--- title: "Қазақстандағы 2026 жылғы салық декларациясы: қажетті нысанды қалай анықтауға болады" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-13 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/nalogovaya-deklaraciya-v-kazahstane-v-2026-godu-kak-opred-kk source: BuhGPT --- # Қазақстандағы 2026 жылғы салық декларациясы: қажетті нысанды қалай анықтауға болады > **TL;DR:** 2026 жылы жеке тұлға салық декларациясын өзінің мәртебесіне және міндеттің туындау негізіне қарай таңдайды: Салық кодексінде кірістер мен мүлік туралы декларация, кәсіпкерлік қызмет бойынша жеке табыс салығы жөніндегі декларация және активтер мен міндеттемелер туралы деклараци --- 2026 жылы жеке тұлға салық декларациясын өзінің мәртебесіне және міндеттің туындау негізіне қарай таңдайды: Салық кодексінде кірістер мен мүлік туралы декларация, кәсіпкерлік қызмет бойынша жеке табыс салығы жөніндегі декларация және активтер мен міндеттемелер туралы декларация көзделген (ҚР СК 416-бабы). Бухгалтер үшін бұл бірыңғай әмбебап декларацияның жоқ екенін білдіреді: есептілікті дайындамас бұрын салық төлеушінің санатын және көрсетілетін міндеттеменің түрін анықтау қажет. 2026 жылы қандай салық декларациялары көзделген 2026 жылы жеке тұлғалар үшін салық декларацияларының мынадай түрлері көзделген (ҚР СК 416-бабы): - кірістер мен мүлік туралы декларация; - кәсіпкерлік қызмет бойынша жеке табыс салығы жөніндегі декларация; - активтер мен міндеттемелер туралы декларация. Осы декларацияларды ұсыну шарттары, тәртібі мен мерзімдері тиісті тараудың 4-параграфында және Салық кодексінің 42-тарауында белгіленген (ҚР СК 416-бабы). Сондықтан құжаттың атауын ғана білу жеткіліксіз: есептілікті дайындамас бұрын жеке тұлғаның қай санатқа жататынын және декларация ұсыну міндетінің қандай негізде туындағанын анықтау керек. «ЖК салық декларациясы» деген сұрау да нақты бір нысанды білдірмейді. Жеке кәсіпкер үшін есептіліктің түрі салық міндеттемесінің сипатына және оған қолданылатын Кодекс ережелеріне қарай анықталады. Жеке тұлғалардың декларациялары тізбесінде кәсіпкерлік қызмет бойынша жеке табыс салығы жөніндегі декларация жеке көрсетілген (ҚР СК 416-бабы). «Оңайлатылған салық декларациясы», «оңайлатылған салық бойынша декларация» және «2026 жылғы оңайлатылған салық декларациясы» деген тұжырымдардың өзі есепті таңдауға мүмкіндік бермейді. Декларацияны есеп жүргізудің тұрмыстық атауына ғана қарап анықтауға болмайды. Бухгалтер салық төлеушінің мәртебесі мен есептілік негізін Салық кодексінде көзделген декларацияның нақты түрімен салыстырып, содан кейін қолданыстағы нысанды және тиісті салық кезеңін таңдауы керек. ҚҚС, пайда және жер салығы бойынша декларациялар Қосылған құн салығын төлеушілер Қазақстан Республикасында салық төлеушілер базасында ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылған тұлғалар, сондай-ақ ЕАЭО және Қазақстан Республикасының кеден заңнамасына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағына тауарларды импорттайтын тұлғалар болып табылады (ҚР СК 447-бабы). Есептілік бойынша міндетті анықтау кезінде бухгалтердің осы негіздерді ажыратуы маңызды. Импорт фактісінің өзі тұлғаны тиісті негіз бойынша ҚҚС төлеушілерге жатқызуды білдіреді, ал бірінші санат үшін ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылу маңызды. Мұндай есепке қою Салық кодексінің 99–101-баптарына сәйкес жүргізіледі (ҚР СК 447-бабы). Салық кодексінің 102-бабына сәйкес ҚҚС бойынша шартты түрде тіркеу есебіне қойылған шетелдік компаниялар ҚҚС-ты Кодекстің 21-бөлімінің қағидалары бойынша есептейді және төлейді (ҚР СК 447-бабы). Бұл санатты кәдімгі тіркеу есебіне қойылған тұлғалармен және импорттаушылармен араластыруға болмайды: олардың мәртебесінің негіздері Кодексте тікелей ажыратылған. Келтірілген нормалар ҚҚС төлеушілер аясын айқындайды, бірақ ұсынылған мәтінде декларацияның нысанын, оны тапсыру кезеңділігін және соңғы мерзімін белгілемейді. Сондықтан бухгалтер декларация тапсыру мерзімін тек төлеуші мәртебесіне сүйеніп анықтай алмайды. 447-бапта көзделген негіз анықталғаннан кейін нысанды, салық кезеңін, ұсыну орны мен мерзімін тиісті есептілікті реттейтін нормалар бойынша айқындау қажет. Қазақстанның салық терминологиясында ұйымдарға қатысты жалпы «пайда салығы» атауы емес, корпоративтік табыс салығы қолданылады. Корпоративтік табыс және жер салықтары бойынша декларациялар жекелеген салық міндеттемелеріне жатады. 416 және 447-баптар олардың нысандары мен мерзімдерін белгілемейді, сондықтан жеке тұлғалардың декларацияларына арналған қағидаларды немесе ҚҚС төлеушінің мәртебесін мұндай есептілікке қолдануға болмайды. Роялти және өнімді бөлу жөніндегі Қазақстан Республикасының үлесі бойынша міндеттемелерді заттай нысанда орындау үшін жеке тәртіп көзделген. Жер қойнауын пайдаланушы мен мемлекет атынан алушы осындай міндеттеме бойынша декларацияны не ағымдағы төлемдердің есебін орналасқан жері бойынша салық органдарына Кодексте айқындалған тәртіппен және уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша ұсынады (ҚР СК 818-бабы). Бұл салық міндеттемесін дәл заттай нысанда орындауға байланысты арнайы есептілік. Ол Кодексте көзделген талаптар сақталған кезде, соның ішінде келісімде немесе келісімшартта тиісті ереже болғанда және Қазақстан Республикасының Үкіметі мемлекет атынан пайдалы қазбаларды алушыны айқындағанда қолданылады (ҚР СК 818-бабы). Бұл қағиданы жер қойнауын пайдаланушының декларацияларын ұсынудың жалпы мерзімі немесе тәртібі ретінде қолдануға болмайды. Салық декларациясын онлайн қалай дайындауға және тапсыруға болады Іс жүзіндегі тәртіп жолдарды толтырудан емес, міндетті анықтаудан басталады. Жіберер алдында бухгалтерге мына жайттарды ретімен тексерген жөн: - Салық төлеуші кім: жеке тұлға, ЖК, ұйым, ҚҚС бойынша тіркеу есебіндегі тұлға, импорттаушы немесе жер қойнауын пайдаланушы. - Қандай салық, кіріс, мүлік, актив, міндеттеме немесе операция көрсетілуге тиіс. - Осы салық төлеуші және есептілік негізі үшін декларацияның қандай түрі көзделген. - Есептілік қай салық кезеңі үшін жасалады. - Таңдалған декларация үшін қандай ұсыну орны белгіленген. Мысалы, роялти және өнімді бөлу жөніндегі Қазақстан Республикасының үлесі бойынша міндеттемені заттай нысанда орындау кезінде декларация немесе есеп орналасқан жері бойынша ұсынылады (ҚР СК 818-бабы). - Арнайы мән-жайлар бар ма: ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылу, тауарлар импорты, шетелдік компанияны шартты түрде есепке қою немесе міндеттемені заттай нысанда орындау. - Таңдалған нысан, құжат түрі және есепті кезең белгіленген міндетке сәйкес келе ме. Декларацияны онлайн тапсыру үшін салық есептілігін ұсынудың ресми электрондық тәсілін пайдаланып, тиісті кезеңге арналған қолданыстағы нысанды таңдау керек. Жібергеннен кейін бухгалтердің электрондық растауды сақтап, пайдаланылатын жүйедегі құжат мәртебесін тексергені маңызды. Экрандардың реті мен пәрмендердің атаулары қолданыстағы ресми сервиске байланысты, сондықтан оларды Салық кодексінің нормалары ретінде қабылдауға болмайды. Жіберер алдында декларация көрсеткіштерін есеп деректерімен, тіркеу мәртебесімен және бұрын ұсынылған есептілікпен салыстырған жөн. ҚҚС үшін төлеуші мәртебесінің негізін: тіркеу есебіне қойылуды, тауарлар импортын немесе шетелдік компанияның арнайы мәртебесін дұрыс анықтау қажет (ҚР СК 447-бабы). Жеке тұлғалардың декларациялары үшін міндеттің сипатын ескере отырып, Кодексте көзделген түрлердің бірін таңдау керек (ҚР СК 416-бабы). Егер декларация роялти және өнімді бөлу жөніндегі Қазақстан Республикасының үлесі бойынша міндеттемені заттай нысанда орындауға байланысты болса, есептілікке қатысушылардың құрамын ескеру қажет. Кодексте жер қойнауын пайдаланушы да, мемлекет атынан алушы да аталған, сондай-ақ декларацияны немесе ағымдағы төлемдердің есебін орналасқан жері бойынша салық органдарына ұсыну белгіленген (ҚР СК 818-бабы). «Салық шегеріміне арналған декларация» — 416-баптың тізбесінде декларацияның дербес түрін білдірмейтін тұжырым. Онда кірістер мен мүлік туралы декларация, кәсіпкерлік қызмет бойынша ЖТС жөніндегі декларация және активтер мен міндеттемелер туралы декларация көрсетілген (ҚР СК 416-бабы). Сондықтан құжатты декларацияның белгіленген түріне қарай таңдап, шегерім туралы мәліметтерді тек қолданылатын нысан мен тиісті салық кезеңінің қағидалары шеңберінде көрсету керек. «2025 жылғы салық шегерімі декларациясы» деген сұрау өткен салық кезеңіне қатысты. 2026 жылдың тәртібін 2025 жылға арналған декларацияға автоматты түрде қолдануға болмайды: құжат түрі мен оны толтыру қағидалары есептілік ұсынылатын кезеңге сәйкес келуге тиіс. Жиі қойылатын сұрақтар Салық декларациясы бір әмбебап есеп пе? — Жоқ. Жеке тұлғалар үшін кірістер мен мүлік туралы декларация, кәсіпкерлік қызмет бойынша ЖТС жөніндегі декларация және активтер мен міндеттемелер туралы декларация көзделген (ҚР СК 416-бабы). Өзге салық міндеттемелеріне оларды реттейтін нормалар қолданылады. Салық декларациясын қалай тапсыруға болады? — Алдымен салық төлеушіні, міндеттің негізін, декларация түрін, кезеңді және ұсыну орнын анықтаңыз. Электрондық түрде жіберген кезде қолданыстағы ресми нысанды таңдаңыз, ал тапсырғаннан кейін растауды сақтап, құжат мәртебесін тексеріңіз. Кімдер ҚҚС төлеушілерге жатады? — Салық төлеушілер базасында ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қойылған тұлғалар және қолданылатын кеден заңнамасына сәйкес Қазақстан аумағына тауарларды импорттайтын тұлғалар. Шартты түрде тіркелген шетелдік компаниялар үшін жеке қағида көзделген (ҚР СК 447-бабы). ҚҚС төлеуші мәртебесіне қарап декларация мерзімін анықтауға бола ма? — Жоқ. 447-бап ҚҚС төлеушілерді айқындайды, бірақ келтірілген норма декларацияны ұсыну мерзімін белгілемейді. Есептіліктің мерзімі мен кезеңі тиісті декларация туралы арнайы ережелер бойынша анықталады. ҚҚС қағидалары бойынша корпоративтік табыс немесе жер салығы декларациясының мерзімін анықтауға бола ма? — Жоқ. Бұлар әртүрлі салық міндеттемелері, сондықтан олардың әрқайсысы үшін қолданылатын нысан, салық кезеңі және мерзім бөлек анықталады. 2026 жылы оңайлатылған салық декларациясын қалай таңдауға болады? — Алдымен қолданылатын есептілік негізін және Кодексте көзделген декларация түрін анықтаңыз. «Оңайлатылған» деген тұрмыстық атау құжаттың нысанын өздігінен айқындамайды. Өнімді бөлу жөніндегі міндеттемені заттай нысанда орындау кезінде есептілікті кім ұсынады? — Декларацияны немесе ағымдағы төлемдердің есебін жер қойнауын пайдаланушы мен мемлекет атынан алушы орналасқан жері бойынша салық органдарына Кодексте айқындалған тәртіппен және уәкілетті орган белгілеген нысан бойынша ұсынады (ҚР СК 818-бабы). Дереккөздер - 416-бап. Салық декларациясы жөніндегі жалпы ережелер - 447-бап. Қосылған құн салығын төлеушілер - 818-бап. Роялти және өнімді бөлу жөніндегі Қазақстан Республикасының үлесі бойынша салық міндеттемесін заттай нысанда орындау тәртібі --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_