--- title: "Импорт — бұл тауарларды әкелу: 2026 жылы Қазақстан бухгалтері үшін не маңызды" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-13 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/import-eto-vvoz-tovarov-chto-vazhno-buhgalteru-kazahstana-kk source: BuhGPT --- # Импорт — бұл тауарларды әкелу: 2026 жылы Қазақстан бухгалтері үшін не маңызды > **TL;DR:** Импорт дегеніміз не Импорт — бұл тауарларды басқа елден Қазақстан Республикасының аумағына әкелу. Қазақстандық компанияның бухгалтері үшін мұндай операция шетелдік жеткізушімен есеп айырысуды ғана емес, шартты, тауарға ілеспе құжаттарды, тауардың нақты келіп түсуін және тиісті --- Импорт дегеніміз не Импорт — бұл тауарларды басқа елден Қазақстан Республикасының аумағына әкелу. Қазақстандық компанияның бухгалтері үшін мұндай операция шетелдік жеткізушімен есеп айырысуды ғана емес, шартты, тауарға ілеспе құжаттарды, тауардың нақты келіп түсуін және тиісті әкелу бағыты үшін көзделген құжаттарды тексеруді де қамтиды. Ресімдеу тәртібі, ең алдымен, тауардың қайдан келіп түсетініне байланысты. Еуразиялық экономикалық одаққа мүше мемлекеттен әкелген кезде ЕАЭО-дағы импортқа салық салу тәртібі қолданылады. Үшінші елден жеткізілген кезде тауар кедендік декларациялауға қолданылатын қағидалар бойынша ресімделеді. Сондықтан шарттағы немесе төлем мақсатындағы «импорт» сөзінің өзі бухгалтер орындайтын әрекеттер мен құжаттардың толық жиынтығын айқындамайды. Салықтарды есептегенге дейін тауардың ҚҚС-тан босатылған импорт санатына жататынын не жатпайтынын тексеру қажет. Атап айтқанда, мәдени-тарихи құндылығы бар банкноттар мен монеталарды қоспағанда, банкноттар мен монеталарға, бағалы қағаздарға, дипломатиялық және консулдық мекемелерге арналған жекелеген тауарларға, сондай-ақ салық төлеуден босатуды көздейтін кедендік рәсіммен орналастырылған тауарларға босату көзделген (ҚР СК 479-бабы). Бухгалтер қандай құжаттарды тексеруі керек Жұмысты соманы есепке алудан емес, құжаттар жиынтығы мен мәміле талаптарын тексеруден бастаған жөн. Бухгалтерге сатушы, жөнелтуші мемлекет, тауардың атауы мен саны, оның құны, шарт валютасы және жеткізу талаптары туралы мәліметтер қажет болады. Құжаттардың нақты жиынтығы әкелу бағытына, тауардың түріне және қолданылатын ресімдеу тәртібіне қарай айқындалады. Операцияны есепке алғанға дейін мыналарды тексерген жөн: - сыртқы сауда шарты және оған қосымшалар; - жеткізушінің шоты немесе өзге есеп айырысу құжаты; - тасымалдау және тауарға ілеспе құжаттар; - тауардың нақты алынғанын растайтын құжаттар; - әкелуді кедендік немесе салықтық ресімдеу кезінде пайдаланылатын құжаттар; - нақты тауар үшін көзделген рұқсаттар мен сертификаттар; - ұсынылған электрондық құжаттардың мәртебесі және оларда көрсетілген мәліметтердің бастапқы құжаттарға сәйкестігі. Негізгі деректемелердің: қатысушылар атауларының, олардың сәйкестендіру деректерінің, шарттың нөмірі мен күнінің, тауар сипаттамаларының, саны мен құнының сәйкес келуіне ерекше назар аудару қажет. Сәйкессіздіктер анықталған кезде мәліметтер тиісті құжат үшін белгіленген тәртіппен түзетілуге тиіс. Тауарларды ЕАЭО-ға импорттау кезінде тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініш пайдаланылады. Егер бұрын ұсынылған өтініште жанама салықтар бойынша салық салынатын базаның мөлшеріне әсер етпейтін мәліметтер өзгерсе, салық төлеуші оны дербес кері қайтарып алады. Қате ұсынылған, импорттың жоқ екені анықталған немесе салық салынатын базаға әсер ететін мәліметтер өзгерген жағдайда кері қайтарып алу салықтық өтініш беру арқылы жүргізіледі. Кодексте кері қайтарып алу негізіне қарай өтінішті жою, ауыстыру және өзгерту әдістері көзделген (ҚР СК 532-бабы). Импортты есепке алуда қалай көрсету керек Есепке алу реттілігі шартпен, бастапқы құжаттармен және тауардың нақты қозғалысымен айқындалады. Бухгалтер жеткізу талаптарын, тауарды алу күнін, тасымалдаушының құжаттары мен қабылдау құжаттарын салыстыруы қажет. Шетелдік жеткізушіге төлем жасалған күн, тауардың шекара арқылы өткізілген күні және оның ұйымға келіп түскен күні әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан әрбір күн тиісті құжатпен расталуға тиіс. Келіп түскен тауардың құны оны сатып алуға қатысты расталған сомалар негізінде қалыптастырылады. Мәміле бойынша шығыстарды олардың мазмұнына қарай талдап, қолданылатын есепке алу қағидаларына және ұйымның есеп саясатына сәйкес көрсету қажет. Шарттың немесе жеткізуші шотының болуы өздігінен тасымалдауды, тауардың алынуын және операцияның өзге де фактілерін растайтын құжаттарды алмастырмайды. Егер есеп айырысу шетел валютасында жүргізілсе, жеткізуші алдындағы міндеттеменің танылуын, жасалған төлемдерді және берешек қалдығын бөлек бақылау қажет. Пайдаланылған күндер, сомалар мен валюталар шартқа, банк құжаттарына және тауардың келіп түсуі туралы құжаттарға сәйкес келуге тиіс. Салық салу тәртібін операцияның атауы бойынша ғана айқындауға болмайды. Бухгалтер әкелу бағытын, қатысушылардың мәртебесін, тауардың ерекшеліктерін және ҚҚС-тан босатуға арналған құжаттардың бар-жоғын анықтауы керек. ЕАЭО шеңберіндегі импорт үшін ҚР СК 525-бабы, атап айтқанда, ҚР СК 479-бабында көрсетілген тауарлардың жекелеген санаттарына, сондай-ақ шартта көзделген кепілдікті қызмет көрсету шеңберінде импортталатын тауарларға босатуды көздейді. Мұндай кепілдік импорты кепілдікті қызмет көрсетуді көздейтін шартпен, тауарға ілеспе құжаттармен, кінәрат-талаппен және шартқа қатысушылар растаған ақау актісімен расталады (ҚР СК 525-бабы). Ресімдеуді аяқтар алдында нені тексеру керек Операцияны жаппас бұрын бүкіл тізбекті: шарт — тиеп-жөнелту — тасымалдау — әкелуді ресімдеу — қабылдау — төлем — есепке алуды тексерген дұрыс. Бұл барлық құжаттардағы мәліметтерді салыстыруға және тауардың саны, құны, валютасы, мәмілеге қатысушылар немесе сипаттамалары бойынша айырмашылықтарды уақтылы анықтауға мүмкіндік береді. Мыналарды тексеріңіз: - тауар құжаттармен расталған саны мен ассортименті бойынша кіріске алынған; - құны мен валютасы шартқа және жеткізушінің есеп айырысу құжатына сәйкес келеді; - сатып алу және жеткізу шығыстары құжаттармен расталған және дәйекті түрде көрсетілген; - жеткізушімен есеп айырысу банк құжаттары мен шарт талаптарына сәйкес келеді; - ұсынылған электрондық құжаттардың мәртебесі өзекті; - егер өтініш операцияға қолданылса, тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтініштің мәліметтері жеткізу құжаттарына сәйкес келеді; - құжаттар солардың негізінде жеткізу мен есеп айырысу реттілігін қалпына келтіруге болатындай сақталған. Егер әкелу туралы өтініште қате немесе өзгерген мәліметтер болса, түзету негізін айқындамай құжатты қайта ұсыну жеткіліксіз. Алдымен өзгерістің салық салынатын базаның мөлшеріне әсер ететінін не етпейтінін анықтау қажет. Кері қайтарып алу тәртібі осыған байланысты болады: дербес кері қайтарып алу, салықтық өтініш беру, бұрын ұсынылған өтінішті жаңасымен ауыстыру немесе ҚР СК 532-бабында көзделген өзге әдіс (ҚР СК 532-бабы). ҚҚС-тан босату негіздерін бөлек тексеру қажет. Мысалы, кепілдікті қызмет көрсету кезінде хат алмасуда кепілдік туралы көрсетудің өзі жеткіліксіз: ҚР СК 525-бабында шарт, тауарға ілеспе құжаттар, кінәрат-талап және шартқа қатысушылар растаған ақау актісі тікелей көрсетілген. Салық төлеуден босатылатын кедендік рәсіммен орналастырылған тауарлар үшін босату негізі қолданылған кедендік рәсімге байланысты (ҚР СК 479, 525-баптары). Жиі қойылатын сұрақтар Импорт — бұл тек үшінші елдерден тауар әкелу ме? — Жоқ. Бухгалтердің жұмысы үшін ЕАЭО-ға мүше мемлекеттерден әкелу мен үшінші елдерден әкелуді ажырату маңызды, өйткені құжаттар мен ресімдеу тәртібі әртүрлі. Импортты тек шетелдік жеткізушінің шоты бойынша көрсетуге бола ма? — Шот есеп айырысу мәліметтерін растайды, бірақ жеткізудің бүкіл барысын растамайды. Операцияны көрсету үшін шарт, тауарға ілеспе, тасымалдау, қабылдау, банк құжаттары және әкелуге арналған құжаттар да пайдаланылады. Әкелу туралы өтініштен қате табылса, не істеу керек? — Тәртіп қатенің сипатына байланысты. Егер жанама салықтар бойынша салық салынатын базаға әсер етпейтін мәліметтер өзгерсе, дербес кері қайтарып алу қолданылады. Өтініш қате ұсынылса немесе салық салынатын базаға әсер ететін мәліметтер өзгерсе, кері қайтарып алу туралы салықтық өтініш беріледі. Кері қайтарып алудың ықтимал әдістері ҚР СК 532-бабында белгіленген (ҚР СК 532-бабы). Кез келген импортқа ҚҚС салына ма? — Жоқ. ҚР СК ҚҚС-тан босатылған импорт санаттарын көздейді. Босату негізі мен растайтын құжаттар тауардың түріне және әкелу бағытына байланысты (ҚР СК 479, 525-баптары). ЕАЭО-дан кепілдік импорты кезінде босатуды қандай құжаттар растайды? — Кепілдікті қызмет көрсетуді көздейтін шарт, тауарға ілеспе құжаттар, кінәрат-талап және шартқа қатысушылар растаған ақау актісі (ҚР СК 525-бабы). Дереккөздер - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 479-бап «Қосылған құн салығынан босатылатын импорт». - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 525-бап «Еуразиялық экономикалық одақта қосылған құн салығынан босатылатын айналымдар мен импорт». - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 532-бап «Еуразиялық экономикалық одақта тауарларды импорттау кезінде тауарларды әкелу және жанама салықтарды төлеу туралы өтінішті кері қайтарып алу». --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_