--- title: "2026 жылғы импорт кезіндегі ҚҚС: есептеу, төлеу, құжаттар және есепке жатқызу" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-13 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/nds-pri-importe-v-2026-godu-raschet-uplata-dokumenty-i-za-kk source: BuhGPT --- # 2026 жылғы импорт кезіндегі ҚҚС: есептеу, төлеу, құжаттар және есепке жатқызу > **TL;DR:** 2026 жылғы импорт кезіндегі ҚҚС: бухгалтер нені ескеруі керек Қазақстанда импорт кезіндегі ҚҚС тауарларды әкелу кезінде туындайды, алайда оны есептеу, төлеу және құжатпен ресімдеу тәртібі жеткізу бағытына, тауардың түріне және қолданылатын режимге байланысты. Бухгалтер ең алды --- 2026 жылғы импорт кезіндегі ҚҚС: бухгалтер нені ескеруі керек Қазақстанда импорт кезіндегі ҚҚС тауарларды әкелу кезінде туындайды, алайда оны есептеу, төлеу және құжатпен ресімдеу тәртібі жеткізу бағытына, тауардың түріне және қолданылатын режимге байланысты. Бухгалтер ең алдымен тауардың қайдан — ЕАЭО мемлекетінен немесе басқа елден әкелінгенін анықтап, содан кейін құжаттарды, салық салынатын импортты, қолданылатын мөлшерлемені, босату негіздерін және ҚҚС-ты есепке жатқызу құқығын тексеруі керек. Қазақстандағы ҚҚС-тың негізгі мөлшерлемесі 2026 жылы 16% құрайды. Бұл ретте нақты жеткізілім бойынша әкелу күнін, тауардың түрін, жөнелтуші елді және заңда белгіленген босатудың немесе төлеудің ерекше тәртібінің болуын ескеру қажет. ҚҚС бойынша тіркелген төлеушінің көзделген талаптар сақталған кезде, атап айтқанда сатып алынған тауарлар салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылса немесе пайдаланылатын болса және салық сомасы тиісті құжатпен расталса, ҚҚС-ты есепке жатқызу құқығы туындайды (ҚР СК 480-бабы). Операцияны көрсеткенге дейін бухгалтердің бірыңғай құжаттамалық жинақ қалыптастырғаны жөн: шарт пен ерекшелікті, шот-фактураларды немесе өнім берушінің өзге де құжаттарын, тасымалдау құжаттарын, жөнелтуші және тауар шығарылған ел туралы мәліметтерді, кедендік немесе ілеспе құжаттарды, төлем құжаттарын және қосымша шығыстар бойынша бастапқы құжаттарды жинау қажет. Бұл бухгалтерлік есеп, салық есептілігі және әкелу құжаттарындағы деректерді сәйкестендіруге көмектеседі. ЕАЭО-дан және басқа елдерден тауарлар импорты кезіндегі ҚҚС ҚҚС есебін жүргізу үшін ЕАЭО-дан импортты одаққа кірмейтін мемлекеттерден әкелінетін тауарлардан бөлек қарастыру қажет. Бұл жағдайларда құжаттар жиынтығы мен ресімдеу рәсімі әртүрлі болады, сондықтан шетелдік өнім берушімен жасалған шарттың өзі жеткіліксіз. Әкелу тәртібін дұрыс айқындамау салықты есептеуде, құжаттарды ұсыну мерзімдерінде және есепке жатқызу құқығын растауда қателерге әкелуі мүмкін. ЕАЭО-ға мүше мемлекеттің аумағынан тауарлар импортталған кезде салық төлеуші орналасқан немесе тұрғылықты жері бойынша салық органына тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш ұсынады. Жалпы қағида бойынша өтініш салық кезеңінен кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірілмей қағаз жеткізгіште және электрондық нысанда не тек электрондық нысанда беріледі (ҚР СК 530-бабы). Өтінішпен бір мезгілде жанама салықтардың төленгенін растайтын төлем құжаты не ҚҚС-тан босату туралы құжаттар ұсынылады. ҚҚС төлеудің өзге тәртібі қолданылатын жағдайларда, сондай-ақ белгіленген талаптар сақталған кезде алдағы төлемдер есебіне жатқызылуға тиіс импортталған тауарлар бойынша ҚҚС артық төлемі болған жағдайда төлем құжаттары ұсынылмайды. Сондай-ақ ЕАЭО мемлекеттері арасында тауарлардың өткізілуін растайтын тауарға ілеспе немесе өзге де құжаттар, егер оларды ресімдеу заңнамада көзделсе, және қажетті шот-фактуралар ұсынылады (ҚР СК 530-бабы). ЕАЭО-ға кірмейтін елдерден тауар әкелген кезде бухгалтер есеп деректерін кедендік ресімдеу құжаттарымен салыстырып тексеруі керек. Импорттық ҚҚС сомасын тек шетелдік өнім берушінің шоты негізінде көрсетуге болмайды: есептік құжаттамада тауар әкелудің ресімделгенін және салықтың төленгенін не оны төлеудің көзделген тәртібі қолданылғанын растайтын құжаттар болуы тиіс. Комиссия немесе тапсырма шарты бойынша комиссионер немесе сенім білдірілген өкіл ЕАЭО-дан тауар әкелген кезде жеке қағида қолданылады. Импорттық ҚҚС-ты есептеу және аудару міндеті комиссионерге немесе сенім білдірілген өкілге жүктеледі. Сатып алушы төленген соманы комиссионердің немесе сенім білдірілген өкілдің шот-фактурасы және салық органының белгісі қойылған әкелу туралы өтініштің көшірмесі негізінде есепке жатқызады; комиссионердің немесе сенім білдірілген өкілдің өзі бұл соманы есепке жатқызбайды (ҚР СК 529-бабы). ҚҚС-тан босатылатын импорт заңнамада көзделген негіз болған кезде ғана мүмкін болады. Шетелдік өнім берушінің құжаттарында қазақстандық ҚҚС-тың болмауы импорттаушыны Қазақстандағы міндеттемелерден өздігінен босатпайды. Мысалы, 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған инвестициялық келісімшарттар бойынша шикізат пен материалдарды импорттау кезінде ҚҚС-тан босату инвестициялық жобалардың түрлеріне қатысты белгіленген шектеуді ескере отырып, тиісті келісімшарттың қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін сақталады (ҚР СК 839-бабы). Есепке жатқызу әдісі және 300.03 нысаны ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төленетін тауарлар импорты үшін ҚҚС жөніндегі декларацияның 300.03 қосымшасында бөлек көрсету көзделген. Нысан тиісті төлеу тәртібінің талаптарына сай келетін операцияларға ғана қолданылады. Тауардың жалпы атауының көзделген санаттардың біріне ұқсас болуының өзі есепке жатқызу әдісін қолдану үшін жеткілікті негіз болып табылмайды. 300.03 қосымшасы тиісті импорт болған кезде толтырылады және 300.00 нысанына қосымшалар құрамында белгіленеді. 300.03.001 А жолында ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төленетін салық салынатын импорт сомасы, ал 300.03.001 В жолында оған қатысты ҚҚС сомасы көрсетіледі. Қосымшаның көрсеткіштері әкелу құжаттарына және бухгалтерлік есеп деректеріне сәйкес келуге тиіс. Нысан қағидаларында импортталатын тауарлардың белгіленген санаттары бойынша егжей-тегжейлі көрсету көзделген. Олардың қатарына жабдық, ауыл шаруашылығы техникасы, автомобиль көлігінің жүк жылжымалы құрамы, ұшақтар мен тікұшақтар, теміржол локомотивтері мен вагондары, теңіз кемелері, қосалқы бөлшектер, асыл тұқымды жануарлар, қолдан ұрықтандыруға арналған жабдық және тірі ірі қара мал жатқызылған. Қосымшаны толтырмас бұрын бухгалтер тауардың атауын, сипаттамаларын және мақсатын нысан қағидаларында көрсетілген санатпен салыстыруы, сондай-ақ салық салынатын импорттың құны мен ҚҚС сомасын бастапқы, тауарға ілеспе, кедендік және есепке алу құжаттарымен салыстырып тексеруі қажет. Есепке жатқызу әдісін қолдану негізін операция бойынша есептік құжаттамада тіркеген жөн. Импорт бойынша ҚҚС-ты 1С-те қалай көрсету керек ЕАЭО-дан тауарлар импортталған кезде ҚҚС-ты есепке алу жүйесінде көрсету тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштің, төлем және тауарға ілеспе құжаттардың негізінде жүргізілуі керек. Өтініш деректерін тауарлардың келіп түсу құжатымен, өнім берушімен есеп айырысулармен және іс жүзінде орындалған салық міндеттемесінің сомасымен салыстыру қажет. Операцияны өткізбес бұрын бухгалтер шетел валютасындағы келіп түсу құнын, қолданылған валюта бағамын, теңгедегі баламасын және қосымша шығыстарды тексеруі керек. Егер қосымша шығыстар қолданылатын есепке алу тәртібіне сәйкес тауардың құнына немесе салық салынатын импортқа енгізілсе, оларды позициялар арасында бөлу дәйекті жүргізіліп, бастапқы құжаттармен расталуға тиіс. Пайдаланылатын 1С базасында есеп айырысуларды, тауарлар мен ҚҚС-ты есепке алу шоттарын, операция түрін және әкелу құжаттары бойынша талдамалық есепті тексеру қажет. Құжаттардың, қойындылар мен пәрмендердің нақты атаулары конфигурацияға, релизге және ақпараттық базаның баптауларына байланысты әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан операцияның көрсетілуін қабылданған есеп саясаты және бағдарламаның нақты интерфейсімен салыстырып тексеру керек. Егер тауар бойынша ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төленсе, есепке алу жүйесінде бұл операцияны әдеттегі тәртіппен төленетін импорттан және салықтан босатылған импорттан бөлек көрсету қажет. Есептегі салық салынатын импорт пен ҚҚС сомалары 300.03 қосымшасының көрсеткіштеріне және растаушы құжаттарға сәйкес келуге тиіс. Импорттық ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін бухгалтер ұйымның ҚҚС төлеушісі ретіндегі мәртебесін, сатып алынған тауарлардың мақсатын және салық сомасын растайтын құжаттың болуын тексереді. Тауарлар өткізу бойынша салық салынатын айналым мақсатында пайдаланылуға немесе пайдалану көзделуге тиіс (ҚР СК 480-бабы). Кезеңді жабу алдындағы практикалық тексеру мыналарды салыстыруды қамтиды: - ЕАЭО-дан импорттау кезінде тауарлардың келіп түсуін, шартты және әкелу туралы өтінішті; - валютадағы соманы, бағамды және теңгедегі баламаны; - қосымша шығыстарды, бастапқы құжаттарды және оларды бөлу тәртібін; - есептелген және іс жүзінде төленген ҚҚС-ты не босату туралы құжаттарды; - тауарға ілеспе немесе кедендік құжаттарды және есепке алу жүйесінің деректерін; - бухгалтерлік есеп деректерін, ҚҚС жөніндегі декларацияны және оны толтырған кезде 300.03 қосымшасын; - әдеттегі төлеу, босату немесе есепке жатқызу әдісін қолдану негіздерін. Жиі қойылатын сұрақтар Қазақстанда 2026 жылы импорт кезінде қандай ҚҚС қолданылады? — 2026 жылы ҚҚС-тың негізгі мөлшерлемесі 16% құрайды. Нақты жеткізілім үшін әкелу күні, тауардың түрі, импорт бағыты және заңды босатудың немесе төлеудің ерекше тәртібінің болуы қосымша ескеріледі. ЕАЭО-дан импорттау кезіндегі ҚҚС несімен ерекшеленеді? — Мұндай әкелу кезінде салық төлеуші тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішті және көзделген ілеспе құжаттарды береді. Жалпы қағида бойынша өтініш салық кезеңінен кейінгі айдың 20-күнінен кешіктірілмей ұсынылады (ҚР СК 530-бабы). Импортты ҚҚС-тан босатумен жүзеге асыруға бола ма? — Иә, егер тауарға және оны әкелу мән-жайларына қатысты нақты заңды негіз көзделсе. Шетелдік өнім берушінің құжаттарында қазақстандық ҚҚС-тың болмауы мұндай негіз болып табылмайды. 300.03 нысаны қашан толтырылады? — ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төленетін тауарлар импорты болған кезде. Қосымшада салық салынатын импорт пен тиісті ҚҚС сомасы бөлек көрсетіледі, олар құжаттармен және есеп деректерімен сәйкестендірілуге тиіс. Импорттық ҚҚС-ты есепке қалай жатқызуға болады? — Ұйым ҚҚС төлеушісі ретінде тіркелуге, салық сомасы көрсетілген тиісті құжатқа ие болуға және сатып алынған тауарларды салық салынатын айналым мақсатында пайдалануға не пайдалануды жоспарлауға тиіс. ЕАЭО-дан импорттау кезінде есеп деректері әкелу туралы өтінішпен және салық міндеттемесінің орындалғаны туралы құжаттармен салыстырылады (ҚР СК 480-бабы; ҚР СК 530-бабы). Комиссионер арқылы ЕАЭО-дан импорттау кезінде ҚҚС-ты кім есепке жатқызады? — Белгіленген талаптар сақталған кезде соманы сатып алушы комиссионердің немесе сенім білдірілген өкілдің шот-фактурасы және салық органының белгісі қойылған әкелу туралы өтініштің көшірмесі негізінде есепке жатқызады. Комиссионер немесе сенім білдірілген өкіл мұндай импорт кезінде төленген ҚҚС-ты есепке жатқызбайды (ҚР СК 529-бабы). Дереккөздер 300.03 нысанын толтыру қағидалары — ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төленетін тауарлар импорты --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_