу мекенжайы, саны немесе жөнелту туралы басқа мәліметтер өзгерген жағдайда маңызды. Ресімдеудің практикалық тәртібін былай құруға болады: - Таңдалған тауар мен нақты операцияға ТІЖ қолданылатынын анықтау. - Жөнелтуге қатысты бастапқы, шарттық және есептік деректерді дайындау. - ЖСН немесе БСН мен атауларды қоса алғанда, өнім беруші мен алушының деректемелерін тексеру. - Тауардың нақты жөнелту және жеткізу орындарын белгілеу. - Тауар туралы мәліметтерді нақты жеткізілім бойынша құжаттармен салыстыру. - ЭШФ АЖ-да нысанда көзделген жолдарды толтыру. - Ресімдеуді аяқтағанға дейін құжатты ішкі тексеруден өткізу. - ТІЖ-ні жөнелтумен және бастапқы құжаттармен байланыстыруға мүмкіндік беретін мәліметтерді сақтау. Мекенжайларға ерекше назар аудару керек. Тауар басқа қоймадан тасымалданатын немесе өзге объектіге жеткізілетін кезде мәмілеге қатысушының тіркелген мекенжайын нақты жөнелту немесе жеткізу орнының жолына механикалық түрде көшіруге болмайды. Құжатта тауардың нақты қозғалысына және нысанның тиісті жолының мақсатына сәйкес келетін мәліметтер көрсетіледі. Контрагенттің атауы мен сәйкестендіргіші жеткізілімнің бір тарабына қатысты болуы керек. Егер деректер есепке алу жүйесінен жүктелсе, бухгалтер ЖСН немесе БСН бір тұлғаға, ал атауы не мекенжайы басқа тұлғаға тиесілі болатын жағдайға жол бермеуі қажет. Тауардың саны, өлшем бірліктері және өзге де сипаттамалары жөнелту құжаттарымен салыстырылады. Егер шартта жалпылама атау, ал бастапқы құжатта егжей-тегжейлі атау көрсетілсе, ТІЖ үшін мәліметтер оның нысанының талаптары мен нақты номенклатура ескеріле отырып таңдалады. Есепке алу бағдарламасында құжатты жасау жолы пайдаланылатын конфигурация мен орнатылған шығарылымға байланысты. Бөлімдердің, пәрмендердің атаулары және әрекеттердің реті әртүрлі болуы мүмкін. Интерфейске қарамастан, ТІЖ-дегі қорытынды деректер қолданыстағы нысанға және нақты операцияға сәйкес болуы керек. Толтырғаннан кейін бағдарламаның техникалық қателердің жоқтығы туралы хабарламасымен шектелмей, жеке бақылау тексеруін жүргізген жөн. Автоматты бақылау әдетте толтырылмаған немесе формалды түрде қате жолдарды анықтайды, бірақ таңдалған контрагенттің, мекенжайдың немесе тауардың нақты жеткізілімге қатысы бар-жоғын әрдайым анықтай алмайды. ЭШФ АЖ-да техникалық қате болғанда не істеу керек Жұмыс орнының қолжетімсіздігі, ұйымда интернеттің болмауы, есепке алу бағдарламасының қатесі және ЭШФ АЖ-ның өзінің техникалық қатесі — әртүрлі жағдайлар. Оларды жүйенің істен шығуы деген ортақ ұғымға біріктіруге болмайды. Бұдан кейінгі тәртіпті таңдамас бұрын бухгалтер мәселенің сипатын анықтап, оны нақты жөнелтумен байланыстыруға мүмкіндік беретін мәліметтерді тіркеуі қажет. Қағаз түріндегі тәртіпті қызметкердің жүйе ашылмай тұрғаны туралы ішкі хабарламасы негізінде ғана қолдануға болмайды. ТІЖ-ні әдеттегі электрондық тәртіптен тыс ресімдеу мүмкіндігі қағидалардың қолданыстағы редакциясы және ЭШФ АЖ жұмысы туралы ресми ақпарат бойынша айқындалады. Егер қолданыстағы тәртіп нақты жағдайда қағаз ТІЖ жасауды көздесе, құжат жеткізілімнің нақты деректері бойынша толтырылады. Тараптар, мекенжайлар және тауар туралы мәліметтерде алшақтық болмауы үшін қағаз құжаттың деректемелерін тауарды бергенге дейін бастапқы құжаттармен салыстыру қажет. Қағаз құжаттарды бақылау үшін ұйымда бөлек есеп жүргізген жөн. Онда ТІЖ-ні жөнелту күнімен, өнім берушімен, алушымен, бастапқы құжаттармен және электрондық ресімдеу қолжетімсіз болған мән-жайлармен байланыстыруға болады. Мұндай есеп құжатты жоғалтпауға және қолданыстағы тәртіпте көзделген кейінгі әрекеттерді ЭШФ АЖ-да уақтылы орындауға көмектеседі. Қолжетімділік қалпына келтірілгеннен кейін бухгалтер әдеттегі электрондық тәртіппен ресімделмеген әрбір ТІЖ-нің мәртебесін тексеруі қажет. Қағаз данасы мұрағатқа тігілгендіктен ғана жұмысты аяқталды деп санауға болмайды. Кейінгі әрекеттер мен оларды орындау мерзімі құжатты ресімдеу мән-жайларына қолданылатын қағидалардың қолданыстағы редакциясы бойынша айқындалады. Ішкі бақылау үшін мыналарды бөлек тіркеген ыңғайлы: - мәселенің туындаған күні мен уақытын; - мәселе әсер еткен операция мен жөнелтуді; - өнім беруші мен алушы туралы мәліметтерді; - бастапқы құжаттардың деректемелерін; - жұмыс істеу мүмкіндігі қалпына келтірілген күнді; - қолжетімділік қалпына келтірілгеннен кейін құжатпен орындалған әрекеттерді; - ЭШФ АЖ-дағы ТІЖ-нің қорытынды мәртебесін. Мұндай тіркеу белгіленген тәртіпті алмастырмайтын ұйымдастырушылық шара болып табылады. Ол бухгалтерге оқиғалардың ретін қалпына келтіруге және техникалық мәселе жойылғаннан кейін әрбір қозғалған жеткізілімнің өңделгенін тексеруге мүмкіндік береді. Ресімдеуден кейінгі тексеру ТІЖ ресімделгеннен кейін бухгалтерге төрт негізгі бағыт бойынша бақылау жүргізген жөн: операция тараптары, мекенжайлар, тауар және бастапқы құжаттармен байланыс. Егер құжат әдеттегі электрондық тәртіптен тыс жасалса, оның ЭШФ АЖ-да кейіннен өңделуі қосымша тексеріледі. Жұмыс бақылау тізімі мынадай сұрақтарды қамтуы мүмкін: - екі тараптың ЖСН немесе БСН дұрыс көрсетілген бе; - атаулар өнім беруші мен алушының сәйкестендіргіштеріне сәйкес келе ме; - таңдалған тараптар дәл осы жеткізілімге қатысты ма; - нақты жөнелту және жеткізу орындары көрсетілген бе; - тауар туралы мәліметтер жөнелту құжаттарымен сәйкес келе ме; - ТІЖ бастапқы құжаттардағы жеткізілімге қатысты ма; - басқа құжаттан деректердің кездейсоқ көшірілуіне жол берілмеген бе; - егер қағаз түріндегі тәртіп қолданылса, қағаз және электрондық құжат арасындағы байланыс сақталған ба; - ЭШФ АЖ-дағы құжаттың қорытынды мәртебесі тексерілген бе. Бақылауды алдыңғы ТІЖ-мен көзбен шолып салыстыру арқылы ғана емес, нақты жеткізілім деректері бойынша жүргізген жөн. Бір контрагенттің құжаттары қойма, жеткізу мекенжайы, номенклатура және басқа да елеулі деректемелер бойынша ерекшеленуі мүмкін. Егер ресімдеуден кейін алшақтық анықталса, кейінгі әрекеттер қағидалардың қолданыстағы редакциясы және ЭШФ АЖ-дағы құжаттың ағымдағы мәртебесі бойынша айқындалады. Түзету тәсілін тек жаңылыс жазудың сипатына қарай таңдауға болмайды: алдымен ТІЖ-нің тиісті мәртебесі үшін қандай әрекеттерге жол берілетінін анықтау керек. Түзетуден бұрын бастапқы операциямен байланысты сақтау және таңдалған әрекеттің екінші тарап пайдаланып қойған мәліметтерді өзгертпейтінін тексеру қажет. Түзету аяқталғаннан кейін құжат бастапқы деректермен қайта салыстырылып, оның жүйедегі мәртебесі тексеріледі. Сұрақтар мен жауаптар ТІЖ нені білдіреді? — Бұл тауарларға ілеспе жүкқұжат. Оны ресімдеу қажеттілігі қолданыстағы қағидалар мен тізбе бойынша нақты тауар мен операцияға қатысты айқындалады. ТІЖ ресімдеу міндетін анықтау үшін тауардың атауы жеткілікті ме? — Жоқ. Тауар мен нақты операцияның сипатын қолданыстағы тәртіптің шарттарымен салыстырып, өнімнің нақты қозғалысын да ескеру керек. ЭШФ АЖ жұмыс істемесе, ТІЖ қалай ресімделеді? — Алдымен қолжетімсіздіктің сипатын анықтап, осындай жағдайға қолданылатын ресми тәртіпті тексеру қажет. Ұйымның ішкі техникалық мәселесі өздігінен ЭШФ АЖ-ның істен шыққанын растамайды. Алдыңғы ТІЖ-ден деректемелерді автоматты түрде көшіруге бола ма? — Көшіруді техникалық тәсіл ретінде пайдалануға болады, бірақ әрбір деректемені жаңа жеткізіліммен салыстыру қажет. Тараптар, мекенжайлар, тауар туралы мәліметтер және бастапқы құжаттар ерекше назар аударуды талап етеді. ТІЖ ресімделгеннен кейін нені тексеру керек? — Тараптардың сәйкестендіргіштері мен атауларын, нақты жөнелту және жеткізу орындарын, тауар туралы мәліметтерді, бастапқы құжаттармен байланысты және ЭШФ АЖ-дағы құжаттың қорытынды мәртебесін. Қате анықталған кезде қалай әрекет ету керек? — Әрекет ету тәртібі алшақтықтың түрі мен ЭШФ АЖ-дағы ТІЖ мәртебесі ескеріле отырып таңдалады. Түзетуден кейін құжат нақты жеткізіліммен және бастапқы құжаттармен қайта салыстырылады. ҚР СК-нің қандай баптары сипатталған шығыстар мен төлемдерді реттейді, бірақ ТІЖ ресімдеу тәртібін белгілемейді? — 317-бап жер қойнауын пайдаланушылардың жекелеген шығыстарына, 666-бап визалық және олармен байланысты әрекеттер бойынша мемлекеттік баж мөлшерлемелеріне, 833-бап ҚҚС асып кетуін қайтару туралы өтініштерді қараудың өтпелі тәртібіне, ал 837-бап инвестициялық келісімшарттар мен келісімдердің талаптарын сақтауға арналған. Бұл нормалар ТІЖ жасау қағидаларын белгілемейді. Дереккөздер - Тауарларға ілеспе жүкқұжаттарды ресімдеу қағидалары - Тауарларға қағаз түріндегі ілеспе жүкқұжаттарды есепке алу нысаны --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_