847-бап. Жеке табыс салығы бойынша артық төлемдерді есептеу және қайтару тәртібі туралы өтпелі ережелер
Кілтті нормалар мен актілер
Мақала 847. Жеке табыс салығы бойынша артықшылықтарды есепке алу және (немесе) қайтару тәртібі туралы өтпелі ережелер
1. 2025 жылға арналған табыс және мүлік декларациясында немесе сол жылға арналған қосымша декларацияда (бұдан әрі – декларация) жеке табыс салығы бойынша артықшылықты анықтаған жеке тұлға, осы мақаланың тәртібімен салық органымен тексеру жүргізілгеннен кейін, аталған артықшылықты есепке алу немесе қайтару құқығына ие болады.
2. Жеке табыс салығы бойынша тексерудің негізі – декларацияда көрсетілген артықшылықтарды есепке алу немесе қайтару туралы талап.
3. Жеке табыс салығы бойынша тексеру – декларацияда көрсетілген артықшылық сомасын растау үшін салық органымен жүргізілетін процедура. Тексеру барысында келесі әрекеттер орындалады:
1) табыс және мүлік декларациясында көрсетілген деректерді салық агенттері мен уәкілетті тұлғалардың ақпараттарымен салыстыру;
2) салықтық шегерімдер мен шығыстардың негізділігін тексеру;
3) есепке алу немесе қайтару үшін ұсынылған жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын растау.
4. 3-тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген деректерде айырмашылықтар анықталған жағдайда, жеке тұлғаға 12-тарау Кодексіне сәйкес хабарлама жіберіледі.
5. Салық органы, декларацияда артықшылықты қайтару немесе есепке алу туралы талаппен ұсынылған жылда, 31 желтоқсанға дейін:
1) уәкілетті тұлғаларға – Қазақстан Республикасының аумағында жеке тұлға тарапынан білім және медицинаға жұмсалған шығыстар туралы ақпаратты ұсыну жөнінде;
2) жеке тұлғаға – салықтық шегерімдерді растайтын құжаттардың түпнұсқаларын немесе нотариалды куәландырылған көшірмелерін ұсыну қажеттілігі туралы;
3) екінші деңгейлі банктерге немесе жекелеген банктік операцияларды жүзеге асыратын ұйымдарға – Қазақстан Республикасында тұрғын үй сатып алу үшін алынған ипотекалық несиелер бойынша сыйақыны өтеуге жұмсалған шығыстар туралы ақпаратты, декларацияда көрсетілген жеке тұлғаның келісімімен, сұрау жібере алады.
6. 5-тармақта көрсетілген 1) және 3) тармақшалардағы сұраулар келесі тәсілдердің бірімен жіберілуі мүмкін:
1) тіркелген хатпен, хабарламамен, ол 10 жұмыс күнінен кешіктірілмей жеткізілуі тиіс;
2) салық төлеушіге жеке қол қойдыру арқылы;
3) веб-қосымша арқылы электронды түрде.
7. 5-тармақта көрсетілген ақпараттарды уәкілетті тұлғалар, банктер немесе жекелеген банктік операцияларды жүзеге асыратын ұйымдар, салық төлеушілер уәкілетті органмен келісілген тәртіп, мерзімдер мен формада ұсынады.
8. Егер құжаттар шетел тілінде жасалған болса, қазақ немесе орыс тіліне нотариалды куәландырылған аударма қажет. Ақша аударымдарын растайтын құжаттар ретінде, төлемдер жүргізілген кезде, төлем жасалған тұлғаның атауы мен идентификациялық нөмірі көрсетілген жағдайда, келесі құжаттар қабылданады:
- банктік шотты пайдаланып немесе пайдаланбай төлемдер жүргізу кезінде жасалған төлем құжаты;
- төлем карточкасын немесе электронды терминалдарды пайдаланып төлемдер жүргізу кезінде жасалған чек;
- банктік шот бойынша ақша қозғалысы туралы үзінді.
Қазақстан Республикасының шегінен тыс қызметтерді алу және төлеу кезінде чектер мен үзінділерде тұлғаның идентификациялық нөмірін көрсету талап етілмейді. Белгіленген мерзімде құжаттардың көшірмелерін ұсынбау және олардың түпнұсқалығын растамау жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын растамау үшін негіз болып табылады және осы мақаланың 9-тармағының 3) тармақшасында көзделген қорытындыны жіберуге себеп болады. Уәкілетті тұлғалардың, банктердің немесе жекелеген банктік операцияларды жүзеге асыратын ұйымдардың, сондай-ақ 8-тармаққа сәйкес ұсынылған жеке тұлғаның түпнұсқалары немесе нотариалды куәландырылған көшірмелері негізінде, салық органы жеке тұлғаның салықтық шегерімдерді қолдану негізділігін тексереді, есепке алу және (немесе) қайтару үшін ұсынылған жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын растайды және келесі қорытындыларды қалыптастырады:
1) жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын толық растау;
2) жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын растау, бірақ толық растау себептері көрсетілген.
3) жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын растамау себептерімен. 9-шы баптың 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген қорытындылар: 1) электронды салық төлеушіге – веб-қосымша арқылы; 2) басқа салық төлеушілерге – хабарламамен тіркелген хат арқылы жіберіледі. Жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын есепке алу және (немесе) қайтару артықшылық сомасының толық немесе жартылай расталғаны туралы қорытынды негізінде, жеке тұлға тарапынан көрсетілген соманың шегінде жүзеге асырылады. Сома салық агентінің 2025 жылға арналған жеке табыс салығы бойынша салықтық қарызы болмаған жағдайда қайтарылады. Егер жеке тұлғаның салықтық қарызы болса, салық органы артықшылық сомасын осы қарызды өтеу үшін 122-бапқа сәйкес есепке алады. Салықтық қарызды өтегеннен кейін, табыс пен мүлік декларациясында көрсетілген талаптарға сәйкес, алдағы төлемдерге есепке алу және (немесе) банктік шотқа қайтару жүзеге асырылады. Жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын алдағы төлемдерге, төлем көзінен ұсталған салықтарға есепке алу жүргізілмейді. Артықшылық сомасы жеке тұлға көрсеткен салықтарға есепке алынады. Қайтару банктік шотқа, қайтару талаптарында көрсетілген шотқа жүзеге асырылады. Егер табыс пен мүлік декларациясында есепке алу және қайтару талаптары бір уақытта көрсетілсе, салық органы алдымен алдағы төлемдерге есепке алу жүргізеді, қалған бөлігін – банктік шотқа қайтару жасайды. Жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын есепке алу және (немесе) қайтару декларацияны ұсынған жылдан кейінгі 15 қыркүйектен кешіктірілмей жүзеге асырылуы тиіс. Егер декларацияда есепке алу және (немесе) қайтару талаптары көрсетілген, бірақ банктік шоттың реквизиттері көрсетілмеген болса, есепке алу және (немесе) қайтару осы тармақтың үшінші бөліміне сәйкес жүзеге асырылады. 2026 жылдың 15 қыркүйегінен кейін табыс пен мүлік декларациясын немесе артықшылық сомасын есепке алу және (немесе) қайтару талаптарына қатысты қосымша декларацияны тапсырған кезде банктік шоттың реквизиттері көрсетілуі қажет. Жеке табыс салығы бойынша артықшылық сомасын есепке алу және (немесе) қайтару осындай декларацияны тапсырған сәттен бастап он екі ай ішінде жүзеге асырылуы тиіс. Егер мерзімнің соңғы күні демалыс күніне түссе, есепке алу және (немесе) қайтару мерзімі келесі жұмыс күніне дейін ұзартылуы мүмкін.