--- title: "Ломбардтардың кірісіне ҚҚС салына ма: сыйақы, заттарды сату және басқа да операциялар" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-13 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/oblagaetsya-li-dohod-lombardov-nds-procenty-prodazha-vesh-kk source: BuhGPT --- # Ломбардтардың кірісіне ҚҚС салына ма: сыйақы, заттарды сату және басқа да операциялар > **TL;DR:** 2026 жылы ломбардтың бүкіл кірісін тек оның қарыз беруге байланысты екені негізінде ҚҚС-тан босатылған кіріске жатқызуға болмайды: ҚР СК-нің 517-бабы тауарлар экспорты кезіндегі салық салынатын айналым мөлшерін айқындауды реттейді және кепілмен берілетін қарыздар бойынша сыйақ --- 2026 жылы ломбардтың бүкіл кірісін тек оның қарыз беруге байланысты екені негізінде ҚҚС-тан босатылған кіріске жатқызуға болмайды: ҚР СК-нің 517-бабы тауарлар экспорты кезіндегі салық салынатын айналым мөлшерін айқындауды реттейді және кепілмен берілетін қарыздар бойынша сыйақыны босатуды белгілемейді (ҚР СК-нің 517-бабы). Сондықтан пайыздарды, сатып алынбаған заттарды сатуды және басқа да операцияларды Салық кодексінің тиісті нормалары бойынша бөлек саралау қажет. Кепілмен берілетін қарыз бойынша сыйақыға неліктен әдетте ҚҚС салынбайды Қарыз бойынша сыйақы мен кепілге салынған мүлікті өткізу — мазмұны жағынан әртүрлі операциялар. Түсімнің пайыз немесе сыйақы деп аталуының өзі оның ҚҚС-тан босатылатынын әлі растамайды. Босатуды қолдану үшін ломбардтың тиісті операциясын босатылған айналымға жатқызатын Салық кодексінің тікелей нормасы қажет. Бұдан бухгалтер үшін мынадай қорытынды шығады: - кепілмен қарыз беру шарты бойынша сыйақы сомасын тауарлар мен қосымша көрсетілетін қызметтер үшін түсімдерден бөлек есепке алу керек; - негізгі борышты қайтаруды шартта және бухгалтерлік есепте қарыз алушының сыйақысы мен өзге де төлемдерінен ажырату керек; - мерзімін өткізіп алғаны үшін тұрақсыздық айыбын, өсімпұл мен айыппұлды бөлек көрсету және қарыз бойынша сыйақымен біріктірмей, төлемнің негізіне қарай саралау қажет. ҚР СК-нің 517-бабында заттар түріндегі қарыз тек тауарлар экспорты кезіндегі салық салынатын айналым мөлшерін айқындауға қатысты аталған. Егер шартта берілетін тауарлардың құны көрсетілмесе, бапта алдымен тауарға ілеспе құжаттардағы құнды, ал ол болмаған кезде бухгалтерлік есеп деректері бойынша құнды пайдалану көзделген (ҚР СК-нің 517-бабы). Бұл арнайы норма кәдімгі ломбардтың сыйақысын ҚҚС-тан босатуды растамайды. Ломбардтың қандай кірістеріне ҚҚС салынуы мүмкін Әрбір түсімді нақты операциямен: қарыз берумен, сыйақы алумен, мүлікті өткізумен немесе жеке қызмет көрсетумен сәйкестендіру қажет. Барлық түсімді «ломбард кірісі» деген жалпы атаумен біріктіру олардың ҚҚС мақсатындағы мәртебесін дұрыс айқындауға мүмкіндік бермейді. Сатып алынбаған кепіл мүлкін өткізу. Бухгалтер затты сатушы кім екенін, өткізу қандай негізде жүргізілетінін, түсім кімге тиесілі екенін және оның қандай бөлігі қарыз алушының міндеттемесін өтеуге бағытталатынын анықтауы қажет. Мүлік ломбардтың өз атынан сатылатын жағдай ерекше назар аударуды талап етеді. ҚР СК-нің 517-бабында салық салынатын айналым мөлшерін айқындау қағидалары тек тауарлар экспорты үшін қамтылған; бұл бапты Қазақстан аумағында затты әдеттегі сату кезінде босатуға негіз ретінде қолдануға болмайды (ҚР СК-нің 517-бабы). Ақылы қосымша қызметтер. Бөлек төленетін бағалау, сақтау, құжаттарды ресімдеу және басқа да қызметтерді негізгі борыш пен қарыз бойынша сыйақыдан бөлек көрсету керек. Олардың салықтық мәртебесі нақты қызметтің мазмұнына және оған қолданылатын Салық кодексінің нормасына қарай айқындалады. Қызметті ломбардтың көрсету фактісінің өзі оған қарызға қолданылатын режимді автоматты түрде қолдануға мүмкіндік бермейді. Жалдау және өзге де қаржылық емес кірістер. Жалға беруден, меншікті активтерді өткізуден, агенттік және делдалдық қызметтерден түсетін кірістерді де бөлек саралау керек. Әрбір операция бойынша шарттың нысанасы, тауарды немесе қызметті өткізетін тарап, құны және бастапқы құжаттар айқындалуға тиіс. Ломбард ҚҚС бойынша есепке тұруы керек пе ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою туралы шешімді ломбардтың ақшалай түсімдерінің жалпы сомасына ғана сүйеніп қабылдауға болмайды. Алдымен түсімдерді операциялардың түрлері бойынша бөліп, олардың салықтық мәртебесін Салық кодексінің нормаларына сәйкес айқындайды. Берілген және қайтарылған қарыз сомалары, сыйақы, мүлікті өткізуден түскен түсім және жекелеген қызметтер үшін төлем есепте бөлек көрінуге тиіс. Егер ломбард сатып алынбаған заттарды тұрақты түрде сатса немесе ақылы қызметтер көрсетсе, бухгалтер ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою үшін қолданылатын көрсеткіштің жинақталған есебін жүргізуі керек. Түсімдерді тек атауына қарай есепке механикалық түрде қосуға немесе одан алып тастауға болмайды: операцияның мазмұны мен Кодекстің қолданылатын нормасы негіз болады. Бөлек есепке алу және «кіріс» ҚҚС-ты есепке жатқызу Егер ломбардта ҚҚС салудың әртүрлі режимдері қолданылатын операциялар болса, құжаттар мен есеп әрбір сатып алудың қай қызметке қатысты екенін айқындауға мүмкіндік беруге тиіс. Бұл бір мезгілде қарыз беруге, мүлікті өткізуге және қосымша қызметтер көрсетуге байланысты шығыстар үшін ерекше маңызды. - тікелей мақсаттағы сатып алуларды олар жасалған операциямен байланыстыру керек; - жалға алу, байланыс, күзет және бағдарламалық қамтылым жөніндегі жалпы шығыстарды ҚҚС-ты есепке жатқызудың Салық кодексінде белгіленген тәртібін қолдану үшін бөлек көрсету керек; - бастапқы құжаттар сатып алудың мақсатын және оның тиісті қызметпен байланысын растауға мүмкіндік беруге тиіс. Талдамалық есепке алу тәртібін есеп саясатында бекіту қажет. Бұл ретте экспорт кезіндегі салық салынатын айналым мөлшеріне арналған ҚР СК-нің 517-бабы ломбардтың кіріс ҚҚС-ын бөлуді реттемейді және мұндай бөлу әдісін таңдауға негіз ретінде пайдаланылмайды (ҚР СК-нің 517-бабы). Ломбард бухгалтері 2026 жылы не істеуі керек Қысқаша практикалық тексеру тізімі: - Ломбард операцияларының тізбесін жасаңыз: қарыз беру және қайтару, сыйақыны есептеу және алу, тұрақсыздық айыбы, кепілге салынған мүлікті өткізу, қосымша қызметтер, жалға беру және меншікті активтерді сату. - Әрбір түсімнің негізін анықтаңыз: негізгі борышты, сыйақыны және қызметтер үшін төлемді біріктірмей, шарт пен бастапқы құжаттар бойынша анықтаңыз. - Шарттардағы сомаларды бөліңіз, егер қарыз алушы бір мезгілде сыйақыны, тұрақсыздық айыбын және қосымша қызметтердің құнын төлесе. - Есеп саясатында бекітіңіз: операциялардың түрлері бойынша талдамалық есепті және сатып алынбаған мүліктің өткізілуін құжаттарда көрсету тәртібін. - Есепті баптаңыз: әрбір сома бойынша шартты, операция түрін, күнін, құнын және бастапқы құжатты анықтауға болатындай етіп баптаңыз. - ҚҚС бойынша тіркелуге арналған көрсеткішті бақылаңыз: банктік шоттар мен кассаға түскен түсімдердің жалпы сомасы емес, сараланған операциялар негізінде бақылаңыз. ҚҚС туралы нормалардың орнына басқа салықтар туралы нормаларды қолдануға болмайды. Мысалы, ҚР СК-нің 351-бабы сыйақыны қоса алғанда, жекелеген кірістер бойынша төлем көзінен ұсталатын корпоративтік табыс салығын реттейді, бірақ өздігінен операцияның ҚҚС мақсатындағы мәртебесін айқындамайды (ҚР СК-нің 351-бабы). Сол сияқты ҚР СК-нің 517-бабындағы тауарлар экспорты туралы арнайы қағида ломбардтың нақты операциясын ҚҚС-тан босатуды белгілейтін норманы алмастырмайды (ҚР СК-нің 517-бабы). Жиі қойылатын сұрақтар Ломбардтың қарыз бойынша сыйақысына ҚҚС салына ма? — Босатуды қолдану тиісті қаржылық операция туралы Салық кодексінің тікелей нормасына негізделуге тиіс. ҚР СК-нің 517-бабы мұндай босатуды белгілемейді: ол тауарлар экспорты кезіндегі салық салынатын айналым мөлшерін айқындауға арналған (ҚР СК-нің 517-бабы). Сатып алынбаған затты сату кезінде ҚҚС есептеу керек пе? — Сатуды қарыз бен сыйақыдан бөлек қарастыру қажет. Оны саралау үшін сатушы, өткізу негізі, мүліктің тиесілігі және түсімнің мақсаты маңызды. ҚР СК-нің 517-бабындағы қағида экспортқа қолданылады және өздігінен кепілге салынған затты ел ішінде сатудың салдарын айқындамайды (ҚР СК-нің 517-бабы). Берілген қарыздардың сомасы ҚҚС бойынша тіркелуге арналған көрсеткішке кіре ме? — Ақша сомаларын олардың экономикалық және шарттық негізіне қарай бөлу қажет. Қарыз беруді, негізгі борышты қайтаруды, сыйақыны және тауарлар немесе қызметтер ақысын түсімнің бір түрі ретінде есепке алуға болмайды. Ломбард кіріс ҚҚС-тың бүкіл сомасын есепке жатқыза ала ма? — Есепке жатқызылатын сома ломбардтың сатып алулары мен операцияларына қолданылатын Салық кодексінің нормалары бойынша айқындалуға тиіс. ҚР СК-нің 517-бабы кіріс ҚҚС-ты есепке жатқызуды реттемейді, өйткені ол тауарлар экспорты кезіндегі салық салынатын айналым мөлшерін айқындау тәртібін белгілейді (ҚР СК-нің 517-бабы). 2026 жылы нені ескеру маңызды? — Әрбір операция бойынша дәл ҚҚС-ты реттейтін Салық кодексінің нормасын қолдану керек. Төлем көзінен ұсталатын КТС туралы ережелерді ҚҚС-қа қолдануға болмайды: ҚР СК-нің 351-бабы ҚҚС бойынша салық салынатын айналымды айқындауға емес, заңды тұлғалардың кірістеріне төлем көзінен салық салуға қатысты (ҚР СК-нің 351-бабы). Дереккөздер - «Әділет» ҚР нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі - ҚР ҚМ Мемлекеттік кірістер комитеті --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_