--- title: "«Негізгі құралдардың шығуы» құжаты 1С:Бухгалтерия Қазақстан үшін 3.0 — өнім көлемі бойынша амортизацияны қалай есептеу керек" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-09-07 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/dokument-vyrabotka-os-v-1s-buhgalteriya-dlya-kazahstana-3-kk source: BuhGPT --- # «Негізгі құралдардың шығуы» құжаты 1С:Бухгалтерия Қазақстан үшін 3.0 — өнім көлемі бойынша амортизацияны қалай есептеу керек > **TL;DR:** Релиз 3.0.74.2 «Қазақстан үшін Бухгалтерия» (редакция 3.0) бойынша тексерілді. Айдың соңы. Сіз «Айды жабу» функциясын іске қосасыз, ал цехтағы станоктың амортизациясы нөл болып есептеледі. Немесе керісінше — «әрдайымғы» сияқты есептеледі, бірақ желі бір ай бойы жұмыс істемеді. --- Релиз 3.0.74.2 «Қазақстан үшін Бухгалтерия» (редакция 3.0) бойынша тексерілді. Айдың соңы. Сіз «Айды жабу» функциясын іске қосасыз, ал цехтағы станоктың амортизациясы нөл болып есептеледі. Немесе керісінше — «әрдайымғы» сияқты есептеледі, бірақ желі бір ай бойы жұмыс істемеді. Сіз негізгі құралдың карточкасын ашып, амортизацияны есептеу тәсілі «Өнім (жұмыс) көлеміне пропорционалды» екенін көресіз. Барлығы дұрыс: мұндай негізгі құрал үшін бағдарлама қанша өнім өндіргенін білмейді, сіз оны енгізгенше. Енгізу тек бір құжатпен — «Негізгі құралдың өнімділігі» арқылы жүзеге асырылады. Оны соңғы өріске дейін талдайық. 1. Тағайындалуы «Негізгі құралдың өнімділігі» құжаты ай ішінде негізгі құралмен өндірілген өнім (жұмыс) көлемін тіркейді. Ол тек амортизация есептеу тәсілі «Өнім (жұмыс) көлеміне пропорционалды» болатын негізгі құралдар үшін қажет. Енгізілген өнімділік бойынша айды жабу кезінде амортизация сомасы есептеледі. 2. Қайдан табуға болады Менюдағы жол: «Негізгі құралдар және НМА» → «Амортизация» блогы (Амортизацияны есептеу параметрлері) → «Негізгі құралдың өнімділігі» → «Жасау» түймесі. 1С навигациялық сілтемесі: e1cib/list/Документ.ВыработкаОС Оны көшіріп, «Сервис және параметрлер» (немесе «Файл») → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» арқылы қойыңыз — құжаттар тізімі бірден ашылады. Кеңес: егер менюде пункт көрінбесе, функционалдық параметрлерді тексеріңіз (Басты → Функционалдық → Негізгі құралдар және НМА). Негізгі құралдар есебі қосулы болуы керек. 2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады «Ақпарат» → «Бағдарлама туралы» (немесе оң жақ жоғарғы бұрыштағы 1С логотипі). Ашылған терезеде платформаның нұсқасы (мысалы, 8.3.24.xxxx) және конфигурация релизі — «Қазақстан үшін Бухгалтерия, редакция 3.0 (3.0.74.2)» жолы көрінеді. Әр түрлі релиздердегі меню, өрістер және бухгалтерлік жазбалар әртүрлі болуы мүмкін, сондықтан дәл осы жолмен салыстырыңыз. 3. Қалай толтыру керек Енгізу алдында негізгі құралдың есебі дұрыс орнатылғанына көз жеткізіңіз. «Негізгі құралды қабылдау» құжатында (немесе негізгі құрал карточкасында) келесілер болуы тиіс: - Амортизацияны есептеу тәсілі = «Өнім (жұмыс) көлеміне пропорционалды»; - барлық мерзімге арналған күтілген өнім (жұмыс) көлемі толтырылуы тиіс — бұл құнды бөлу үшін база. Егер көлем көрсетілмесе, амортизация ешқашан есептелмейді. Енді құжаттың өзі. Өріс Міндетті Неге және қате болған жағдайда не болады Ұйым Иә Өнімділіктің қай есепте тіркелетінін анықтайды. Егер бірнеше ұйым болса және дұрыс емесін таңдасаңыз — өнімділік «басқа» негізгі құралға «байланады» және қажетті ұйымдағы амортизация есептелмейді. Күні Иә Өнімділіктің есептелетін айын белгілейді. Айдың соңғы күні (мысалы, 31.01.2026) қойыңыз. Дұрыс емес айдың күнін қойсаңыз — амортизация «көрші» кезеңге «кетеді». Нөмір Жоқ Автоматты түрде жазу кезінде беріледі. Қолмен өзгерту қажет емес. Бөлімше Кейде Шығындарды аналитикалық есепке алу үшін қойылады. Егер аналитика бөлімшелер бойынша жүргізілсе, амортизацияның қай шығындарға кіретінін анықтайды. Кесте бөлігі — «Негізгі құрал» Иә Сіз тіркеп отырған объект. Тек «өнім көлемі» тәсілімен негізгі құралдарды таңдаңыз. Линейлік тәсілмен негізгі құралды таңдасаңыз — құжат орындалады, бірақ амортизацияға әсер етпейді. Кесте бөлігі — «Өнімділік» (көлем) Иә Айдағы фактілі өнім/жұмыс көлемі негізгі құрал карточкасындағы күтілген көлеммен бірдей табиғи өлшемдерде. Нөл немесе бос → айдағы амортизация нөл болады. Өлшемдер сәйкес келмесе (тонналар орнына дана) — амортизация сомасы бұрмаланады. Сіз бірден бірнеше негізгі құралды толтыра аласыз — әр объект үшін бір жол. Бір құжат ай ішінде ұйым бойынша барлық өнімділікті жабады. Әр айдағы жұмыс тәртібі: - Ағымдағы ай үшін «Негізгі құралдың өнімділігін» жасайсыз. - Жол-жолмен негізгі құралдарды таңдап, фактілі көлемді енгізесіз. - Құжатты жүргізесіз (ол өнімділік регистріне деректерді жазады). - «Айды жабу» → «Амортизацияны есептеу» іске қосасыз — сол кезде амортизация бойынша бухгалтерлік жазбалар пайда болады. Маңызды: «Негізгі құралдың өнімділігі» құжаты бухгалтерлік жазбалар жасамайды. Ол тек бағдарламаға көлемді «хабарлайды». Ақша (амортизация) айды жабу кезінде регламенттік операциямен есептеледі. 4. Сандар мен жазбалармен талданған мысал Шарт. ТОО «Астана Пласт» пластик құю станогын есепке алды: - бастапқы (амортизацияланатын) құны — 5 000 000 ₸; - амортизация тәсілі — «Өнім (жұмыс) көлеміне пропорционалды»; - барлық қызмет мерзімінде күтілген өнім көлемі — 500 000 өнім. Бір өнімге амортизация нормасы = 5 000 000 ₸ ÷ 500 000 дана = 10 ₸ өнім үшін. 2026 жылдың қаңтарында станок 8 000 өнім шығарды. Сіздің әрекеттеріңіз: - «Негізгі құралдар және НМА» → «Негізгі құралдың өнімділігі» → «Жасау». - Ұйым — ТОО «Астана Пласт», күні — 31.01.2026. - Жол: Негізгі құрал — «Пластик құю станогы», Өнімділік — 8 000. - Жүргізу. - «Қаңтар айын жабу» → «Амортизацияны есептеу». Қаңтар айындағы амортизация = 8 000 дана × 10 ₸ = 80 000 ₸. «Амортизацияны есептеу» құжаты қалыптастыратын жазба (станок — өндірістік жабдық): Дт Кт Сома Мазмұны 8410 «Жалпы шығындар» (негізгі құралдың амортизациясы) 2420 «Негізгі құралдардың амортизациясы» 80 000 ₸ Қаңтар айында станоктың амортизациясы өнім көлемі бойынша есептелді Егер бұл әкімшілік объект (мысалы, бухгалтерияның негізгі құралы) болса, жазба Дт 7210 «Әкімшілік шығындар» Кт 2420 сол сомаға болады. Ақпан айында станок, мысалы, 3 500 өнім шығарды — 3 500-ге жаңа «Негізгі құралдың өнімділігін» енгізесіз, ал ақпан айындағы амортизация 3 500 × 10 = 35 000 ₸ болады. Осылайша, ай сайын амортизация «шығарылымға» байланысты есептеледі және жинақталған көлем 500 000 өнімге жеткенде тоқтайды. 5. Операция түрлері «Негізгі құралдың өнімділігі» құжатында «Операция түрі» ауыстырғышы жоқ — оның міндеті біреу: кезең бойынша шығарылған көлемді тіркеу. Вариативтілік кесте бөлігінде беріледі: - бір негізгі құрал бойынша өнімділік — бір жол; - бір айдағы негізгі құралдар тобы бойынша өнімділік — бір құжатта бірнеше жол; - нөлдік өнімділік (тұрып қалу) — 0 енгізіңіз, және айдағы амортизация есептелмейді, бірақ «ай жұмыс істеді, өнім шығарылмады» фактісі тіркеледі. 6. Қандай нәрселер құжатты жүргізгенде қалыптасады - Бухгалтерлік және салықтық жазбалар құжат ЖОҚ жасамайды. Бұл тіркеуші құжат. - Өнімділік регистріндегі қозғалыстар — кезең бойынша әр негізгі құралдың шығарылған көлемі туралы мәліметтер. Дәл осы регистрден «Амортизацияны есептеу» фактілі көлемді алады. - Электрондық құжаттар (ЭСФ, СНТ) қалыптаспайды — құжат сату, ҚҚС және тауар айналымымен байланысты емес. Амортизация бойынша бухгалтерлік жазбалар (Дт 8410/7210 Кт 2420) кейінірек пайда болады — айды жабу кезінде «Амортизацияны есептеу» регламенттік операциясы кезінде. 7. Баспа формалары «Негізгі құралдың өнімділігі» — деректерді енгізу үшін қызметтік құжат, оның регламенттелген баспа формасы жоқ. Ішкі мақсаттар үшін құжат формасын «Басып шығару» арқылы басып шығаруға болады (егер түйме сіздің релизіңізде қолжетімді болса) немесе тізім формасынан құжаттар тізімін басып шығаруға болады. Негізгі құралдар бойынша регламенттік формалар (амортизацияны есептеу ведомосы, ОС-6 және т.б.) негізгі құралдар бойынша есептерден және «Айды жабу» бөлімінен басып шығарылады, мұнда емес. 8. Жиі кездесетін қателер «"Негізгі құрал" өрісі толтырылмаған» Жолда объект таңдалмаған. «Негізгі құрал» бағанын толтырыңыз немесе бос жолды жойыңыз. Амортизация нөл болып есептелді, бірақ өнім шығарылды Себептері жиілігі: (1) осы ай үшін «Негізгі құралдың өнімділігі» құжаты жүргізілмеген; (2) құжаттың күні басқа айға түсті; (3) жолда 0 немесе «Өнімділік» бағанында бос. Құжатты тексеріңіз, көлемді түзетіңіз және «Айды жабуды» қайтадан орындаңыз. «Өнім (жұмыс) көлемі толтырылмаған» / амортизация мүлдем есептелмейді Негізгі құрал карточкасында (немесе «Негізгі құралды қабылдау» кезінде) барлық мерзімге арналған күтілген өнім көлемі көрсетілмеген — бағдарлама құнды бөлу үшін ештеңе жоқ. Негізгі құралдардың амортизация параметрлерін ашып, жалпы көлемді көрсетіңіз. Айда екі рет амортизация есептелді Бір айда бір және сол негізгі құрал үшін екі «Негізгі құралдың өнімділігі» құжаты енгізілген. Бағдарлама көлемдерді қосады. Бір құжатты қалдырыңыз, артықшылығын жою үшін белгі қойып, айды қайтадан жабыңыз. Өнімділік енгізілді, бірақ амортизация жоқ, ал тәсіл — линейлік Негізгі құралдың амортизация тәсілі «өнім көлемі» емес. «Негізгі құралдың өнімділігі» құжаты линейлік және басқа тәсілдерге әсер етпейді. Немесе тәсілді өзгертіңіз (амортизация параметрлерін өзгерту арқылы), немесе бұл негізгі құралды құжатқа қоспаңыз. Негізгі құрал уже амортизацияланған Жинақталған көлем күтілген көлемге жетті, қалдық құны — нөл. Амортизация одан әрі есептелмейді, қанша өнім шығарсаңыз да. Бұл дұрыс мінез-құлық. 9. Жиі қойылатын сұрақтар «Негізгі құралдың өнімділігін» барлық негізгі құралдар бойынша енгізу қажет пе? Жоқ. Тек амортизация есептеу тәсілі «Өнім (жұмыс) көлеміне пропорционалды» болатындар үшін. Линейлік және басқа негізгі құралдар үшін құжат қажет емес және ештеңеге әсер етпейді. Құжат бухгалтерлік жазбалар жасай ма? Жоқ. Ол тек регистрде шығарылған көлемді тіркейді. Дт 8410/7210 Кт 2420 жазбаларын «Амортизацияны есептеу» регламенттік операциясы айды жабу кезінде қалыптастырады. Оны қаншалықты жиі енгізу керек? Әр ай сайын, «Айды жабу» іске қосылғанға дейін. Ай үшін құжат жоқ — көлем де жоқ, демек, осы айдағы амортизация нөл болады. Жалпы (күтілген) өнім көлемін қайда көрсету керек?