725-бап. Бухгалтерлік есеп жүргізбейтін және Қазақстан Республикасының "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Заңына сәйкес қаржылық есептілік жасамайтын жеке кәсіпкерлердің салықтық есепте табыстарды танудың ерекшеліктері
Ключевые нормы и акты
Статья 725 Налогового кодекса Республики Казахстан
Суть ситуации
Жеке кәсіпкерлер, бухгалтерлік есеп жүргізбейтін және қаржылық есептілік жасамайтын, салық салу мақсатында табыстарды тану бойынша ерекшеліктерге ие.
Что важно учесть
Мұндай кәсіпкерлер табыстарды есептеудің жеңілдетілген әдістерін қолдана алады, бұл оларға бухгалтерлік есептің стандартты талаптарын орындамауға мүмкіндік береді.
Порядок действий
Табыстарды анықтағанда, кәсіпкерлік қызмет нәтижесінде алынған барлық түсімдерді ескеру қажет.
Практический вывод
Жеке кәсіпкерлер 725-бапта белгіленген ережелерге мұқият назар аударуы тиіс, бұл өз табыстарын дұрыс есептеуге және салықтық бұзушылықтардан аулақ болуға көмектеседі.
1. Аталған ережелер Қазақстан Республикасының "Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" заңнамасына сәйкес бухгалтерлік есеп жүргізбейтін және қаржылық есептілік жасамайтын жеке кәсіпкерлерге қолданылады.
2. Егер өзгеше көзделмесе, табыс алынған немесе алынуға тиісті өтемнің құны бойынша, жеке кәсіпкер ұсынған барлық сауда және көтерме жеңілдіктерді ескере отырып анықталады. Операциядан алынған табыс жеке кәсіпкер мен сатып алушы немесе активті пайдаланушы арасындағы келісімшарт негізінде белгіленеді.
3. Тауарларды сатудан алынған табыс келесі шарттар орындалғанда танылуы тиіс:
1) сатып алушыға тауардың меншік құқығына байланысты елеулі тәуекелдер мен сыйақылардың берілуі;
2) жеке кәсіпкердің сатылған тауарларды басқаруға қатыспауы, бұл меншік құқығына байланысты әдетте орын алатын деңгейде;
3) табыс сомасын сенімді түрде өлшеу мүмкіндігі;
4) операциядан жеке кәсіпкерге экономикалық пайда түсу ықтималдығы;
5) операциямен байланысты шығындардың сенімді түрде өлшену мүмкіндігі.
4. Жұмыс орындау немесе қызмет көрсету арқылы алынған табыс орындалған жұмыстар актісі немесе орындау фактісін растайтын басқа құжат негізінде танылуы тиіс. Табыс акті немесе басқа құжат қол қойылған кезеңде тіркеледі.
5. Міндеттемелерді жоюдан алынған табысқа мыналар жатады:
1) кредитордың міндеттемелерді жоюы;
2) жеке кәсіпкердің қызметін тоқтатқан кезде кредитор тарапынан талап етілмеген міндеттемелер;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленген талап қою мерзімі өткеннен кейін міндеттемелерді жою;
4) заңды күшіне енген сот актісі бойынша міндеттемелерді жою.
Міндеттемелерді жоюдан алынған табыс сомасы міндеттемелердің (қосылған құн салығын есептемегенде) сомасына тең, ол мына күнде төленуге тиіс:
1) қызметті тоқтату туралы салықтық өтініш берілген жағдайда, 2) басқа жағдайларда жою.
Міндеттемелерді жоюдан алынған табыс есепті салық кезеңінде танылуы тиіс: 1) міндеттеме несие беруші тарапынан жойылған кезеңде, 1) тармақшасында көрсетілген жағдай; 2) ликвидациялық салық есептілігі ұсынылған кезеңде, 2) тармақшасында көрсетілген жағдай; 3) талап қою мерзімі өткен кезеңде, 3) тармақшасында көрсетілген жағдай; 4) сот актісі заңды күшіне енген кезеңде, 4) тармақшасында көрсетілген жағдай.
6. Инвентаризация кезінде анықталған артық материалдық құндылықтардан алынған табыс инвентаризация аяқталған және инвентаризациялық акт жасалған салық кезеңінде танылуы тиіс. Артықшылықтардың құны жеке кәсіпкер тарапынан елдегі қолданыстағы бағалар мен тарифтер негізінде дербес анықталады.
7. Айыппұлдар, өсімпұлдар және басқа санкциялар түріндегі табыс соттың өндіріп алу туралы шешім шығарған немесе борышкер тарапынан мойындалған салық кезеңінде танылуы тиіс.
8. Жеке кәсіпкердің тауарлары, жұмыстары немесе қызметтерін басқа тұлғадан аналогтық тауарларға айырбастаған жағдайда, қабылдау-тапсыру актісі жасалады, онда берілген және алынған объектілердің құны көрсетіледі. Мұндай операциядан алынған табыс алынған объектілердің құны мен берілген объектілердің өзіндік құны арасындағы оң айырма ретінде анықталады.
9. Ұзақ мерзімді келісімшарт бойынша есепті салық кезеңіндегі табыс, осы кезеңде алынуы тиіс немесе алынған табыс болып табылады.
10. Талап құқықтарын 양сту табысы: 1) Талап құқықтарын сатып алған жеке кәсіпкер үшін табыс, борышкердің негізгі қарыз бойынша төлеуі тиіс сомасы мен талап құқықтарын сатып алу құны арасындағы оң айырма болып табылады. Бұл табыс борышкер талапты өтеген кезеңде танылуы тиіс. 2) Талап құқықтарын 양сту жасаған жеке кәсіпкер үшін табыс, 양сталған талап құқықтарының құны мен 양сту күні бойынша борышкерден алынуы тиіс соманың арасындағы оң айырма болып табылады, салық төлеушінің бастапқы құжаттарына сәйкес. Мұндай табыс 양сту жүзеге асқан салық кезеңінде танылуы тиіс.
11. Кәсіпкерлік мақсаттар үшін тегін алынған мүліктің (қайырымдылық көмегінен басқа) табысы, егер мүлік жеке кәсіпкер тарапынан алынған салық кезеңінде пайдаланылса, оның құны болып табылады. Мемлекеттік тіркеуді талап ететін жылжымайтын мүлік пен көлік құралдары ерекшелік болып табылады. Тегін алынған жылжымайтын мүлік (қайырымдылық көмегінен басқа) табысы, бұл мүлікке меншік құқығы тіркелген салық кезеңінде танылуы тиіс. Мемлекеттік тіркеуді талап ететін тегін алынған көлік құралы (қайырымдылық көмегінен басқа) табысы, ол тіркелген салық кезеңінде танылуы тиіс. Тегін алынған мүліктің құны, Қазақстан Республикасының бағалау қызметі туралы заңнамасына сәйкес жүргізілген бағалау есебінде белгіленген меншік құқығы пайда болған күнгі нарықтық құн ретінде анықталады.
12. Жеке кәсіпкер – жалға берушінің жалға алушы тарапынан жалға алынған мүлікті күтіп ұстау және жөндеу шығындарын өтеу түріндегі табыс, бұл өтеу алынған салық кезеңінде танылуы тиіс. Жеке кәсіпкер – жалға берушінің жалға алушының жалға алынған мүлікті күтіп ұстау және жөндеу шығындарынан алынған табысы, жалға алу ақысына есептелетін, мұндай есептеу жүзеге асқан салық кезеңінде фиксирленеді.