489-бап. Қосылған құн салығын қайтаруға жататын сомаларды бөлек есептеу арқылы анықтау тәртібі
Ключті нормалар мен актілер
Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 489-бабы
Ситуацияның мәні
Сұрақ қосылған құн салығын (ҚҚС) есептеу тәртібіне қатысты, яғни қай сома салықтық есептеулерге жатқызылуы мүмкін. ҚҚС-ты дұрыс есептеу үшін бөлек есеп жүргізу маңызды.
Не маңызды ескеру
Бөлек есеп жүргізу салық салынатын және салық салынбайтын операцияларға қатысты ҚҚС сомаларын нақты бөлуге мүмкіндік береді. Бұл салық заңнамасының нормаларын дұрыс қолдану және салықтық тәуекелдерді болдырмау үшін қажет.
Әрекет ету тәртібі
1. Ұйым бөлек есеп жүргізу жүйесін орнатуы тиіс, бұл әртүрлі операциялар бойынша ҚҚС сомаларын бөліп көрсетуге мүмкіндік береді.
2. Барлық операцияларды құжат жүзінде тіркеу маңызды, бұл есептің ашықтығын қамтамасыз етеді және салық органдары тарапынан тексеру мүмкіндігін арттырады.
3. Есептілікті қалыптастыру кезінде тек салық салынатын операцияларға сәйкес келетін ҚҚС сомаларын ескеру қажет.
Практикалық қорытынды
Бөлек ҚҚС есебін жүргізу ұйымдар үшін міндетті шарт болып табылады, себебі олар салық салынатын және салық салынбайтын операцияларды жүзеге асырады. Бұл салық органдарымен проблемаларды болдырмауға және ҚҚС бойынша есептеулердің дұрыстығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
1. Қосылған құн салығының қайтаруға жататын сомасын анықтау үшін, салық төлеуші салықты салық салынатын және салық салынбайтын операциялар үшін пайдаланылатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша бөлек есеп жүргізуге міндетті.
2. Осы баптың 3-тармағында көрсетілген жағдайларды қоспағанда, бөлек есеп жүргізу кезінде:
1) қайтаруға рұқсат етілген қосылған құн салығының сомасы салық салынатын айналым үшін пайдаланылатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша қайтаруға жататын салық ретінде анықталады, түзетулерді ескере отырып;
2) қайтаруға рұқсат етілмеген қосылған құн салығының сомасы салық салынбайтын айналым үшін пайдаланылатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша қайтаруға жатпайтын салық ретінде анықталады;
3) салық салынатын және салық салынбайтын операциялар үшін бір уақытта пайдаланылатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша қосылған құн салығының сомасы қайтаруға рұқсат етілген салық сомасы мен қайтаруға рұқсат етілмеген салық сомасына мына формулалар бойынша бөлінеді:
ҚҚСрз = ҚҚСзач х О обл / О общ;
ҚҚСнз = ҚҚСзач - ҚҚСрз,
мұнда:
ҚҚСрз – қайтаруға рұқсат етілген қосылған құн салығының сомасы, теріс болуы мүмкін;
ҚҚСзач – салық салынатын және салық салынбайтын операциялар үшін бір уақытта пайдаланылатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша қайтаруға жататын қосылған құн салығының сомасы, түзетулерді ескере отырып, теріс болуы мүмкін;
О обл – салық кезеңіндегі салық салынатын айналымның сомасы. 487-баптың 2-тармағында көрсетілген тұлғалар О обл-ды осы бапқа сәйкес бөлек есеп жүргізілетін айналымдар ретінде анықтайды;
О общ – салық салынатын және салық салынбайтын операцияларды қамтитын жалпы айналым сомасы;
ҚҚСнз – қайтаруға рұқсат етілмеген қосылған құн салығының сомасы, теріс болуы мүмкін.
Қосылған құн салығының (ҚҚС) есепке алынбайтын сомасы 259-бапта белгіленген тәртіппен есепке алынады.
3. Егер аяқталмаған құрылыс объектісі, бұрын ҚҚС-тан босатылған айналым ретінде сатуға арналған болса, онда құрылыс процесінде пайдаланылған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша ҚҚС, есепке алынатын сома, 476-баптың 1-тармағына сәйкес, осы бапқа сәйкес анықталады және аяқталмаған құрылыс объектісін сату жүзеге асырылған салық кезеңінде есепке алынады:
1) Аяқталмаған құрылыс объектісін сату, бұрын ҚҚС-тан босатылған айналым ретінде сатуға арналған болса, – сатып алынған тауарлар бойынша есепке алынатын ҚҚС мөлшерінде, сатып алу күніне қолданылатын ставка бойынша;
2) Аяқталмаған құрылыс объектісін сату, ҚҚС-тан босатылған және ҚҚС-қа жататын объектінің бөлігі болса, – сату бөліміне тиесілі ҚҚС мөлшерінде, келесі формула бойынша анықталады:
ҚҚС рзнс = ҚҚС уо х Sчнс / Sнс, мұнда:
ҚҚС рзнс – ҚҚС-тан есепке алынатын сома, ҚҚС-тан босатылған және ҚҚС-қа жататын объектінің сату бөліміне;
ҚҚС уо – құрылысқа пайдаланылған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша ҚҚС сомасы, 482-баптың 4-тармағына сәйкес сату күніне жеке есепке алынады;
Sчнс – жобалық-сметалық құжаттама бойынша сатылатын аяқталмаған құрылыс объектісінің алаңы, бұрын ҚҚС-тан босатылған және ҚҚС-қа жататын объектінің бөлігі;
Sнс – бұрын ҚҚС-тан босатылған және ҚҚС-қа жататын объектінің жалпы алаңы.
ҚҚС төлеуші, тұрғын үй ғимаратын (немесе оның бөлігін) құрылысқа арналған, ҚҚС-тан босатылған және салық салынатын айналым ретінде сатуға арналған, салық кезеңінде, тұрғын үй ғимаратының пайдалануға қабылданған күнімен сәйкес келетін салық кезеңінде, құрылысқа пайдаланылған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша ҚҚС-ты есепке алуға құқылы. Бұл үшін келесі формула қолданылады:
ҚҚС рз = (ҚҚС зач – ҚҚС рзнс) х Sнп / Sжз, мұнда:
- ҚҚС рз – тұрғын үй ғимараты (немесе оның бөлігі) бойынша есепке алынатын ҚҚС сомасы, сату айналымы 476-баптың 1-тармағына сәйкес салық салуға жатады;
- ҚҚС зач – тұрғын үй ғимараты (немесе оның бөлігін) құрылысқа пайдаланылған тауарлар, жұмыстар мен қызметтер бойынша есепке алынатын ҚҚС сомасы, ҚҚС-тан босатылған және салық салынатын айналым ретінде сатуға арналған. Сома тұрғын үй ғимаратының пайдалануға қабылданған күні заңнамаға сәйкес анықталады;
- ҚҚС рзнс – ҚҚС-тан есепке алынатын сома, бұрын ҚҚС-тан босатылған және ҚҚС-қа жататын аяқталмаған құрылыс объектісінің бөлігі. 3-баптың тәртібіне сәйкес анықталады;
- Sнп – тұрғын үй ғимаратындағы (немесе оның бөлігіндегі) тұрғын емес бөлмелердің алаңы;
- Sжз – тұрғын үй ғимаратының (немесе оның бөлігінің) жалпы алаңы.
Есепке алынбайтын ҚҚС сомасы 259-бапта белгіленген тәртіппен есепке алынады және келесі формула бойынша анықталады:
ҚҚС нз = ҚҚС зач – ҚҚС рзнс - ҚҚС рз, мұнда:
- ҚҚС нз – тұрғын үй ғимараты (немесе оның бөлігінің) есепке алынбайтын ҚҚС сомасы, сату айналымы 476-баптың 1-тармағына сәйкес ҚҚС-тан босатылған.