267-бап. Күмәнді борыштар бойынша шегерімнің есебі
Ключті нормалар мен актілер
Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 267-бабы
1. Егер осы баптың 6-тармағында өзгеше көзделмесе, үш жылдық мерзім ішінде қанағаттандырылмаған талаптар күмәнді болып саналады:
1) тауарларды сату, жұмыстарды орындау немесе қызметтер көрсету нәтижесінде пайда болған талаптар, резидент заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлерге, сондай-ақ Қазақстан Республикасында тұрақты мекеме немесе құрылымдық бөлімше арқылы қызметін жүзеге асыратын резидент еместерге қатысты;
2) банктік кредит (несие) шарттары мен микрокредиттер туралы шарттар бойынша соттың түпкілікті шешімі негізінде айыппұлдар мен өсімпұлдарды жылдық жиынтық табысқа қосу бойынша талаптар, кредиттік портфельдерді жақсартумен айналысатын ұйымның талап құқықтары, оның жалғыз акционері Қазақстан Республикасының Үкіметі болып табылады.
2. Күмәнді талаптар мына тұлғылардан шегерілуі мүмкін:
1) тауарларды сатқан, жұмыстарды орындаған немесе қызметтер көрсеткен, талап құқықтарын бермеген;
2) тауарларды сатқан, жұмыстарды орындаған немесе қызметтер көрсеткен және талап құқықтарын берген;
3) 2-тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген тұлғадан сатылған тауарлар, орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер бойынша талап құқықтарын сатып алған;
4) банктік кредит (несие) шарттары мен микрокредиттер туралы шарттар бойынша соттың түпкілікті актісі негізінде айыппұлдар мен өсімпұлдарды жылдық жиынтық табысқа қосқан.
3. Күмәнді талаптар мына тұлғылардан шегерілуі тиіс:
1) 2-тармақтың 1) тармақшасында көрсетілген тұлғылардан, сатылған тауарлардың, орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің құнын, сондай-ақ осындай сатумен байланысты туындаған басқа талаптардың сомаларын, айыппұлдар (штрафтар, өсімпұлдар) сомаларын қоса алғанда, бірақ бұрын танылған табыстан аспайтын мөлшерде;
2) 2-тармақтың 2) тармақшасында көрсетілген тұлғылардан, талап сомасы мен талап құқықтарының құны арасындағы оң айырма мөлшерінде, талап сомасы сатылған тауарлардың, орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің құнын және осындай сатумен байланысты туындаған басқа талаптардың сомаларын, айыппұлдар (штрафтар, өсімпұлдар) сомаларын қоса алғанда, бірақ бұрын танылған табыстан аспайтын мөлшерде;
3) 2-тармақтың 3) тармақшасында көрсетілген тұлғылардан, сатылған тауарлардың, орындалған жұмыстардың, көрсетілген қызметтердің құнын, сондай-ақ осындай сатумен байланысты туындаған басқа талаптардың сомаларын, айыппұлдар (штрафтар, өсімпұлдар) сомаларын қоса алғанда, бірақ бұрын танылған табыстан аспайтын мөлшерде, 243-бапқа сәйкес талап құқықтарын сатып алу құнына ұлғайтылған;
4) 2-тармақтың 4) тармақшасында көрсетілген тұлғылардан, соттың шешімімен немесе танылған айыппұлдар (штрафтар, өсімпұлдар) түріндегі танылған табыс сомалары мөлшерінде.
4. 1) тармақшасында көрсетілген жағдайларда, күмәнді талаптар үш жылдық мерзімнің аяқталған салық кезеңінде шегерілуі тиіс, ол мынадай түрде есептеледі:
1) 2-тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көрсетілген тұлғалар үшін:
кредит (несие) шарттары бойынша туындаған күмәнді талаптар – шарт бойынша сыйақы төлеу мерзімі өткеннен кейінгі келесі күннен бастап;
лизинг шарттары бойынша туындаған күмәнді талаптар – шарт бойынша лизингтік төлемді төлеу мерзімі өткеннен кейінгі келесі күннен бастап;
басқа жағдайларда – сатылған тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша талаптың орындалу мерзімі белгіленген болса, талаптың орындалу мерзімі аяқталғаннан кейінгі келесі күннен бастап немесе талап бойынша тауарды беру, жұмыстарды орындау, қызметтерді көрсету мерзімі белгіленбеген болса, орындалу мерзімі аяқталғаннан кейінгі келесі күннен бастап;
2) 2-тармақтың 3) тармақшасында көрсетілген тұлғалар үшін:
кредит (несие) шарттары бойынша туындаған күмәнді талаптар – шарт бойынша сыйақы төлеу мерзімі өткеннен кейінгі келесі күннен бастап. Лизинг шарттары бойынша туындаған күмәнді талаптар, шартта белгіленген лизингтік төлемді төлеу мерзімі өткеннен кейінгі келесі күннен бастап есепке алынады. Басқа жағдайларда шегерім, мына күндердің ең кеші болып табылатын күннен бастап жүзеге асырылады: - сатылған тауарлар, жұмыстар немесе қызметтер бойынша талаптың орындалу мерзімі аяқталғаннан кейінгі келесі күн, егер мерзімі белгіленген болса;
- талаптарды беру күні, егер орындау мерзімі белгіленбесе, жүзеге асырылған тауарлар, орындалған жұмыстар немесе көрсетілген қызметтер бойынша. Осы баптың 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес, күмәнді талаптар үш жылдық мерзімнің аяқталатын салық кезеңінде шегерімге жатқызылуы мүмкін, бұл мерзім сот актісінің заңды күшіне енген сәтінен бастап есептеледі. 2012 жылдың 31 желтоқсанынан кейін есептелген шығындарды шегеруге құқығы бар салық төлеушілердің күмәнді талаптары танылмайды, оған мыналар жатады: 1) депозиттер бойынша сыйақылар, басқа банктердегі корреспонденттік шоттардағы қалдықтармен қоса;
2) кредиттер бойынша сыйақылар (қаржылық лизингтен басқа), басқа банктер мен клиенттерге берілген;
3) құжаттық есеп айырысулар мен кепілдіктер бойынша дебиторлық берешек;
4) жабылмаған аккредитивтер, шығарылған немесе расталған кепілдіктер бойынша шартты міндеттемелер. Күмәнді талаптарды шегерімге жатқызу үшін келесі шарттар сақталуы тиіс: 1) талаптардың пайда болуын растайтын құжаттардың болуы;
2) шегерім сәтінде бухгалтерлік есепте талаптардың көрсетілуі немесе оларды алдыңғы кезеңдерде шығындарға жатқызу.