--- title: "Қазақстан бухгалтериясындағы ЭШФ дегеніміз не: 2026 жылғы жұмыс істеу қағидалары" country: KZ lang: kk author: Сапа Т.И. (https://buhgpt.kz/authors/sapa-ti) date: 2026-10-15 canonical: https://buhgpt.kz/suraqtar/chto-takoe-esf-v-buhgalterii-kazahstana-pravila-raboty-v--kk source: BuhGPT --- # Қазақстан бухгалтериясындағы ЭШФ дегеніміз не: 2026 жылғы жұмыс істеу қағидалары > **TL;DR:** 2026 жылы ЭШФ-дағы мәліметтер нақты жасалған операцияға сәйкес келуге тиіс: салықтық есепке алу теңгемен есептеу әдісі бойынша жүргізіледі, бұл ретте операциялар ақы төленген күні емес, олардың жасалу фактісі бойынша танылады (ҚР СК 204-бабы). Бухгалтериядағы ЭШФ дегеніміз не --- 2026 жылы ЭШФ-дағы мәліметтер нақты жасалған операцияға сәйкес келуге тиіс: салықтық есепке алу теңгемен есептеу әдісі бойынша жүргізіледі, бұл ретте операциялар ақы төленген күні емес, олардың жасалу фактісі бойынша танылады (ҚР СК 204-бабы). Бухгалтериядағы ЭШФ дегеніміз не ЭШФ — бухгалтер электрондық шот-фактуралардың ақпараттық жүйесінде жұмыс істейтін электрондық шот-фактура. Құжатта өнім беруші, алушы және көрсетілген операция туралы мәліметтер қамтылады, сондықтан оның деректері шартпен, бастапқы құжаттармен және салықтық есепке алумен салыстырылады. ЭШФ-мен жұмыс істеген кезде шаруашылық операцияны, оның құжатпен ресімделуін және контрагентпен есеп айырысуды ажырату маңызды. Ақшаны алу немесе аудару өздігінен операцияны тану сәтін айқындамайды: есептеу әдісі кезінде жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету, тауарларды тиеп-жөнелту немесе сатып алушыға не оның сенім білдірілген тұлғасына беру фактісі ескеріледі (ҚР СК 204-бабы). ЭШФ операцияны және оған қатысушыларды сәйкестендіру үшін қажетті мәліметтерді қамтиды. Құжатты тексерген кезде бухгалтер, атап айтқанда, мыналарға назар аударады: - құжат туралы жалпы мәліметтерге; - өнім беруші мен алушының деректемелеріне; - егер толтырылған болса, банк деректемелеріне; - шарт туралы мәліметтерге; - жеткізуді растайтын құжаттардың деректемелеріне; - тауарлар, жұмыстар немесе көрсетілетін қызметтер жөніндегі деректерге; - операцияға қатысты қосымша мәліметтерге; - электрондық құжатқа қол қою туралы мәліметтерге. Толтырылатын деректердің құрамы операцияға қатысушылар мен оның шарттарына байланысты. Сондықтан бухгалтер тараптардың негізгі деректемелерін ғана емес, нақты жеткізуге, шартқа және бастапқы құжаттарға қатысты арнайы мәліметтерді де тексереді. ЭШФ АЖ-мен виртуалды қойма байланысты. Онымен жұмыс істеген кезде бухгалтер тауар және оның қозғалысы туралы деректерді бастапқы құжаттармен және ұйымның есептік мәліметтерімен салыстырады. Нақты операцияны ресімдеу тәртібі оның мазмұны мен тауардың нақты қозғалысына қарай айқындалады. Бухгалтер ЭШФ-да қандай деректерді тексереді ЭШФ-да жүйелік және есептік деректемелер пайдаланылады. Бухгалтер ақпараттық жүйе берген нөмір мен өнім берушінің есепке алу жүйесіндегі құжат нөмірін ажыратуға, сондай-ақ ЭШФ-ның қажетті шаруашылық операцияға қатысты екенін тексеруге тиіс. Электрондық құжатты ресімдеу күні мен операцияның нақты жасалған күні есепке алуда әртүрлі функция атқаруы мүмкін. Сондықтан ЭШФ-дағы күн растайтын құжаттарда көрсетілген тауарды тиеп-жөнелту, беру, жұмыстарды орындау немесе қызметтерді көрсету күндерімен салыстырылады. Салықтық есепке алу үшін операцияның жасалу фактісі шешуші мәнге ие. Операциялардың нәтижелері ақша алынған немесе төленген күн бойынша емес, жұмыстарды орындау, қызметтер көрсету, тауарларды тиеп-жөнелту және сатып алушыға немесе оның сенім білдірілген тұлғасына беру күнін қоса алғанда, олардың жасалу фактісі бойынша танылады (ҚР СК 204-бабы). Алынған немесе дайындалған ЭШФ-ны іс жүзінде тексеру мынадай әрекеттерді қамтуы мүмкін: - Өнім беруші мен алушыны шарттағы және бастапқы құжаттардағы деректермен салыстыру. - Шарт және жеткізуді растайтын құжаттар туралы мәліметтерді тексеру. - Тауарлардың, жұмыстардың немесе көрсетілетін қызметтердің атауларын, санын және өзге де толтырылған деректерін салыстырып тексеру. - Операция күнін тиеп-жөнелту, тауарды беру, жұмыстарды орындау немесе қызметтерді көрсету туралы құжаттармен салыстыру. - Ақпараттық жүйедегі ЭШФ мәртебесін және құжаттың жаңа нұсқасы ресімделген болса, оның бастапқы құжатпен байланысын тексеру. Егер электрондық құжаттағы мәліметтер бұрын ресімделген қағаз шот-фактурамен байланысты болса, бухгалтер екі құжаттың да күндерін, нөмірлерін және мазмұнын салыстырады. Мұндай тексеру бір операцияның қайталап көрсетілуіне жол бермеуге және бастапқы құжат, ЭШФ және салықтық есепке алу деректері арасындағы түсінікті байланысты сақтауға көмектеседі. Түзетілген, қосымша немесе кері қайтарылған ЭШФ-мен не істеу керек Алушы түзетілген және қосымша ЭШФ-ларды, сондай-ақ құжаттарды кері қайтару туралы мәліметтерді бақылауға тиіс. Әрбір өзгерісті шартпен, бастапқы құжаттармен және операцияның нақты мән-жайларымен салыстыру қажет. Ақпараттық жүйедегі қарау мәртебесі құжатты өңдеу кезеңін көрсетеді, бірақ мазмұндық тексеруді алмастырмайды. Бухгалтер операцияға қатысушылардың, күндердің, жеткізу нысанасының дұрыс көрсетілгенін және өзгертілген ЭШФ-ның бастапқы құжатпен байланысын бөлек бағалауға тиіс. Егер түзетілген шот-фактураны алушы ҚҚС төлеуші болмаса, ол осындай шот-фактураны алған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оны жазып беруден бас тартуға құқылы. Шешім ақпараттық жүйенің қолданыстағы функционалында көзделген тәртіппен оның құралдары арқылы көрсетіледі. Жұмыс тәртібі мынадай болуы мүмкін: - күн сайын немесе ұйым ішінде белгіленген мерзімділікпен кіріс ЭШФ-ларды қарап отыру; - түзетілген және қосымша құжаттарды, сондай-ақ кері қайтару туралы мәліметтерді бөлек қадағалау; - өзгерістерді шартпен, бастапқы құжаттармен және есептік деректермен салыстырып тексеру; - қабылданған шешімді тікелей ЭШФ АЖ-да тіркеу; - шешімнің ішкі негіздемесін және операцияға байланысты құжаттарды сақтау. Техникалық үзіліс кезінде бухгалтер күнді, қамтылған құжаттарды және ақпараттық жүйенің хабарламаларын тіркейді, ал қолжетімділік қалпына келтірілгеннен кейін олардың мәртебесін тексереді. Қолжетімділіктің болмау фактісінің өзін құжаттарды өңдеудің белгіленген тәртібінің өзгеруі деп автоматты түрде есептеуге болмайды. Жиі қойылатын сұрақтар Қарапайым тілмен айтқанда, ЭШФ дегеніміз не? — Бұл өнім беруші мен алушы ақпараттық жүйеде жұмыс істейтін электрондық шот-фактура. Бухгалтер ондағы мәліметтерді шартпен, бастапқы құжаттармен және есепке алу деректерімен салыстырады. ЭШФ-ның қағаз шот-фактурадан айырмашылығы неде? — ЭШФ электрондық жүйеде ресімделеді және өңделеді. Егер бір операцияға электрондық және қағаз құжаттар байланысты болса, бухгалтер олардың деректемелерінің сәйкестігін тексеріп, операцияның қайталап көрсетілуіне жол бермеуге тиіс. ЭШФ-ның тіркеу нөмірін кім береді? — Жүйелік нөмірді ақпараттық жүйе қалыптастырады. Оны өнім беруші есепке алуда пайдаланатын құжаттың ішкі нөмірінен ажырату қажет. Түзетілген ЭШФ-дан бас тартуға қанша уақыт беріледі? — ҚҚС төлеуші болып табылмайтын алушы түзетілген шот-фактураны алған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оны жазып беруден бас тартуға құқылы. Шешім ЭШФ АЖ-ның қолданыстағы функционалы арқылы тіркеледі. Жазып берілген күн мен операция күні бір күн бе? — Міндетті емес. Салықтық есепке алу үшін операция ақы төленген күн бойынша емес, жұмыстарды орындауды, қызметтер көрсетуді, тауарды тиеп-жөнелтуді немесе беруді қоса алғанда, оның жасалу фактісі бойынша танылады (ҚР СК 204-бабы). Дереккөздер - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 204-бап «Салықтық есепке алу қағидалары». - Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 499-бап. --- _BuhGPT — ИИ-помощник для бухгалтеров Казахстана: https://buhgpt.kz_