337-бап. Салық салынатын табысты азайту
Ключті нормалар мен актілер
Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 337-бабы
1. Салық төлеуші салық салынатын табысын төмендетуге мынадай шығындарды пайдалана алады:
1) Салық кезеңінде ірі салық төлеушілер мониторингінде болған салық төлеушілер үшін, горизонталды мониторингке қатысушылардан басқа, сома салық салынатын табыстың 3 пайызынан аспауы тиіс:
- көмек сұраған тұлғаның өтініші негізінде салық төлеушінің шешімі болған жағдайда қайырымдылық көмек;
- егер алушы:
- коммерциялық емес ұйым болса;
- әлеуметтік салада жұмыс істейтін ұйым болса, тегін берілген мүліктің құны.
Бұл нормалар пайдалы қазбаларды пайдаланушылардың шарттық қызметі бойынша салық салынатын табысқа да қолданылады.
2) Бірінші категорияға жатпайтын басқа салық төлеушілер үшін сома салық салынатын табыстың 4 пайызынан аспауы тиіс:
- көмек сұраған тұлғаның өтініші негізінде салық төлеушінің шешімі болған жағдайда қайырымдылық көмек;
- егер алушы:
- коммерциялық емес ұйым болса;
- әлеуметтік салада жұмыс істейтін ұйым болса, тегін берілген мүліктің құны.
Бұл нормалар пайдалы қазбаларды пайдаланушылардың шарттық қызметі бойынша салық салынатын табысқа да қатысты.
3) Мүгедектігі бар тұлғалардың еңбекақысына жұмсалған шығындардың 2 еселенген мөлшерінде және мүгедектігі бар тұлғаларға төленетін жалақыдан есептелген әлеуметтік салықтың 50 пайызында төмендету.
4) Тіркелген әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері жұмысшыларды оқытуға жұмсалған шығындарды салық салынатын табыстан төмендетуге құқылы, олар:
- мүгедектігі бар тұлғалар;
- мүгедектігі бар балалардың ата-аналары немесе заңды өкілдері;
- зейнеткерлер мен зейнеткерлік жасқа жетуге бес жыл қалған азаматтар;
- балалар ауылдарының тәрбиеленушілері мен балалар үйінің, жетім балаларға арналған интернаттардың түлектері, 29 жасқа дейін;
- қылмыстық-атқару жүйесінен босатылған тұлғалар, босатылғаннан кейін он екі ай ішінде;
- қандастар.
Осы тармақ бойынша салық салынатын табысты төмендету салық кезеңінде бір жұмысшыға жұмсалған шығындар мөлшерінде, бірақ тиісті қаржы жылының 1 қаңтарында қолданыстағы айлық есептік көрсеткіштің 120 еселенген мөлшерінен аспауы тиіс. Жұмысшының статусын өзгерту жағдайында, бірінші бөлікте көрсетілген, төмендету салық кезеңінде жұмысшының аталған статусқа сәйкес келген айлардың үлес салмағын ескере отырып жүзеге асырылады. Жұмысшы бойынша салық салынатын табысты төмендету бір рет жүзеге асырылады және келесі салық кезеңдерінде қайтадан қолданылмайды.
5) Салық төлеушімен еңбек қатынастарында болмайтын жеке тұлғаны оқытуға жұмсалған шығындар, салық төлеушіде кемінде үш жыл жұмыс істеуге міндеттейтін келісімшарт жасалған жағдайда. Осы тармақша аясында оқытуға жұмсалған шығындарға мыналар кіреді:
- оқытуға жұмсалған нақты шығындар;
- салық саясаты саласындағы уәкілетті орган белгілеген нормалар шегінде тұруға жұмсалған нақты шығындар;
- салық төлеуші белгілеген, бірақ салық саясаты саласындағы уәкілетті орган белгілеген нормалардан аспайтын ақша сомасын оқытушыға төлеуге жұмсалған шығындар;
- оқыту орнына және оқытуды аяқтағаннан кейін кері қайтуға жұмсалған нақты шығындар;
- Оқыту барысында Қазақстан Республикасынан тыс жерде уақытша болған жағдайда, оқушы тұлғаның ауруға қарсы сақтандыруға жұмсалған шығындары. Бұл ережелер белгілі бір жағдайларда қолданылмайды. Оқыту шығындары осы тармақшаға сәйкес келетін физикалық тұлғаға еңбек келісімшартын жасау қажеттілігі оқуды аяқтағаннан кейін үш ай ішінде туындайды. Исключение болып табылады, егер физикалық тұлға оқу шығындарын салық кезеңінде, оқу аяқталғаннан кейін толық немесе ішінара өтесе. Мұндай жағдайларда, осы тармақша ережелері физикалық тұлға өтемеген шығындарға қолданылмайды. Егер еңбек келісімшарты физикалық тұлғамен, оқу шығындары осы тармақшаға сәйкес келетін, үш жыл ішінде бұзылса, онда ұқсас шарттар қолданылады. Исключение болып табылады, егер физикалық тұлға келісімшарт бұзылған салық кезеңінде оқу шығындарын толық немесе ішінара өтесе. Мұндай жағдайларда, осы тармақша ережелері өтелмеген шығындарға қолданылмайды. Тау-кен пайдаланушылар оқу шығындарына қатысты Кодекстің 317-бабын ескеруі тиіс. Шегерім мөлшері Кодекстің 269-бабына сәйкес шегерімдерге жатқызылған соманың 200 пайызын құрайды және келесі шығындарға қатысты:
- Өнеркәсіптік меншік объектілерін жасауға байланысты ғылыми-зерттеу, ғылыми-техникалық және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар, қорғау құжаттарымен байланысты жұмыстар.
- Жоғары оқу орындарынан, ғылыми ұйымдардан және стартап-компаниялардан интеллектуалдық меншік объектілеріне эксклюзивті құқықтарды сатып алу, лицензиялық келісімдер немесе құқықтарды беру келісімдері арқылы ғылыми қызмет нәтижелерін коммерцияландыру үшін. Бұл ережелер аталған жұмыстарды жүргізу және ғылыми қызмет нәтижелерін Қазақстан Республикасының аумағында енгізу кезінде қолданылады. Ғылыми жұмыстардың орындалғанын және олардың нәтижелерінің енгізілгенін растайтын құжат, белгіленген формада жасалған және ғылым саласындағы уәкілетті органмен келісілген акт болып табылады. Арнайы мақсаттағы қорларға мақсатты жарналар түріндегі шығындар келесі шарттарды сақтаған жағдайда есепке алынуы мүмкін:
- Алушы заңды тұлғаларды тіркеу туралы заңнамаға сәйкес тіркелген қор болуы тиіс.
- Мақсатты жарна туралы келісімшарт мерзімсіз және қайтарымсыз қаражатты беруін қарастыруы тиіс.
- Келісімшарт бойынша міндеттемелердің орындалғанын растайтын құжаттардың болуы. Тау-кен пайдаланушылар бұл ережелерді 36-баптың 2-тармағының 5), 9) және 10) тармақшалары мен 2-1-тармағының 5), 6) және 8) тармақшаларында көзделген міндеттемелер орындалғаннан кейін қолданады. Салық төлеуші салық салынатын табысын келесі табыс түрлерімен азайтуға құқылы:
1) Лизинг келісімшарты бойынша сыйақының 50 пайызы, айыппұлды қоспағанда, бірақ есепті кезеңдегі салық салынатын табыстың 50 пайызынан аспайды.
2) Ресми қор биржасының тізімінде тұрған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақы.
3) Агенттік облигациялар бойынша сыйақы. 4) тармақша 848-баптың 5) тармағына сәйкес 01.01.2031 жылға дейін қолданылады.
4) Ұлттық басқарушы холдинг шығарған бағалы қағаздар бойынша сыйақы, даму институттарын және қаржы ұйымдарын басқаруды оңтайландыру шаралары шеңберінде құрылған, сондай-ақ ұлттық экономикаға қолдау көрсету үшін;
5) Қазақстан Республикасының аумағында жұмыс істейтін қор биржасында ашық сауда арқылы сатылған бағалы қағаздардың құнының өсуінен алынған табыс, егер сату кезінде олар аталған биржаның ресми тізімдерінде болса;
6) Агенттік облигацияларды сату кезінде алынған табыс;
7) Резидент заңды тұлға шығарған акцияларды немесе резидент заңды тұлғадағы немесе Қазақстан Республикасында құрылған консорциумдағы үлестерді сату кезінде алынған табыс, егер 5) және 10) тармақшаларында өзгеше көрсетілмесе, келесі шарттарды сақтаған жағдайда:
- Акцияларды немесе үлестерді сату күні салық төлеуші оларды үш жылдан астам уақыт бойы иеленуі тиіс;
- Мұндай заңды тұлға – эмитент немесе сатылатын үлесі бар заңды тұлға немесе үлесті жүзеге асыратын консорциумның қатысушысы тау-кен пайдаланушысы болмауы тиіс;
- Жер қойнауын пайдаланушылардың мүлкінің үлесі осы заңды тұлғаның немесе консорциумның активтерінің құнында сату күні 50 пайыздан аспауы тиіс.
Акцияларға немесе қатысу үлестеріне меншік құқығы алдыңғы меншік иелерінің иелену мерзімін ескере отырып анықталады, егер олар реорганизация нәтижесінде алынған болса.
2-тармақтың 3-бөлігі 01.01.2031 жылға дейін 848-баптың 2-тармағының 5) тармақшасына сәйкес қолданылады.
Жер қойнауын пайдаланушы ретінде жер асты сулары мен (немесе) жалпы таралған пайдалы қазбаларды өз қажеттіліктері үшін өндіруге құқығы бар тұлға танылмайды.
Жер қойнауын пайдаланушылардың мүлкінің үлесі заңды тұлғаның немесе консорциумның активтерінің құнында 687-бапқа сәйкес анықталады;
8) резидент заңды тұлғасы шығарған борыштық бағалы қағаздарды сату кезінде бағасының өсуінен алынған табыстар, 5) және 6) тармақшаларында көрсетілген табыстардан, сондай-ақ жеңілдетілген салық салу режимі бар мемлекет резидентінің табыстарынан басқа, келесі шарттарды сақтаған жағдайда:
- борыштық бағалы қағаздарды сату күні салық төлеуші оларды үш жылдан астам уақыт иеленеді;
- мұндай заңды тұлға – эмитент жер қойнауын пайдаланушы емес;
- эмитенттің активтерінің құнында жер қойнауын пайдаланушылардың мүлкінің үлесі сату күні 50 пайыздан аспауы тиіс.
Жер қойнауын пайдаланушы ретінде жер асты сулары мен (немесе) жалпы таралған пайдалы қазбаларды өз қажеттіліктері үшін өндіруге құқығы бар тұлға танылмайды.
Жер қойнауын пайдаланушылардың мүлкінің үлесі эмитенттің активтерінің құнында 687-бапқа сәйкес анықталады;
9) ұлттық басқарушы холдинг шығарған бағалы қағаздарды сату кезінде бағасының өсуінен алынған табыс, даму институттарын және қаржы ұйымдарын басқаруды оңтайландыру шаралары шеңберінде құрылған;
10) 01.01.2029 жылға дейін 848-баптың 2-тармағының 3) тармақшасына сәйкес қолданыста болатын тармақша.
10) "Астана Хаб" қатысушылары шығарған акцияларды, "Астана Хаб" қатысушысының жарғылық капиталына қатысу үлестерін сату кезінде бағасының өсуінен алынған табыстар;
11) Қазақстан Республикасының Үкіметі тарапынан төтенше жағдайларды алдын алу және жою үшін бөлінген гуманитарлық көмек түрінде уәкілетті органдар арқылы алынған мүліктің құны;
12) Қазақстан Республикасының Үкіметінің шешімі негізінде мемлекеттік органнан немесе басқа республикалық мемлекеттік кәсіпорыннан тегін алынған республикалық мемлекеттік кәсіпорынның мүлкінің құны;
13) Қазақстан Республикасының Үкіметінің жалғыз акционері болып табылатын, екінші деңгейлі банктердің кредиттік портфелін жақсартумен айналысатын ұйымның ипотекалық тұрғын үй займдарын қайта қаржыландыру бағдарламасы шеңберінде алынған, 100% дауыс беруші акциялары Ұлттық Банкке тиесілі ұйымның банктік депозит келісімі бойынша алынған сыйақы;
14) Қазақстан Республикасының халықаралық кеме реестріне тіркелген теңіз кемесімен бербоут-чартер және тайм-чартер келісімдері бойынша жүк тасымалдаудан және (немесе) қызмет көрсету бойынша салық төлеушінің табысы;
15) Қазақстан Республикасының кинематография туралы заңнамасына сәйкес ұлттық деп танылған фильмнің құқық иесінің, Қазақстан Республикасының аумағында осындай фильмді прокатқа шығару және көрсету бойынша табыстары, авторлық құқық және сабақтас құқықтар туралы Қазақстан Республикасының Заңы бойынша эксклюзивті құқықтың болуы кезінде.
Осы тармақтың 2) және 5) тармақшалары мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша сыйақы мен бағасының өсуінен алынған табысқа қолданылмайды.
Бұл ережелер Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі шығарған мемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздар бойынша алынған табыс түріндегі сыйақы мен бағасының өсуінен алынған табысқа 50% мөлшерінде қолданылады.